روایتی تلخ از چهارشنبه سوری دزفول/ سنتی دیرینه که به بیراهه رفت

تعدادی کودک و نوجوان ۹ تا ۱۹ ساله در یکی از مناطق دزفول در حال ساختن ترقه برای چهارشنبه سوری هستند که به یکباره صدای انفجار همه را فرا می‌گیرد، صدا به قدری مهیب است که به همه شوک وارد می‌شود.
آژیر آمبولانس اورژانس به صدا درمی‌آید و به سرعت خود را به سمت حادثه می‌رساند.
نیروهای اورژانس به سرعت بر بالین مصدومان حاضر می‌شوند و با صحنه‌هایی منزجر کننده روبرو می‌شوند.
پسربچه‌هایی که قصد داشتند شب چهارشنبه سوری را با هیجان سپری کنند اکنون با فجیع ترین وضع ممکن دچار سوختگی بالای ۷۰ درصد شده‌اند.
شدت سوختگی به حدی است که برای درمان به مرکز استان منتقل می‌شوند ولی به گفته کادر درمان، وضعیت وخیمی دارند.
در نقطه‌ای دیگر ۲ نوجوان دیگر که جیبهایشان پر از ترقه دست ساز است بر روی موتورسیکلت در حال حرکت به سمت تجمع چهارشنبه سوری هستند که در چشم به هم زدنی با یک خودرو برخورد و ترقه‌های در جیبشان آنها را به هوا می‌برد.
این مصدومان نیز با وضعیت وخیم به بیمارستان منتقل می‌شوند که یکی از آنها با وجود انجام اقدامات درمانی و عمل جراحی جان شیرین خود را از دست می‌دهد.

ساعت از ۲۳ سه شنبه شب(چهارشنبه سوری) هم گذشته ولی هنوز صدای مهیب ترقه‌های فراوان در جای جای شهر به ویژه بلوار ملاصدرا و کوی آزادگان به گوش می‌رسد، انگار قرار نیست امشب شهر رنگ آرامش ببیند.
آمبولانس‌های اورژانس و خودروهای آتش نشانی مدام در حال تردد هستند و نیروها از خستگی ماموریت‌های بسیار توان ندارند.
وضعیت اورژانس بیمارستان بزرگ دزفول نیز ملتهب است و نوجوانان و جوانان آسیب دیده با کوله باری از پشیمانی با درد فراوان دست و پنجه نرم و آرزو می‌کنند ای کاش زمان به عقب برمی‌گشت تا چنین کارهای بیهوده‌ای انجام ندهند و بدنی سالم داشته باشند.
پرستار با صدای پردرد فرد آسیب دیده نقاط سوخته بدنش را پانسمان می‌کند و زیر لب برایش آرزوی سلامت می‌کند.
اینها وضعیت بخشی از آسیب‌دیدگان چهارشنبه سوری دزفول است، چهارشنبه‌ای که جوانان و نوجوانان بد برداشت کردند و به جای برگزاری سور و میهمانی، جان خود و دوستانشان را به بهانه‌ لحظه‌ای هیجان به مخاطره انداختند.
انگار آنچه باید برای نسل جدید نوجوان و جوان در خصوص چهارشنبه‌سوری بیان می‌شده دچار انحراف شده و این قشر هیجان پسند برداشت درستی از این سنت دیرینه نداشته‌اند.
پای صحبت رییس آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول نشستیم تا تجربه تلخ چهارشنبه سوری امسال را با هم به اشتراک بگذارم و این رسمی که به بیراهه رفته حداقل در دزفول تحلیل کنیم.

روح الله بهشتی فرد که خود از اصحاب رسانه دزفول نیز است در این باره می‌گوید: چهارشنبه‌سوری یکی از جشن‌های باستانی ایرانیان است که در شب آخرین چهارشنبه سال برگزار می‌شود، این آیین ریشه در فرهنگ و تاریخ ایران دارد و به احتمال زیاد به دوران پیش از اسلام برمی‌گردد.

