معابر اهواز در تسخیر دستفروشان

اغلب خیابان‌ها و معابر، به‌ویژه هسته مرکزی شهر، مملو از دستفروشان و وانت‌بارهایی شده است که تردد آسان شهروندان را مختل کرده و در مواردی امنیت جانی و مالی آن‌ها را نیز به خطر انداخته‌اند.

هسته مرکزی شهر به‌عنوان یکی از مناطق تجاری و گردشگری اهواز، سال‌هاست در اختیار دستفروشان قرار گرفته و تاکنون هیچ طرح یا دستگاهی نتوانسته است فعالیت آن‌ها را ساماندهی کند.

وانت‌بارها نیز حاشیه جاده‌های اهواز را به تصرف خود درآورده‌اند و این موضوع خطراتی را برای رانندگان ایجاد کرده و در مواردی نیز به وقوع تصادف منجر شده است.

ورودی‌های اهواز به‌عنوان پنجره معرفی شهر و یکی از نقاط مورد توجه در حوزه گردشگری، نقش مهمی در شکل‌گیری تصویر اولیه مسافران از این شهر دارند، با این حال، متاسفانه در این مناطق نیز شاهد حضور شمار زیادی از دستفروشان و ایجاد چهره‌ای ناخوشایند در دروازه‌های شهر هستیم.

با وجود مداخلات شهرداران در دوره‌های مختلف، مشکل ساماندهی دستفروشان و قصاب‌هایی که به‌ویژه در ورودی اهواز از سمت منطقه زرگان سال‌هاست مستقر هستند، همچنان حل نشده است.

اما مشکل کار کجاست؟ چرا هیچ دستگاه یا شهرداری نمی‌تواند دستفروشان اهواز را ساماندهی کند؟ چرا طرح‌ها و برنامه‌ها در این بخش عمر کوتاهی دارند؟

دلایل مختلفی در این زمینه دخیل هستند، کمبود فرصت‌های شغلی، عدم همکاری دستفروشان در اجرای طرح‌های ساماندهی و زیباسازی شهر و همچنین ناتوانی دستگاه‌های ناظر و مسئول، از جمله این عوامل هستند.

چند شهروند اهوازی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، از بی‌نظمی و نازیبایی شهر گلایه کردند؛ آن‌ها معتقدند رشد بی‌رویه دستفروشی، تردد آسان در معابر و بازارها را با مشکل مواجه کرده است.

ناصر حیدری، یکی از کسبه خیابان سلمان فارسی و از شهروندان اهواز، از افزایش بی‌رویه دستفروشان و انسداد خیابان‌های مرکزی شهر گلایه دارد.

به گفته وی، صاحبان اصناف باید هزینه‌های اجاره، انرژی و مالیات را پرداخت کنند؛ این در حالی است که دستفروشان بدون پرداخت این هزینه‌ها، مقابل واحدهای صنفی فعالیت می‌کنند.

حیدری این وضعیت را اجحاف در حق صاحبان کسب‌وکار می‌داند.

وی همچنین گفت: شهروندان برای تردد در هسته مرکزی شهر با مشکل مواجه هستند. شلوغی مسیرهای بازار و حضور دستفروشان، آرامش و امنیت لازم را از شهروندان سلب کرده است.

دستگاه‌های مختلفی در ساماندهی دستفروشان نقش دارند که شهرداری مهم‌ترین آن‌هاست؛ این نهاد در دوره‌های مختلف، طرح‌ها و برنامه‌های متعددی برای ساماندهی دستفروشان ارائه کرده است.

با این حال، این طرح‌ها هر بار به دلایل مختلف با شکست مواجه شده‌اند، عدم همکاری دستفروشان و جامعه مدنی از جمله این دلایل بوده است.

شهرداری و دستگاه‌های قهری به‌تنهایی نمی‌توانند این مشکل را حل کنند؛ چراکه ساماندهی دستفروشان، ارتباط مستقیمی با جامعه و مسائل اجتماعی دارد و نیازمند همراهی گروه‌های مختلف است.

