سیری در تاریخ/ اقدامات الب ارسلان در سال‌های نخست سلطنت سلجوقیان
محمد امین حیات مقدم:
الب ارسلان در حدود سال ۴۵۵ هجری قمری به سلطنت رسید. او ابونصر عبیدالله کندری، وزیر کاردان پدرش، را که با تحریک نظام‌الملک و به دلیل موافقت با سلطنت سلیمان دستگیر شده بود، به مرو فرستاد. کندری حدود یک سال بعد، در ذی‌حجه سال ۴۵۶ هجری قمری، به دستور الب ارسلان به قتل رسید.
الب ارسلان پس از رسیدن به سلطنت، فتوحات عمویش طغرل را دنبال کرد و در سال ۴۵۶ هجری قمری، ارمنستان، گرجستان و ابخازیا را به تصرف درآورد. او در سال ۴۵۸ هجری قمری، هنگام بازگشت به مرو، پسرش ملکشاه را رسماً به‌عنوان ولیعهد انتخاب کرد.
در سال ۴۵۹ هجری قمری، قاورد، برادر الب ارسلان که در کرمان سر به شورش برداشته بود، با او وارد جنگ شد و شکست خورد. الب ارسلان پس از این پیروزی، برادرش را بخشید و او را در مقام امیر کرمان ابقا کرد.
خواجه نظام‌الملک طوسی و کتاب سیاست‌نامه
خواجه نظام‌الملک طوسی، وزیر نامدار دوره سلجوقیان، کتابی با عنوان «سیاست‌نامه» نوشت که با نام «سیرالملوک» نیز شناخته می‌شود. این اثر درباره شیوه اداره حکومت، وظایف پادشاهان و وزیران و چگونگی رسیدگی به امور کشور است.
نظام‌الملک در این کتاب، با بهره‌گیری از تجربه‌های حکومتی و روایت‌هایی از تاریخ، به موضوعاتی مانند عدالت، رفتار حاکمان با مردم، نظارت بر کارگزاران و اهمیت نظم در اداره کشور پرداخته است. سیاست‌نامه از آثار شناخته‌شده اندیشه سیاسی در ایران به شمار می‌رود و تصویری از نگاه خواجه نظام‌الملک به شیوه درست کشورداری در روزگار خود ارائه می‌دهد.
خاندان سلجوقی از سال ۴۲۹ تا ۵۹۰ هجری قمری بر قدرت بودند. این بازه زمانی نشان می‌دهد که آن‌ها در مجموع ۱۶۱ سال حکومت کردند.
اولین پادشاه و بنیان‌گذار واقعی دولت سلجوقیان، طغرل بیگ بود.
اگرچه نام این سلسله از جدشان یعنی «سلجوق» گرفته شده، اما این طغرل بیگ بود که توانست قدرت را تثبیت کند و حکومت آن‌ها را به طور رسمی پایه گذاری نماید.
پدر طغرل بیگ، میکائیل نام داشت.
منبع:کتاب تاریخ ایران زمین،نوشته دکتر محمد جواد مشکور
