اهدای خون، نامهای بی امضا از عشق به انسانها
هر بار که کسی برای اهدای خون قدم برمیدارد، در حقیقت به زندگی و امید معنای تازهای میبخشد، این خون تنها در رگها جریان پیدا نمیکند، بلکه در دل خانوادهای نگران آرامش میکارد، در چشمهای مادری خسته امید مینشاند و بر لبان کودکی بیمار لبخند میآورد.
در گوشهای از یک بیمارستان، مادری چشم به در دوخته است تا خبری از بهبود فرزندش بشنود؛ در اتاقی دیگر، بیماری پس از یک عمل جراحی سنگین، برای ادامه زندگی به چند واحد خون نیاز دارد.
نوجوانی مبتلا به تالاسمی، روزهای زندگیاش را با امید به وجود ذخایر خون سپری میکند و مصدومی که در یک حادثه ناگهانی آسیب دیده، تنها چند دقیقه با مرز میان زندگی و مرگ فاصله دارد، در چنین لحظاتی، آنچه میان ناامیدی و امید پل میزند، نه یک دستگاه پیشرفته و نه یک داروی گرانقیمت، بلکه انسانی است که بیهیچ چشمداشتی، بخشی از وجود خود را به دیگری هدیه کرده است.
هر قطره خون اهدایی، نامهای بیامضا از عشق به انسانهاست؛ نامهای که شاید هرگز فرستنده و گیرنده یکدیگر را نشناسند، اما قلبهایشان برای همیشه به هم پیوند میخورد.
اهداکنندگان خون، قهرمانانی هستند که نامشان بر سر در هیچ بنایی نوشته نمیشود و تصویرشان بر صفحه هیچ افتخارنامهای نمینشیند؛ آنها در سکوت میآیند، آستین بالا میزنند، دقایقی از وقت خود را میبخشند و بیآنکه بدانند خونشان در رگهای چه کسی جریان خواهد یافت، زندگی را به انسانی دیگر هدیه میکنند.
شاید هرگز کودکی را که نجات دادهاند نبینند، شاید هیچگاه از مادری که دوباره لبخند زده یا بیماری که فرصت دوبارهای برای زندگی یافته است، تشکری نشنوند، اما ارزش کارشان فراتر از هر قدردانی و ستایشی است.
زیبایی اهدای خون در همین ناشناخته بودن آن نهفته است، در شرایطی که نه قومیت معنا دارد، نه زبان، نه سن و نه موقعیت اجتماعی، بلکه خون، زبان مشترک انسانهاست، پیامی سرخرنگ از مهربانی که از قلب یک انسان به قلب انسانی دیگر میرسد.
در جهانی که گاهی خبرهای تلخ و فاصلههای انسانی دلها را آزرده میکند، اهدای خون یادآوری میکند که هنوز هم میتوان بیهیچ منفعتی دست دیگری را گرفت و او را به زندگی بازگرداند.
جامعهای که فرهنگ اهدای خون در آن زنده باشد، زندگی جریان دارد، بنابراین هر واحد خون، تنها یک فرآورده درمانی نیست، نمادی از همدلی، مسئولیت اجتماعی و عشق به انسانهاست.
در میان همه بخششهای دنیا، کمتر هدیهای را میتوان یافت که تا این اندازه مستقیم به نجات جان یک انسان منجر شود و چه افتخاری بالاتر از اینکه انسان بتواند بیآنکه کسی را بشناسد، دلیل تپیدن قلبی دیگر و ادامه یافتن داستان زندگی انسانی دیگر باشد.
همزمان با ۲۴ خرداد، روز جهانی اهداکنندگان خون، بار دیگر اهمیت نقش انسانهای نیکاندیشی یادآوری میشود که با اهدای خون، امید را در رگهای زندگی جاری میکنند؛ اقدامی انساندوستانه که هر روز جان بیماران، مصدومان حوادث، مبتلایان به تالاسمی و بسیاری از نیازمندان به فرآوردههای خونی را نجات میدهد و نمادی از همدلی، مسئولیت اجتماعی و عشق به همنوع به شمار میرود.
