رفتارهاي كودك اوتیسم را شناسايي كنيد
یک کارشناس ارشد مشاوره گفت: اوتیسم اختلالی در مغز است که موجب می‌شود پردازش اطلاعات در مغز به خوبی انجام نشده و کودک در تعامل و ارتباط خود با دیگران دچار مشکل گردد.
مهرنوش امینی قنواتی در نخستین کارگاه فرزندپروری هوشمندانه که در مرکز بهداشت استان خوزستان برگزار شد، با بیان علايم اوتیسم اظهار داشت: بچه‌های اوتیسم دارای سه گروه علامت هستند. مبتلایان به اوتیسم در تعاملات خود دچار مشکل می‌شوند، در برقراری ارتباط کلامی خوب و مناسب با دیگران ناتوان هستند و رفتارهای کلیشه‌ای در آنها دیده می‌شود. به عنوان مثال دست‌ها را جلوی چشم‌هایشان تکان می‌دهند و به آن نگاه می‌کنند . انگشتانشان را در هم می‌پیچانند و یا به آن حالت‌های خاصی می‌دهند و تا مدتی در آن وضعیت باقی می‌مانند.
وی ادامه داد: این بچه‌ها از گوشه چشم نگاه می‌کنند و یا چشمشان را تنگ کرده و به نور خیره می‌شوند. بدن آدم‌ها را بو می‌کنند، غذا را نیز قبل از خوردن بو می‌کنند . دور خودشان می‌چرخند و به اشیا چرخان خیره می‌شوند و از این کار ذوق می‌کنند. اسباب‌بازی‌ها را به صورت قطار دنبال هم می‌چینند و شیوه بازی کردن آنها با اسباب بازی‌هایشان مانند سایر بچه‌ها نیست. دست‌هایشان را روی گوش‌هایشان می‌گذارند، به گونه‌ای که دیگران گمان می‌کنند به خاطر شنیدن صدای خاصی این عمل را انجام می‌دهند، در حالی که تجربه نشان می‌دهد این کار آنها در واقع نوعی واکنش در زمان هیجان است.
این کارشناس ارشد مشاوره افزود: بچه‌های اوتیسم دوست دارند اشیايی مانند تسبیح را جلوی چشم‌هایشان تکان دهند و یا شیئی را پرت کنند و سپس به قل خوردن آن نگاه کنند. آنها معمولا خانه را به هم می‌ریزند اما برخی از آنها هم بر عکس وسواس عجیبی در نظم و ترتیب دارند. بر خلاف بچه‌های دیگر که در مرحله پیش‌زبانی چیزهای جالب را با انگشت اشاره خود نشان می‌دهند چنین کاری نمی‌کنند و به جلب توجه دیگران اهمیتی نمی دهند.
وی ادامه داد: کودکان اوتیسم رفتارها و روابط هیجانی بین افراد را به خوبی درک نمی‌کنند. بی‌علت می‌خندند و بدون این‌که با موضوع خنده‌داری رو به رو شده باشند هیجان‌زدگی خود را به شکل خاصی بروز می‌دهند و هنگام خوشحالی حرکتی شبیه بال زدن نشان می‌دهند، بالا و پایین می‌پرند و یا به خود می‌لرزند . هنگام ناراحتی گریه می‌کنند و جیغ می‌کشند.
امینی قنواتی تصريح كرد: شاید موضوع ناراحتی آنها برای ما قابل درک نباشد اما این کودکان نسبت به هر چیزی که خلاف میلشان باشد واکنش شدیدی نشان می‌دهند و جیغ می کشند . اغلب حرف نمی‌زنند و هنگامی که صحبت می‌کنند کلمات دیگران را طوطی‌وار تکرار می‌کنند. بچه‌های عادی از 3 تا 4 ماهگی شروع به صدا در آوردن (غان و غون) می‌کنند و حدود 11 ماهگی کلمات را می‌فهمند و کم‌کم شروع به ادا کردن آنها می‌کنند در حالی که این روند در کودکان اوتیسم بسیار به کندی اتفاق می‌افتند. برخی از این بچه‌ها حتی تا سن 7 تا 8 سالگی و یا تا آخر عمر هم حرف نمی‌زنند.
وي با بیان راه‌های تشخیص اوتیسم ادامه داد: اوتیسم با سی تی اسکن، ام آر آی، نوار مغز و غیره قابل تشخیص نیست و تنها با مشاهده و تشخیص بالینی می‌توان به وجود آن پی برد. علت قطعی این بیماری هنوز مشخص نیست اما تحقیقات زیادی در مورد رابطه ژن‌ها و تاثیر مواد سمی محیطی مانند فلزات سنگین سرب و جیوه روی آنها و ابتلا به اوتیسم انجام شده است. بر اساس این تحقیقات می‌توان گفت این مواد سمی تاثیر مخربی روی ژن‌ها دارند و نمی‌توانند پروتئین‌های خاص مورد نیاز را تولید کرده و در نتیجه به مغز آسیب می‌رسد. حتی مواد نگهدارنده‌ای که به مواد غذایی اضافه می‌شوند هم ممکن است در این زمینه موثر باشند.
این کارشناس ارشد مشاوره افزود: سن بروز علايم اوتيسم زیر 3 سال می‌باشد و نخستین علايم آن را حتی از مدت‌ها قبل یعنی زمانی که کودک نوزادی شیرخوار است هم می‌توان تا حدودی مشاهده کرد چون این کودکان بر خلاف سایر بچه‌ها هنگام شیر خوردن به چشمان و صورت مادرشان نگاه نمی‌کنند و تمایلی به برقراری تماس چشمی ندارند. با این حال چون نوزادان در 45 روز اول بیشتر ساعات خود در خواب هستند در صورت ابتلا به اوتیسم مشهود نخواهد بود.
امینی قنواتی در زمینه درمان اتیسم اظهار داشت: به علت مشخص نبودن علت اصلی این بیماری، راه‌های پیشگیری از آن هم مشخص نیست. در سراسر دنیا هیچ درمان قطعی دارویی برای آن وجود ندارد و دارو های مورد استفاده هم فقط برای کاهش علايم اوتیسم کاربرد دارند نه درمان بیماری و خانواده‌ها برای درمان به راه‌های غیراصولی و بی‌نتیجه‌ای مانند انرژی درمانی، هومیوپاتی و مانند اینها متوسل نشوند چون جز اتلاف وقت و هزینه فایده‌ای برای آنها ندارد.
وی گفت: امروزه روشی وجود دارد تحت عنوان ABA یا تحلیل رفتار کاربردی. این روش از جمله علمی‌ترین روش‌های موجود در این زمینه است که به صورت آهسته و گام به گام آموزش‌هایی به کودکان مبتلا به اوتیسم ارايه می‌دهد. در این روش، درمانگر هدف یا همان آموزش نهایی را به زیرمجموعه‌هایی تقسیم می‌کند و بعد از آموزش کامل هر مرحله به سراغ آموزش بعدی می‌رود تا در نهایت به آموزش نهایی برسد. روش‌های آموزشی دیگری نیز تحت عنوان روش pecs و روش PRT و روش teach نیز جزو روش‌های آموزشی کودکان اوتیسم به شمار می‌رود.