مردم، فعالان اجتماعی و دستفروشان به‌عنوان شهروندان اهوازی باید برای داشتن شهری زیبا و منظم با شهرداری همکاری کنند.

متاسفانه نگاه و واکنش برخی افراد به اجرای طرح‌ها و برنامه‌های زیباسازی شهر مناسب نیست، این رویکرد در برخی موارد می‌تواند آسیب‌های اجتماعی به دنبال داشته باشد.

برخی افراد در برابر برنامه‌های ساماندهی شهر مقاومت می‌کنند، آن‌ها با طرح مخالفت‌ها و مطالبات خود از مسیر نادرست، در برابر ایده‌ها و طرح‌هایی می‌ایستند که می‌توانند به حل بسیاری از مشکلات و معضلات شهری کمک کنند، این رفتارها در نهایت باعث شده است دستگاه‌های مربوطه از اجرای طرح‌های خود منصرف شوند.

با وجود پیگیری‌های خبرنگار ایرنا، فرمانداری اهواز حاضر به پاسخگویی درباره این موضوع شهری نشد.

طرح جامع شهرداری اهواز برای ساماندهی دستفروشان خیابان سلمان فارسی روی میز شورای تامین

معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری اهواز از تدوین و ارائه طرح جامع ساماندهی دستفروشان هسته مرکزی شهر، شامل خیابان‌های سلمان فارسی و نادری، خبر داد و گفت: این طرح در انتظار بررسی و تصویب شورای تامین است.

علیرضا عالیپور با اشاره به روند شکل‌گیری مسائل مربوط به دستفروشان در هسته مرکزی کلان‌شهر اهواز اظهار کرد: به دنبال هشدارهای دوران جنگ تحمیلی، همکاری دستگاه‌های انتظامی با شهرداری برای برخورد با دستفروشان در هسته مرکزی شهر با مماشات همراه شد.

وی گفت: اما به مرور زمان، تعداد دستفروشان به‌طور چشمگیری افزایش یافت. این موضوع موجب ایجاد مزاحمت برای بازار و شهروندان و اعتراض شدید بیش از ۲ هزار واحد صنفی شد، همچنین بی‌نظمی شدیدی در این محدوده به وجود آمد.

وی افزود: در پی این شرایط، دستگاه‌های حاکمیتی از شهرداری خواستند تا طرحی برای ساماندهی خیابان سلمان فارسی ارائه دهد.

اجرای طرح شب‌بازار در اهواز

عالیپور افزود: در همین راستا، ابتدا طرح «شب‌بازار» برای فعالیت مجاز دستفروشان ارائه شد. اما شورای تامین اعلام کرد که باید زمینی در خیابان‌های مجاور سلمان فارسی برای ادامه فعالیت آن‌ها در نظر گرفته شود.

معاون خدمات شهری شهرداری اهواز اظهار کرد: بر همین اساس، سه قطعه زمین به طرح شب‌بازار اضافه و به شورای تامین ارائه شد، فرآیند شناسایی و شناسنامه‌دار کردن دستفروشان انجام گرفت.

وی عنوان کرد: در این فرآیند، بیش از ۴۰۰ دستفروش شناسایی شدند که ۸۰ درصد آن‌ها در صنف پوشاک فعالیت دارند.

معاون خدمات شهری شهرداری اهواز تصریح کرد: برنامه‌ریزی شده است این افراد بر اساس رسته‌های شغلی در قطعات زمین تعیین‌شده ساماندهی شوند.

وی با بیان اینکه این طرح هم‌اکنون در حال ارزیابی است، عنوان کرد: منتظر برگزاری جلسه شورای تامین اهواز برای بررسی طرح هستیم؛ پس از آن، موضوع در شورای تامین استان نیز مطرح خواهد شد.

عالیپور تاکید کرد: اجرای موفق این طرح مستلزم همکاری همه‌جانبه پلیس و اصناف است.