در استان خوزستان نیز هر روز صدها بیمار نیازمند، برای ادامه زندگی به خون و فرآوردههای خونی نیاز دارند؛ این نیاز مستمر، اهدای خون را به یکی از مهمترین جلوههای مسئولیت اجتماعی و همدلی انسانی تبدیل کرده است، اقدامی که میتواند در کوتاهترین زمان ممکن، امید و زندگی را به بیماران بازگرداند.
در آستانه روز جهانی اهداکنندگان خون، نگاهی به وضعیت اهدای خون در خوزستان نشان میدهد که مشارکت شهروندان و تلاش کارکنان انتقال خون، نقش مهمی در حفظ ذخایر خونی و تامین نیاز مراکز درمانی استان ایفا کرده است.
مصرف روزانه ۲۰۰ واحد خون برای بیماران تالاسمی در خوزستان
مدیرکل انتقال خون خوزستان با اشاره به مصرف روزانه خون در استان گفت: به طور میانگین، روزانه بین ۴۷۰ تا ۵۰۰ واحد خون برای بیماران نیازمند مصرف میشود که از این میزان، حدود ۲۰۰ واحد به بیماران تالاسمی اختصاص دارد.
دکتر علی فیضی اظهار کرد: در فروردین و اردیبهشت سال ۱۴۰۵، تعداد ۲۶ هزار و ۶۹۹ نفر به مراکز انتقال خون خوزستان مراجعه کردند که از این تعداد، ۲۲ هزار و ۹۷۷ نفر موفق به اهدای خون شدند.
وی افزود: از مجموع اهداکنندگان در این مدت، ۲۲ هزار و ۳۵۶ نفر مرد و ۶۲۱ نفر زن بودهاند و ۱۲ هزار و ۵۱۶ نفر نیز در زمره اهداکنندگان مستمر قرار دارند.
نیاز همیشگی بیماران به خون
مدیرکل انتقال خون خوزستان با اشاره به وضعیت مطلوب ذخایر خونی استان بیان کرد: بیماران تالاسمی، هموفیلی، دیالیزی، مصدومان تصادفات و سوانح و همچنین بیماران تحت اعمال جراحی و شیمیدرمانی، از جمله گروههایی هستند که به صورت مستمر به خون و فرآوردههای خونی نیاز دارند.
وی با اشاره به جمعیت بیش از پنج میلیون نفری خوزستان و فعالیت بیش از ۵۶ بیمارستان در استان، از مردم و اهداکنندگان خواست با مشارکت در این اقدام انساندوستانه، شرایطی فراهم کنند که هیچ بیماری دغدغه تامین خون مورد نیاز خود را نداشته باشد.
فیضی تاکید کرد: مردان حداکثر چهار بار و بانوان سه بار در سال میتوانند خون اهدا کنند و این اقدام، علاوه بر نجات جان بیماران، برای سلامت فرد اهداکننده نیز فواید متعددی دارد.
«بابا خون داد»؛ پویشی برای آموزش نسل آینده
مدیرکل انتقال خون خوزستان از اجرای پویش ملی «بابا خون داد» در استان خبر داد و گفت: این پویش با هدف آشنایی کودکان با اهمیت اهدای خون و ترغیب معلمان به ایفای نقش آموزشی در ترویج این فرهنگ ارزشمند اجرا میشود.
وی افزود: معلمان، به عنوان اثرگذارترین چهرههای آموزشی و تربیتی، میتوانند مفاهیم ایثار، همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی را از طریق برنامههای آموزشی و فرهنگی به دانشآموزان منتقل کنند.
فیضی ادامه داد: پویش «بابا خون داد» فرصتی برای پیوند آموزش با عمل اجتماعی است؛ فرصتی که در آن کودکان با مشاهده مشارکت خانوادهها و بهویژه پدران در اهدای خون، با مفهوم نوعدوستی و کمک به همنوع آشنا میشوند.
