
كتاب «خیزشهای عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن» نوشته مجید ادیبزاده با موضوع تاريخ چاپ و منتشر شد.
نويسنده اين كتابپژوهي در ابتدا شاخصترين ويژگي جامعه مدرن غربي را از ديدگاه ماكس و بر جامعهشناس آلماني چنين بيان ميكند كه روند عقلاني شدن فزايندهاي است كه از طريق فرايند تاريخي نوسازي و بوركراتيك شدن جامعه رخ داده است.
از نظر ماكس وبر در جامعه مدرن عقلانيت به صورتهاي مختلفي ظهور ميكند كه شكل غالب آن «عقلانيت ابزاري» و «عقلانيت ارزشي» است. عقلانيت ابزاري نوعي عقلانيت است كه صرفاً در جهت عملي شدن حداكثر اهداف به كار ميرود. اين شكل از عقلانيت همان شيوههاي عقلاني و بوركراتيك معطوف به هدف است و با تكيه بر محاسبات منظم رياضياتي و تكنيكي، مناسبترين و كارآمدترين ابزار را براي دستيابي به هدف ارايه ميكند.
عقلانيت ابزاري از پيامدهاي صنعتي شدن و بوركراتيك شدن دنياي مدرن است كه با چيرگي علم و تكنيك جديد در عرصههاي گوناگون زندگي و كنشهاي بشري به منصه ظهور رسيده است. مهمترين ويژگي عقلانيت ابزاري را ميتوان در كارآيي، محاسبهپذيري، تأكيد بر كميت به جاي كيفيت، جايگزيني تكنولوژي به جاي انسان و قابليت پيشبينيپذيري دانست.
از ديدگاه ماكس وبر عقلانيت موجود در بوروكراسي مدرن با محاسبه رفتارها و عملكردها، نتايج عمل را قابل پيشبيني ميكند و آشفتگيها را از بين ميبرد. نمونه بارز آن عقلانيت نظم كارخانهاي جوامع صنعتي است كه حامل به كارگيري روشهاي رياضياتي و فني براي محاسبه عملكردها و پيشبيني نتايج در بوروكراسيهاي صنعتي است كه باعث توليد صنعتي انبوه و حداكثر كارآيي شده است.
مجيد اديبزاده پيش از اين كتابهاي «دموكراسي معرفتي» درباره دموكراتيك شدن دانش، «مدرنيته زايا و تفكر عقيم» چالش تاريخي مدرن و باروري علوم انساني در ايران، «امپراتوري اسطورهها»، «تبارشناسي تفكر علمي در ايران» و زبان، گفتمان و سياست خارجي، ديالكتيك بازنمايي از غرب در جهان نمادين ايران را نوشته و روانه بازار نشر كرده است .
«خيزشهاي عقلاني شدن در طلوع ايران مدرن » در 216 صفحه و با قيمت 9 هزار تومان از سوی انتشارات ققنوس راهي بازار نشر شده است.