جنگل ها را از آتش نجات دهيم يا تغيير كاربري؟

خوزنیوز- مجتبي گهستوني : هنگامي كه در اين چهارگوشه عالم بخشي از منابع طبيعي به خصوص جنگل هاي كشورمان ايران با تلاطم هايي مواجه مي شوند عنوان مي شود كه گرما و خشكسالي عمده علت وقوع اين اتفاق ها بوده است.
اگرچه آتش سوزی یکی از مهمترین علت هاي از بین رفتن جنگلها و مراتع محسوب مي شود اما تغيير كاربري زمين ها، جاده سازي و بريدن درخت ها از ديگر موضوعات مهم در اين مقوله است كه تاكنون اتفاقاتي از اين دست باعث شده تا بهترین عرصه های جنگلی استان خوزستان را به تلی از خاکستر تبدیل كند. با این وجود تا زماني كه نتوانیم از طمع انسانی برای نابودی جنگلها با هدف تصرف زمین، افزودن زمینها به زمینهای کشاورزی، زمین خواری جلوگیری کنیم، از بين رفتن منابع ملي پابرجا خواهد بود.
تعريض جاده كوهستاني از صيدون باغملك به بقعه شاهزاده عبدالله و همچنين عبور جاده از روستاي ارزو و عبور آن از سروستان تاريخي باغملك تا اين بقعه، ساخت جاده از مسير جنگلي لالي به بابا روزبهان، ساخت جاده از مسير كوهستاني و جنگلي انديكا و گذر آن از كناره دشت شيمبار تا بازفت، آتش سوزي در جنگل هاي باغملك، آتش سوزی در جنگلهای حفاظت شده پشت سد کرخه، برداشت بي رويه از بيشه عقيلي در گتوند، آتش سوزي در بلوط زارهاي دهدز و دشت شيمبار انديكا و... از ديگر علت هاي از بين رفتن بخش هايي از پوشش هاي جنگلي در خوزستان است.
قرار گرفتن بخش عمده اي از رشته كوههاي زاگرس در خوزستان باعث شده تا اين استان به مهمترين ذخیره گاه جنگلی درختان بلوط ایران به شمار برود اين در حالي است كه كمبود پايگاه هاي حفاظت از جنگل، اعتبارات مالي و نيروي انساني باعث ايجاد خسارت هاي فراوان شده است.
از بین رفتن پوشش گیاهی و ارزش تجاری درختان، كاهش اكوتوریسم و آسیب به جنگل های جاذب گردشگر، آسیب به محیط زیست، از بین رفتن میكروارگانیسم های مفید خاك و تغییرات فیزیكی و شیمیایی خاك، فراهم شدن شرایط برای اشاعه آفات و امراض، به خطر افتادن حیات وحش و آلودگی هوا از مهمترین تاثیرات منفی بر منابع طبیعی است.
در حالي كه مساحت منابع طبيعي ايران معادل۴۸/۸۳  درصد مساحت کشور است و جنگل هاي ايران نزديک به ۹ درصد از مساحت کل کشور را تشکيل مي دهند و در حال حاضر سهم هر ايراني از جنگل هاي کشور۲/۰ هکتار است، اگر هر ايراني احساس تعلق به جنگل ها داشته باشد وقوع حوادث ناگوار در جنگل ها با كاهش محسوسي مواجه خواهد شد.  
استان خوزستان با بیش از ۶ میلیون هكتار وسعت حدود ۹۰۰ هزار هكتار از آن را جنگل های طبیعی، ۵/۲ میلیون هكتار را مراتع، ۹۰ هزار هكتار را جنگل های دست كاشت و هزار و ۲۷۵ هزار هكتار را بیابان ها تشكیل می دهد كه طبق آمار ارائه شده از سوي مدیركل منابع طبیعی خوزستان بیش از ۲۰۰ مورد آتش سوزی در جنگل های خوزستان طی ۵ سال گذشته به دليل خشكسالی و بارش های اندك رخ داده كه بیش از ۴۰۰ میلیارد ریال خسارت در پی داشته است.
عليرضا صابرپور مدیركل منابع طبیعی خوزستان به دفعات در خصوص چرايي حوادث پيش آمده در حوزه جنگل ها و مراتع خوزستان بیان كرده است: در طول سال به دفعات شاهد حوادث و اتفاقات طبیعی مانند سیل، آتش سوزی و خشكسالی است كه علت آن نیز اقلیم خشك منطقه است. همچنین در حوزه پایین دست سدها نیز با مشكل سیل مواجه هستیم كه خسارات زیادی به اراضی كشاورزی این مناطق وارد می آورد. وضعیت استان خوزستان به گونه ای است كه احتمال وقوع آتش درجنگل ها و مراتع به ویژه در فصل تابستان به شدت افزایش می یابد و برای اطفاء حریق نیز با كمبود تجهیزات و امكانات مواجه هستیم.
استان خوزستان با برخورداري از اقوام منختلف از متنوع ترين استانهاي كشور به لحاظ مردم شناسي محسوب مي شود. استقرار طوايف گسترده لر و بختياري، فارس و عرب و... باعث شده تا هر كدام از آنها در نوع نگهداري و حفاظت از اراضي ساكن در آن، از معيار مشتركي كه در خصوص تقسيم و تعيين محدوده اراضي وجود دارد تبعيت كنند. اما در اين خصوص برخی كشاورزان خوزستانی برای ازبین بردن بقایای كشاورزی مزارع، اقدام به آتش زدن مزرعه خود می كنند كه این موضوع موجب آتش سوزی در جنگل ها و مراتع استان می شود، ضمن آنكه مواد مفید خاك نیز از این طریق نابود می شود.
شايد به همين علت است كه طبق آمار ادره كل منابع طبیعی خوزستان، ۲ هزار و ۱۶۹ هكتار از اراضی و جنگل های خوزستان دچار حريق شده و بیش از ۲۰۰ مورد آتش سوزی طي پنج سال در جنگل ها و مراتع خوزستان ثبت مي شود و خوزستان را در رتبه سوم قرار مي دهد.
به واقع وقوع اتفاقات ناگواري همچون تغيير كاربري ، جاده سازي، آتش سوزي ، بريدن درخت ها و... در اراضي جنگلي خوزستان هنوز به مسئله مهمي در خودِ خوزستان تبديل نشده است كه از جمله دلايل اين كم اهميتي، به آشنا نبودن عمده مردم خوزستان با ارزش جنگل ها به دليل عدم حس همجواري، كمبود و حتي غير فعال بودن انجمن هاي غيردولتي در حوزه حفاظت از جنگل هاي خوزستان، عدم توجه و حساسيت كافي از سوي رسانه هاي استاني و ملي به جنگل هاي خوزستان، نا آشنايي بسياري از مردم ساكن در كنار و درون جنگل ها با اطفاء حريق و.... برمي گردد.