مدیرکل انتقال خون خوزستان اظهار کرد: همراهی معلمان در معرفی و تبیین این پویش میتواند تاثیر ماندگاری بر نگرش نسل آینده نسبت به اهدای خون داشته باشد و کلاسهای درس را به کانونهای ترویج فرهنگ ایثار و زندگیبخشی تبدیل کند.
فعالیت ۱۱ پایگاه انتقال خون در خوزستان
وی اظهار کرد: هماکنون ۱۱ پایگاه انتقال خون در خوزستان فعال است، ۲ مرکز اهدای خون در مناطق چهارشیر و امانیه اهواز و مراکزی در شهرستانهای آبادان، خرمشهر، دزفول، اندیمشک، بهبهان، مسجدسلیمان، ایذه، شوشتر و ماهشهر به شهروندان خدمات ارائه میکنند.
اهدای ۱۵ هزار واحد خون در دوران حمله تجاوزکارانه دشمن؛ جلوهای از همدلی مردم
فیضی همچنین از اهدای ۱۵ هزار و ۸۱۴ واحد خون از سوی مردم خوزستان در بازه زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵، طی دوران جنگ تجاوزکارانه دشمن خبر داد و گفت: مردم استان در روزهای دشوار نیز با حضور در پایگاههای انتقال خون، روحیه ایثار و نوعدوستی خود را به نمایش گذاشتند.
مدیرکل انتقال خون خوزستان افزود: شهروندان خوزستانی با حضور داوطلبانه و آگاهانه در مراکز اهدای خون نشان دادند فرهنگ یاریرسانی به همنوع و توجه به بیماران نیازمند، جایگاهی ریشهدار در میان آنان دارد.
وی خاطرنشان کرد: این مشارکت مسئولانه و گسترده، نمادی از نهادینه شدن فرهنگ اهدای خون در میان اقشار مختلف جامعه است؛ فرهنگی که با تکیه بر همدلی و ایثار، پیامآور امید و زندگی برای بیماران خواهد بود.
توصیههایی برای اهداکنندگان خون
فیضی به متقاضیان اهدای خون توصیه کرد پیش از مراجعه، مایعات کافی مصرف کرده و از خوردن غذاهای چرب پرهیز کنند.
مدیرکل انتقال خون خوزستان افزود: افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، از جمله دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی، باید پیش از اهدای خون با پزشک مستقر در مرکز انتقال خون مشورت کنند.
وی همچنین تاکید کرد افرادی که به تازگی سفر خارجی داشتهاند یا واکسنهای خاصی دریافت کردهاند، پیش از مراجعه برای اهدای خون با مراکز انتقال خون هماهنگی لازم را انجام دهند.
اهدای خون از موثرترین روشها برای نجات جان بیماران
یک فوقتخصص بیماریهای خون و سرطان بالغین، اهدای خون را یکی از در دسترسترین و موثرترین روشها برای مشارکت آحاد جامعه در نجات جان بیماران عنوان کرد و گفت: مردم میتوانند با مراجعه به پایگاههای انتقال خون در این اقدام ارزشمند سهیم باشند.
دکتر محمدحسین رستگار در تشریح فرآیند تفکیک خون در سازمان انتقال خون توضیح داد: خون اهدایی به فرآوردههای مختلفی تقسیم میشود که بخشی از آن به صورت «گلبول قرمز فشرده» (Packed Cell) برای بیماران دچار کمخونی شدید و افت هموگلوبین استفاده میشود و بخش دیگر شامل «پلاکت» است که برای بیماران مبتلا به خونریزیهای حاد و اختلالات انعقادی، حیاتی مورد استفاده قرار میگیرد.
وی افزود: همچنین فرآوردهای به نام «پلاسما» یا FFP تولید میشود که در مدیریت بسیاری از بیماریهای خونریزیدهنده نقش کلیدی دارد.
