موضوع «حجمخوری اینترنت» اخیرا گلایه کاربران اینترنت همراه را به دنبال داشت که پس از انتشار گزارشهایی درباره کاهش بیش از میزان مصرف بستههای اینترنت، واکنش وزیر ارتباطات را نیز به دنبال داشت و وی اعلام کرد که ادعای حجمخوری باید بهصورت دقیق بررسی شود و در صورت اثبات تخلف، با اپراتور متخلف برخورد خواهد شد. او همچنین این موضوع را «خط قرمز» خود دانسته و از اپراتورها خواسته بود گزارش بررسیهای خود را ارائه کنند.
بر این اساس ایرانسل سهشنبه شب و همراه اول عصر امروز، خبرنگاران را به نشستی دعوت کردند و آزمایش عملی درباره نحوه محاسبه مصرف اینترنت را در حضور رسانهها انجام دادند.
مصطفی درجزی - معاون تجاری همراه اول - در این نشست گفت: در دو هفته اخیر نسبت به حجم خوری اینترنت موضوعی مطرح شده بود که فضای مجازی را پرتلاطم کرد و این مسأله ناشی از عدم آگاهی مردم نسبت به قوانین و مقررات است و هدف این نشست شفاف سازی است.
وی ادامه داد: البته شفافیت تا حد زیادی وجود دارد و شاید اطلاع رسانی مناسب به مردم وجود نداشته که چنین شبهاتی مطرح میشود. در صورتی که شفافیت لازم وجود دارد و کاربران میتوانند از طریق برنامه همراه من ریز و جزئیات مصرف خود را مشاهده کنند.
درجزی افزود: یکی دیگر از مسایلی که برای مردم پیش آمده پیچیدگی تعرفه ای است و ما میتوانیم پیچیدگی سمت تعرفه را کمتر کنیم و اطلاع رسانی مناسب به مردم داشته باشیم تا این دغدغه برطرف شود.
معاون تجاری همراه اول در عین حال مقوله شارژینگ را مورد اشاره قرارداد و گفت: در حال حاضر نگاههای مختلفی نسبت به شارژینگ وجود دارد و اپراتورها بر اساس آن نسبت به فروش دیتا و نحوه شارژ کردن مشتریان اقدام می کنند.بحث ضرورت آگاهی مردم نسبت به اینکه نحوه شارژینگ به چه شکل است و وقتی بسته ای خریداری می کنند در پلتفرم های مختلف از آن چطور می توانند استفاده کنند مهم است. مثلا اگر در اپلیکیشنهایی مثل شاد استفاده کنند، طبق برخی مصوبات بالادستی کاملا رایگان است ولی در برخی پیام رسان های داخلی بر اساس شارژینگ یک چهارم محاسبه میشود و یا در برخی پیام رسان ها نیم بها محاسبه می شود.آنچه مسلم است، بر اساس این قوانین شارژینگ کاملاً درست انجام می شود.
درجزی با اشاره به کاهش درآمد اپراتورها گفت: متاسفانه اپراتورها درآمدی ندارند و ۸۵ درصد هزینه هایشان ارزی است که باید لایسنس بخرند. در سال ۱۳۹۴ جزو پنج شرکت اول بورس بودیم ولی اکنون درآمدهای ما به شدت کاهش یافته است.
وی افزود: شبکه فور جی را در عرض دو سال توانستیم توسعه بدهیم و بخش اعظمی از کشور را به این شبکه متصل کنیم که بزرگترین تحول عصر دیجیتال بود ولی اکنون تعدادی از شرکت ها را توانستیم فابو جی کنیم. در همه دنیا پیشران اصلی اپراتورها هستند و اگر این زیرساخت به هر علتی دچار مشکل شود در سرویس دهی به مردم نیز دچار مشکل می شود و لذا نیاز به بازنگری جدی در حوزه تعرفه ای وجود دارد.
وی برای روشن شدن دلیل تصور کاربران مبنی بر زود تمام شدن بستهها، به مدلهای تجاری پلتفرمهای نمایش خانگی اشاره کرد و افزود: کاربران برای تماشای فیلم دو حق انتخاب دارند؛ یا اشتراک ماهانه پلتفرم را خریداری میکنند که در این صورت ترافیک آنها با تعرفه ۳۷ درصد محاسبه میشود و یا بدون خرید اشتراک فیلم میبینند که در این حالت، ترافیک بهصورت تمامبها محاسبه شده و اپراتور هزینه اشتراک را مستقیما به پلتفرم پرداخت میکند. اما عدم اطلاع کاربر از اینکه در حالت بدون اشتراک ترافیک او تمامبها محاسبه میشود، این شائبه را ایجاد میکند که حجم بسته اینترنت زودتر از موعد به پایان رسیده است.