وی با بیان اینکه برخی از محققان معتقدند که این جشن به مناسبت پایان زمستان و آمدن بهار برگزار می‌شود و نمادی از نور و روشنی در برابر تاریکی و سرما است، ادامه می‌دهد؛ در این شب، مردم با آتش افروزی و پریدن از روی آتش، نماد پاکسازی و دور کردن بدی‌ها را به نمایش می‌گذارند.
به گفته او، آیین چهارشنبه‌سوری همچنین با برخی از اعتقادات زرتشتیان نیز مرتبط است که در آن آتش به عنوان نماد پاکی و روشنایی مورد احترام قرار می‌گیرد.
رییس آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول می‌گوید: چهارشنبه‌سوری ترکیبی از سنت‌های باستانی، اعتقادات مذهبی و فرهنگی است که تا به امروز در ایران حفظ شده و هر ساله با شور و شوق خاصی برگزار می‌شود ولی شوربختانه مسوولان و تصمیم گیرندگان فرهنگی در برخی از حوزه‌ها به جای پاسخ ایجابی به رفتارهای جامعه و یا آیین‌هایی از این دست، راحت ترین راه یعنی راهکار سلبی را در نظر گرفته‌اند تا جایی که این موضوع اکنون به یک معضل و تهدید تبدیل شده است.
به اعتقاد وی، دولت و یا تصمیم گیرندگان فرهنگی باید به جای تصمیمات سلبی از تصمیمات ایجابی استفاده کنند، شاید با برنامه‌ریزی مدون و گسترده همراه با اطلاع‌رسانی درست، بخشی از مخاطرات ناشی از رفتارهای پرخطر حذف شود.
رییس آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول تاکید می‌کند کارگزاران فرهنگی باید مانند دیگر جشن‌های ملی، مذهبی و انقلابی، بانی برگزاری گسترده هماهنگ و هدفمند چهارشنبه سوری باشند زیرا تجربه نشان داده اگر جامعه خواستار و علاقمند موضوعات فرهنگی اینچنینی باشد، حاکمیت می‌تواند با بررسی موضوع و عدم منافات آن با شرایط اجتماعی و مذهبی جامعه، چهارشنبه سوری به صورت رسمی به‌عنوان آیینی در دستور کار قرار گیرد.
البته به طور قطع همراهی با مردم و پیوست دادن نظم اجتماعی و فرهنگی با این جشن ملی شرایط را به گونه درستی تغییر خواهد داد.

در ادامه آسیب‌های ناشی از چهارشنبه سوری را از مدیر روابط عمومی اورژانس دزفول به عنوان فردی که در بطن بحران‌های ایجاد شده قرار داشت جویا می‌شویم که محمد شاهزاده صفوی در پاسخ می‌گوید: برای مدیریت این بحران باید در سه مرحله وارد عمل شد، مرحله نخست شامل اقداماتی است که قبل از چهارشنبه سوری باید انجام داد؛ مرحله دوم حین چهارشنبه سوری و مرحله سوم پس از آن است.
به گفته وی اتفاقاتی که حین چهارشنبه رخ می‌دهد زمان برای فرهنگ سازی از دست رفته و برخوردهای قهری و پیشگیرنده با خاطیان نیاز است.
به گفته شاهزاده صفوی، پس از چهارشنبه سوری نیز باید مطالعه و پژوهش کرد تا مشخص شود تعداد مصدومان آسیب دیدگان از چه جنس و چه سنی هستند تا برای سالهای آینده برنامه ریزی متناسب با سن و جنسیت انجام شود.

کاهش سن حادثه دیدگان در چهارشنبه سوری دزفول

مدیر روابط عمومی اورژانس پیش بیمارستانی دزفول ادامه می‌دهد: طی سال‌های اخیر، سن آسیب دیدگان ناشی از چهارشنبه سوری بسیار پایین آمده است، پیش از این سن افراد آسیب دیده بین ۲۰ تا ۳۰ سال بود ولی اکنون سن آنها به ۹، ۱۰، ۱۱ و ۱۳ سال رسیده که این موضوع نشان می‌دهد بین نوجوانان و کودکان نیز شاهد این معضل هستیم.
وی با اشاره به نقش پلیس در جلوگیری از این آسیب‌ها ادامه می‌دهد: پلیس نیز می‌تواند از مصدومانی که آسیب دیدند، تحقیق کند تا مشخص شود این افراد مواد محترقه را از کجا تهیه کرده‌اند.
به گفته وی، متاسفانه برخی اصناف بی‌انصافانه و به راحتی مواد اولیه منفجره را در اختیار کودکان و نوجوان قرار می‌دهند که این موضوع هزینه گزافی به شهروندان به ویژه جوانان و نوجوانان وارد می‌کند.
شاهزاده صفوی بر ضرورت برخورد با خاطیان و عرضه کنندگان مواد اولیه مواد محترقه تاکید دارد و معتقد است: باید قبل از چهارشنبه نیز با فرهنگ سازی، ‌ اقدام قهری و برخورد قضایی با عوامل فروش این موادو افرادی که با انتشار کلیپ‌هایی این فرهنگ غلط را منتشر می‌کنند، برخورد شود.
برخی پیج‌های اینستاگرامی دزفول در روزهای گذشته اقدام به انتشار ساخت ترقه دستی می‌کردند که به گفته شاهزاده صفوی انتشار چنین کلیپ‌هایی باعث شد بقیه افراد نیز ترغیب و هیجان کاذبی بین آنها ایجاد شود.
وی از همه مسوولان انتظامی قضایی از جمله دادستان و فرماندار و هر فردی که کاری از دستش برمی آید عاجزانه درخواست کرد جلوی انتشار چنین کلیپ‌هایی را با هر نامی بگیرند تا بیش از این به جوانان آسیب نرسد.
آیین‌های ملی به صورت درست برگزار شود
فرماندار ویژه شهرستان دزفول و معاون استاندار خوزستان نیز ضمن تاکید بر اهمیت فرهنگ‌سازی پیرامون آیین‌های ملی و ایمن‌سازی چهارشنبه‌سوری می‌گوید: چهارشنبه‌سوری یکی از سنت‌های دیرینه ایرانیان است اما متاسفانه در سال‌های اخیر تحت تاثیر برخی رفتارهای ناصحیح قرار گرفته است.