رستگار به کاربرد دارویی مشتقات خون نیز اشاره کرد و افزود: از خونهای اهدایی، محصولات دارویی ارزشمندی نظیر «IVIG» برای بیماران مبتلا به نقص ایمنی و بیماریهای خودایمنی و همچنین «آلبومین» تهیه میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز ادامه داد: آلبومین در درمان بیماران دچار سوءتغذیه شدید و کسانی که با ادم (ورم) حاد دستوپنجه نرم میکنند، بسیار موثر است و باعث بهبود وضعیت بالینی آنها میشود.
وی تصریح کرد: یک فرد سالم میتواند سالانه تا چهار مرتبه خون اهدا کند که این فرآیند، علاوه بر ایجاد حس ارزشمندی و آرامش روحی، تضمینکننده سلامت جامعه است.
رستگار ضمن دعوت از شهروندان برای اهدای خون گفت: داوطلبان اطمینان داشته باشند که پیش از اهدا، وضعیت سلامت آنها توسط پزشکان بررسی میگردد؛ بنابراین این اقدام، فرصت مناسبی برای سنجش سلامت آنها خواهد بود، همچنین خون اهدایی نیز از نظر تمامی ویروسها و فاکتورهای سلامتی پایش میشود تا در نهایت، هدیهای سالم و زندگیبخش به دست بیماران نیازمند برسد.
شرایط عمومی اهداکنندگان خون
این فوقتخصص آنکولوژی در خصوص شرایط عمومی داوطلبان اهدای خون تصریح کرد: بازه سنی مجاز برای اهداکنندگان بین ۱۸ تا ۶۰ سال تعیین شده است؛ البته افرادی که به صورت مستمر اقدام به اهدای خون میکنند، در صورت تایید پزشک مستقر در سازمان، گاهی تا سن ۶۵ سالگی نیز مجاز به اهدای خون خواهند بود.
وی با اصلاح یک باور رایج در جامعه، تاکید کرد و گفت: برای اهدای خون، برخلاف بسیاری از آزمایشهای پزشکی، به هیچ وجه نیاز به ناشتا بودن نیست، بلکه توصیه میشود داوطلبان پیش از مراجعه، حتما یک وعده غذایی سبک میل کنند و همچنین نوشیدن حداقل ۲ لیوان آب قبل از فرآیند اهدا ضرورت دارد تا از افت ناگهانی حجم مایعات بدن جلوگیری شود.
رستگار همچنین به اهمیت تامین ذخایر گروههای خونی خاص اشاره کرد و گفت: اگرچه نیاز به تمامی گروههای خونی همیشگی است، اما برخی گروهها به دلیل فراوانی کمتر در جامعه، وضعیت حساسی دارند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز اضافه کرد: گروه خونی «O منفی» به عنوان دهنده عمومی و یکی از گروههای خونی نادر، اهمیت استراتژیک در فوریتهای پزشکی دارد. بنابراین از شهروندانی که دارای گروههای خونی منفی، بهویژه O منفی هستند، دعوت میکنیم در این اقدام مشارکت بیشتری داشته باشند.
در مجموع، آمارها و شواهد نشان میدهد که فرهنگ اهدای خون در خوزستان از پشتوانهای ارزشمند و مردمی برخوردار است و مشارکت داوطلبانه شهروندان نقش مهمی در تامین نیاز بیماران ایفا میکند.
با این حال، مصرف روزانه صدها واحد خون در استان و نیاز مستمر بیماران تالاسمی، هموفیلی، دیالیزی و دیگر بیماران نیازمند، یادآور آن است که اهدای خون یک ضرورت همیشگی و نه یک اقدام مقطعی است.
استمرار حضور اهداکنندگان، افزایش مشارکت بانوان و آشنایی نسلهای آینده با اهمیت این فرهنگ انساندوستانه میتواند تضمینکننده پایداری ذخایر خونی و تداوم چرخه زندگیبخشی در استان باشد؛ چرخهای که هر واحد خون در آن میتواند امید، سلامتی و فرصت دوباره زیستن را به انسانی نیازمند هدیه کند.