در بخش بعدی این نشست، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری به تشریح دقیق و فنی مکانیزم کسر ترافیک پرداخت: معادله کسر حجم در سیستم شارژینگ ما کاملا شفاف و قطعی است. به ازای هر ۱۰۰ مگابایت مصرف در پیامرسانهای داخلی مورد تایید تنها ۲۵ مگابایت از بسته مشترک کسر میشود. برای وبسایتها و پلتفرمهای داخلی منتخب نیز این عدد دقیقا ۳۷ مگابایت (۳۷ درصد) است. مابقی مصارف، شامل ترافیک بینالملل، با تعرفه تمامبها محاسبه میشوند و به صراحت اعلام میکنیم که در بدترین حالت ممکن، کسر ترافیک معادل مصرف واقعی است و به هیچوجه حتی یک کیلوبایت بیشتر از حجم دانلودی، از بسته مشترک کسر نخواهد شد.
یکی از ابهامات، دلیل تمامبها شدن ترافیک برخی سایتها و اپلیکیشنهای داخلی بود. مدیرکل محصولات همراه اول توضیح داد که سرویسهای داخلی باید IP و URL خود را در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ثبت و پس از تایید، اطلاعاتشان در اختیار اپراتورها قرار گیرد. اگر سرویسی ثبتنام نکرده باشد یا IP خود را بهروزرسانی نکند، ترافیک آن ناشناس و تمامبها محاسبه میشود.
جعفری با رد قاطعانه شایعات مربوط به کمفروشی اینترنت، به مکانیزمهای سختگیرانه نظارتی اشاره کرد و افزود: ما دو لایه نظارت مستمر داریم. در داخل اپراتور، پیش از پیادهسازی هر تعرفهای، تستهای مفصلی انجام میشود و تیمهای تضمین و کنترل تقلب مدام سیستم را پایش میکنند. در لایه خارج از اپراتور نیز، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از طریق سامانه ۱۹۵ به شکایات رسیدگی کرده و تیمهای فنی رگولاتوری به صورت دورهای با استفاده از تجهیزات خاص، سیستم شارژینگ ما را اعتبارسنجی و صحتسنجی میکنند. بررسی تمامی شکایات سالهای اخیر نشان میدهد که تاکنون هیچ خطای سیستمی در شارژینگ همراه اول که منجر به تضییع حق مشترک شود، وجود نداشته است.
مدیرکل محصولات همراه اول در پایان سخنان خود، ابزار اصلی شفافیت را برنامه «همراه من» دانست و گفت: ما در زمان خرید بسته از طریق پیامک به مشترک اطلاعرسانی میکنیم. علاوه بر این، لیست کامل سایتهای مشمول تعرفه ترجیحی در پورتال همراه اول قرار داده شده است. با این حال، مطمئنترین راهکار، مراجعه مشترکان به بخش عملکرد مصرف در اپلیکیشن همراه من است. در این بخش، کاربر میتواند با ذکر تاریخ، ساعت و دقت مگابایت ببیند که ترافیک مصرفیاش داخلی محاسبه شده یا بینالملل.
در ادامه یک تست زنده و عملیاتی انجام شد تا فرآیند کسر ترافیک به صورت شفاف راستیآزمایی شود. یکی از کارشناسان فنی همراه اول، با اتصال یک گوشی تلفن همراه به صفحه نمایش سالن، اجرای این سناریو را بر عهده گرفت.
وی پیش از آغاز دانلود، وارد برنامه «همراه من» شد تا حجم اولیه بسته اینترنت را به خبرنگاران نشان دهد و گفت: همانطور که مشاهده میکنید، این کاربر یک بسته ۷ روزه ۴ گیگابایتی دارد که در حال حاضر حدود ۳ گیگ و ۹۹۰ مگابایت از ترافیک عادی (بینالملل) آن باقی مانده است.
پس از نمایش حجم اولیه، تست با دانلود یک فایل از وبسایت داخلی شروع شد. پس از اتمام دانلود، کارشناس همراه اول بلافاصله گوشی را روی «حالت پرواز» قرار داد و دلیل این اقدام فنی را اینگونه تشریح کرد: برای اینکه بتوانیم میزان دقیق کسر حجم مربوط به یک فایل خاص را ببینیم، باید گوشی روی حالت پرواز قرار گیرد تا مصرف اینترنت قطع شود. در حالت عادی، اپلیکیشنهای فعال در پسزمینه گوشی مدام در حال مصرف اینترنت بینالملل هستند و همین امر باعث میشود کاربر تصور کند حجم فایل دانلودی او بیشتر محاسبه شده است.
در پایان این تست، نتایج نشان داد که کسر ۳۷ درصدی ترافیک برای سایتهای داخلی با دقت کامل اعمال میشود. در ادامه نیز یک فایل ۱۰۰ مگابایتی از یک سایت خارجی دانلود شد و دقیقا ۱۰۰ مگابایت از حجم بسته اینترنت کسر شد.
ایرانسل نحوه محاسبه حجم اینترنت را شفاف کرد
نشست اپراتور دوم هم با حضور معاونان و مدیران اپراتور دوم تلفن همراه و خبرنگاران برگزار و در آن، سازوکار محاسبه مصرف اینترنت، ضرایب ترافیک و عوامل مؤثر بر میزان مصرف کاربران تشریح و بررسی شد.