ساماندهی وانت بارها در اهواز

عالیپور همچنین به ساماندهی وانت‌بارها اشاره کرد و گفت: برای ساماندهی وانت‌بارهایی که بیش‌تر در بلوار آیت‌الله بهبهانی به سمت کوت‌عبدالله که در باند تندرو ایجاد سد معبر می‌کردند برنامه ای طراحی شد.

معاون خدمات شهری شهرداری اهواز با بیان اینکه تعداد این وانت بارها ۲۰۰ خودرو است ادامه داد: در این طرح ابتدا وانت بارها به باند کُند رو مسیر منتقل شدند که با اعتراض اصناف منطقه مواجه شدیم.

وی گفت: به همین منظور محوطه ای جنب بهشت‌آباد اهواز در نظر گرفته شده و به این محل منتقل شدند.

عالیپور با اشاره به همکاری خوب وانت بارها در این طرح اظهار کرد: اکنون یک هفته است که در محل جدید مستقر هستند و مقرر شده برای نظافت محیط و تامین روشنایی هیات امنایی تشکیل شود.

وی گفت: شهرداری هیچگونه هزینه ای از محل استقرار آن ها دریافت نمی کند.

معاون خدمات شهری شهرداری اهواز تاکید کرد: هرگاه دستگاه‌های همکار نظیر فرمانداری، پلیس راهور، سازمان صمت، راه و شهرسازی و شهرداری با یکدیگر هم‌افزایی داشته باشند مسائل و معضلات شهری ساماندهی خواهند شد.

استمرار ساماندهی دستفروشان در اهواز

وی افزود: پس از این مراحل، وارد مناطق دیگر اهواز برای ساماندهی دستفروشان و وانت بارها خواهیم شد که نیازمند کار کارشناسی، مکان‌یابی دقیق‌تر و تلاش مضاعف است و در اولویت‌های بعدی قرار دارند.

معاون خدمات شهری شهرداری اهواز در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شاخص‌های شهرهای الگو بیان کرد: در شهرهایی همچون اصفهان و یا تبریز که به پاکیزگی و زیبایی الگوی کشور شناخته شدند مردم در کنار دستگاه هایی همچون شهرداری قرار گرفتند و همکاری کردند.

عالیپور تاکید کرد: حس مسئولیت شهروندی در درجه بالایی برای زیباسازی شهر قرار دارد و باید همه دست به دست هم می‌دهند تا شهر به سمت بی‌نظمی و قانون‌گریزی حرکت نکند.

احصای ۶۰ مورد تخلف شهری در اهواز

وی خاطرنشان کرد: در اهواز ۶۰ مورد تخلف شهری احصا شده و به معاونت دادستای مرکز خوزستان در حوزه حقوق عامه منعکس شده است.

معاون خدمات شهری ورود دستگاه قضا برای حل و پیشگیری از بروز این تخلفات را امری ضروری دانست و ادامه داد: اگر شهروندان حس مسئولیت داشته باشند و با اقداماتی نظیر نریختن زباله و نخاله در معابر و رعایت اصول ساخت‌وساز همکاری کنند شاهد زیبایی، بهداشتی شدن محیط و تبدیل شدن اهواز به شهری الگو خواهیم بود.

عالیپور با بیان اینکه اهواز هویت شهروندان و ساکنان آن است از دستفروشان هسته مرکزی شهر درخواست کرد در اجرای طرح ساماندهی با شهرداری اهواز همکاری کنند.

وی افزود: با انتقال بازار دستفروشی به خارج از خیابان سلمان فارسی، به عنوان اصلی‌ترین خیابان تجاری اهواز نظم در شهر برقرار خواهد شد .

لزوم همکاری جامعه برای ساماندهی دستفروشان

شهردار اهواز با بیان اینکه دست‌فروشی پدیده‌ای چندبعدی با ریشه‌های اقتصادی و اجتماعی است گفت: برای ساماندهی وانت‌بارها و دست‌فروشان در هسته مرکزی شهر به همکاری جامعه و تمامی دستگاه‌ها، به‌ویژه دستگاه قضایی و انتظامی نیاز است.