علیرضا خردمند ضمن اظهار تاسف از وقوع حوادث تلخ در روزهای اخیر در دزفول می‌افزاید: هفته گذشته شاهد یک حادثه ناگوار در دزفول بودیم، روز گذشته نیز ۶ کودک و نوجوان دچار سانحه شده‌اند که حال برخی از آنان وخیم گزارش شده است.

وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی به جامعه از آنها می‌خواهد با اطلاع‌رسانی صحیح، خطرات ناشی از رفتارهای پرخطر را به مردم گوشزد کنند.

به اعتقاد فرماندار دزفول، برخی نوجوانان و جوانان بدون توجه به تبعات اعمال خود، اقدام به کارهایی می‌کنند که ممکن است مسیر زندگی‌شان را تغییر دهد از این رو نیاز است در این حوزه هم در فضای حقیقی و هم در فضای مجازی فرهنگ‌سازی شود تا بتوانیم از وقوع چنین حوادث تلخی جلوگیری کنیم زیرا این نوجوانان و جوانان، آینده‌سازان کشور هستند و وظیفه داریم از آنان محافظت کنیم.

طبق اعلام رییس اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علوم پزشکی دزفول، از ابتدای اسفندماه تاکنون، ۵۷ نفر بر اثر حوادث مرتبط با مواد محترقه و آتش‌زا در دزفول دچار آسیب شدند که ۴۰ نفر از آنان در شب چهارشنبه سوری مصدوم شدند.

رضا معمارزاده با اشاره به نوع آسیب‌های وارده می‌گوید: در بین مصدومان، مواردی از آسیب‌های شدید چشمی، قطع عضو و سوختگی‌های گسترده وجود دارد و حال تعدادی از آن‌ها وخیم گزارش شده است.

بنا به گفته او میانگین سنی مصدومان بین ۱۳ تا ۲۳ سال است و بیشتر آسیب‌دیدگان، نوجوانان و جوانانی هستند که بر اثر استفاده از مواد محترقه، دچار حادثه شده‌اند.
رییس اورژانس پیش‌بیمارستانی دزفول تلاش تیم‌های درمانی برای رسیدگی به وضعیت این بیماران را یادآور می‌شود و با اظهار تاسف می‌گوید: به دلیل شدت جراحات، احتمال افزایش شمار فوتی‌ها در روزهای آینده وجود دارد.

وی با اشاره به ترخیص ۴۵ مصدوم پس از دریافت خدمات سرپایی می‌افزاید: ۲ مصدوم در بخش سوختگی بستری شدند و ۹ نفر از مصدومان دیگر در بخش مراقبت های ویژه تحت نظر و درمان هستند.

معمارزاده با اشاره به آسیب وارد شده به آمبولانس اورژانس در شب تلخ چهارشنبه سوری دزفول می‌گویذ: متاسفانه یک دستگاه آمبولانس تویوتا که به تازگی تحویل اورژانس دزفول داده شده بود، بر اثر اصابت ترقه به دلیل آسیب دیدگی تا اطلاع ثانوی از مدار عملیات خارج شده است.

با توجه به آمار مصدومان چهارشنبه سوری و شدت آسیب دیدگی‌ها نیاز است اقدامی اساسی توسط مسوولان انجام شود و ضمن تحقیقات گسترده و با نظر کارشناسان مطرح، راهکارهای برون رفت از این آسیب‌ها که علاوه بر جسم، روح و روان جامعه را نیز تخریب می‌کند بررسی و بهترین راهکارها اجرا شوند.