در این نشست، ابتدا یک بسته یکونیم گیگابایتی روی سیمکارت ایرانسل خریداری و یک فایل از یک سرویس بینالمللی دانلود شد. پس از دانلود مشخص شد که در ترافیک بینالملل، میزان کسرشده از بسته بر اساس ضوابط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، مطابق حجم واقعی ترافیک مصرفی است.
در ادامه، همین آزمایش برای ترافیک داخلی و پیامرسان داخلی هم انجام شد. با دانلود فایل از یک سایت داخلی، حجم مصرفی با ۶۳ درصد تخفیف نسبت به ترافیک بینالملل مصوب رگولاتوری، محاسبه شد. همچنین در آزمایش انجامشده در پیامرسان داخلی، حجم مصرفی با تخفیف ۷۵.۲ درصد نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه شد.
اخباری - معاون فنی و مهندسی ایرانسل، در این نشست گفت: تمام فرایند محاسبه حجم مصرفی اینترنت، کاملاً شفاف و جزئیات آن از طریق سوپراپلیکیشن «ایرانسلمن»، برای هر مشترک قابل مشاهده است. با وجود این، امشب با انجام آزمایشهای مختلف در حضور خبرنگاران، به دنبال این هستیم که این فرایند به صورت شفاف تشریح و هرگونه ابهام احتمالی برطرف شود.
او با اشاره به نقش رگولاتوری در تعیین ضوابط و نظارت بر عملکرد اپراتورها، اظهار کرد که سامانههای نظارتی و کنترلی برای پایش سامانه شارژینگ اپراتورها وجود دارد و ضرایب مختلف مربوط به محتوای بینالملل، داخلی و پیامرسان داخلی بر اساس مصوبههای رگولاتوری، توسط اپراتورها اعمال میشود.
اخباری همچنین اضافه کرد: مشترکان ایرانسل میتوانند هر نوع پرسش یا ابهام درباره حجم مصرفی بستههای اینترنتی را از طریق کانالهای ارتباطی ایرانسل، مانند گفتوگوی آنلاین یا تماس با شماره ۷۰۰ مطرح کنند. علاوه بر این، سامانه ۱۹۵ وزارت ارتباطات برای ثبت و پیگیری شکایتهای احتمالی کاربران در دسترس است.
در ادامه این نشست، معاون بازاریابی، فروش و توزیع ایرانسل، در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران، با اشاره به شرایط اقتصادی صنعت ارتباطات و با بیان اینکه «صنعت ارتباطات حال خوبی ندارد»، گفت: اینترنت یک نیاز ضروری است و باید با مناسبترین قیمت در اختیار مردم قرار گیرد. اما از طرف دیگر، تعرفه خدمات ارتباطی در سالهای گذشته متناسب با افزایش هزینهها و تورم رشد نکرده است. در حالی که هزینههای ارزی و ریالی اپراتورها افزایش یافته و شرایط تحریمی نیز بر هزینههای تأمین تجهیزات اثر گذاشته است.
مهری با اشاره به دشواری همکاری با برخی تأمینکنندگان خارجی بیان کرد: به دلیل شرایط تحریمی، همکاری با بسیاری از تأمینکنندگان بینالمللی با سختی مواجه است، با این حال، ایرانسل حفظ پایداری خدمات ارتباطی و همراهی با دولت با هدف کسب رضایتمندی مشترکان را وظیفه خود میداند. در شرایط فعلی، توسعه و حفظ پایداری شبکه با دشواری همراه است و قطعی برق، محدودیت تجهیزات پشتیبان و گرمای هوا نیز از دیگر چالشهای ارائه و توسعه خدمات محسوب میشوند.
مدیرکل توسعه محصول ایرانسل، نیز در این مراسم، با اشاره به ابهامهای مطرحشده درباره ضریب مصرف اینترنت گفت: این سازوکار بر اساس مصوبههای رگولاتوری، حدود هفت تا هشت سال است که ابلاغ شده و اجرا میشود.
مهدوی توضیح داد: در زمان استفاده از ترافیک بینالملل، حجم مصرفی بهصورت عادی محاسبه میشود. در صورت استفاده از ترافیک داخلی، حجم مصرفی با ۶۳ درصد تخفیف نسبت به ترافیک بینالملل و در صورت استفاده از پیامرسانهای داخلی، ترافیک مصرفی با تخفیف ۷۵.۲ درصد نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه میشود.
در این نشست، خبرنگاران با انجام مستقیم آزمایشهای مختلف، نحوه محاسبه و کسر حجم بستههای اینترنت را شخصاً بررسی کردند تا از چگونگی انجام این فرایند اطمینان حاصل کنند. در این آزمایشها که توسط خبرنگاران انجام شد، ترافیک بینالملل، ترافیک داخلی و پیامرسانهای داخلی بهصورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفت و اصحاب رسانه نتایج هر آزمایش را با میزان حجم باقیمانده در سوپراپلیکیشن «ایرانسلمن» تطبیق دادند. این فرایند به خبرنگاران امکان داد تا بهصورت مستقیم، نحوه اعمال ضرایب و میزان کسر حجم از بسته را بررسی کرده و ابهامهای احتمالی خود درباره نحوه محاسبه مصرف اینترنت را برطرف کنند.