حجت‌الله دهدشتی بیان کرد: پدیده دست‌فروشی فقط یک معضل شهری نیست، بلکه ریشه‌های عمیق اقتصادی و اجتماعی دارد، در مقطعی شاهد پاک‌سازی هسته مرکزی شهر از دست‌فروشان بودیم اما برای دستیابی به وضعیتی پایدار، راهکارهای کارشناسی‌تری در دستور کار قرار دارد.

وی افزود: برنامه مدیریت شهری بر این است که با بهره‌گیری از مدل‌های «مکان‌محور» و «زمان‌محور»، فرآیند ساماندهی وانت‌بارها و دست‌فروشان را اجرایی کند، هدف از این رویکرد، نظم‌بخشی به فعالیت‌ها و در عین حال، حفظ جریان معیشتی آن‌ها در چارچوب قانون است.

شهردار اهواز با اشاره به چهره نامناسب شهر ناشی از پراکندگی بی‌رویه دست‌فروشان در اهواز تصریح کرد: اینکه دست‌فروشان و وانت‌بارها به صورت قارچ‌گونه و بدون هیچ نظارتی در سطح شهر پخش شوند، به هیچ‌وجه خوشایند و در شان شهروندان اهوازی نیست و سیمای بصری و ترافیکی شهر را دچار چالش جدی کرده است.

دستفروشان برای زیباسازی شهر همکاری کنند

دهدشتی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت اغناسازی جامعه و دستفروشان برای ساماندهی اشاره کرد و افزود: ساماندهی هسته مرکزی شهر نیازمند تعامل و همراهی خود دست‌فروشان است و معتقدیم با گفت‌وگو و ایجاد بسترهای مناسب می‌توان بخش بزرگی از این دغدغه را رفع کرد.

وی با تاکید بر اینکه شهرداری به تنهایی قادر به حل این معضل پیچیده نیست خاطرنشان کرد: برای موفقیت در این طرح، نیازمند حمایت و همکاری قاطع سایر دستگاه‌های اجرایی، به ویژه دستگاه قضایی و نیروی انتظامی هستیم و امیدواریم با هم‌افزایی این دستگاه‌ها، شاهد نظم‌پذیری بیش از پیش در معابر شهری اهواز باشیم.

چالش گسترده دستفروشی و ضرورت بازگشت نظم به خیابان‌های اهواز

رشد بی‌رویه و گسترش روزافزون فعالیت دستفروشان در خیابان‌های اصلی و فرعی شهر اهواز، علاوه بر مختل کردن جریان ترافیکی و عبور و مرور شهروندان، به چالش جدیدی برای مدیریت شهری تبدیل شده است، در حالی که معابر اصلی شهر از شدت تراکم دستفروشان در تنگنا قرار گرفته‌ بحث ضرورت اجرای طرح‌های ساماندهی و ایجاد بازارهای جایگزین، بیش از پیش در میان مسئولان و شهروندان اهوازی بازگشته است.

استقرار وانت بارها در حاشیه خیابان‌ها باعث کاهش دید رانندگان و افزایش احتمال تصادفات می‌شود، از سوی دیگر، از منظر زیست‌محیطی و بهداشتی نیز، مدیریت پسماندهای ناشی از این فعالیت‌ها و ایجاد کدورت بصری در بافت شهری، از دیگر پیامدهای جدی این موضوع است.

ساماندهی این قشر تنها با تخلیه معابر محقق نمی‌شود بلکه نیاز به یک نقشه راه جامع شامل شناسایی و ثبت دستفروشان، ایجاد بازارهای جایگزین و نظارت مستمردارد.

بدون حمایت شهروندان از قوانین شهرداری و همکاری بخش‌های انتظامی در کنترل عبور و مرور غیرقانونی، طرح‌های ساماندهی ممکن است با چالش‌های موقتی روبرو شوند.

شهر اهواز نیازمند یک رویکرد ترکیبی از «قانون‌مداری» و «حمایت اجتماعی» است تا بتواند چهره‌ای شایسته و منظم از پایتخت استان خوزستان به نمایش بگذارد.