این دارو که با عناوین تجاری آتوسترول نیز شناخته می‌شود از دسته داروهای استاتین می‌باشد که برای جلوگیری از بیماری‌های قلبی-عروقی کاربرد دارد. این دارو در سال 1986 ثبت و در سال 1996 در آمریکا تاییدیه گرفت. آتورواستاتین که یک قرص خوراکی است از طریق کم کردن چربی خون بالا سبب کم شدن ریسک ایجاد بیماری‌های قلبی-عروقی می‌شود. آتورواستاتین قادر است از انفارکتوس میوکارد و سکته قلبی خطرناک جلوگیری کند. این دارو برای جلوگیری از حمله قلبی و سکته مغزی اولیه در افرادی که پیشینه‌ی خانوادگی دارند، دخانیات مصرف می‌کنند، دچار پرفشاری خون هستند و HDL-C پایین دارند کاربرد دارد. این دارو برای بیمارانی که دچار حوادث قلبی-عروقی شده‌اند و کسانی‌ که ریسک مبتلا شدن به CVD را دارند گزینه‌ی بسیار مناسبی است. لازم به ذکر است این دارو برای مادران باردار و شیرده ممنوع است. زیرا تحقیقاتی که نشان دهد این دارو برای این افراد ایمن است وجود ندارد و از سوی دیگر چون این دارو کنترل کننده HMG-CoA ردوکتاز است و سبب کم شدن سنتز کلسترول و دیگر مواد فعال بیولوژیکی نشات یافته از کلسترول می‌گردد، موجب آسیب به جنین می‌شود. اگر خانمی پیش از بارداری این دارو را مصرف می‌کند باید به مجرد آنکه از بارداری خود مطلع شد دارو را قطع نماید و با پزشک درمورد جایگزین آن مشورت بگیرد. عارضه‌های رایج این دارو شامل درد در مفصل‌ها و عضله‌ها، مشکل در معده، اسهال و حالت تهوع است. از عوارض شدید که امکان دارد رخ دهد عبارتند از: عوارض کبدی، رابدومیولیز و دیابت.یکی از شرکت های معروف تولید داروی در ایران تهران شیمی میباشد و آترواستاتین توسط این شرکت و با نام تجاری آتوسترول (Atostrol) تولید می گردد

کارکرد آتورواستاتین

داروی قلبی آتورواستاتین (Atorvastatin) که نوعی داروی HMG CoA ردوکتاز یا همان استاتین است، برای کاستن میزان کلسترول بد خون(LDL) و بالا بردن کلسترول خوب (HDL) کاربرد دارد. این دارو برای کم کردن تری گلیسرید، کم کردن کلسترول بالا، کم کردن سکته مغزی، کاهش ریسک حمله قلبی و کم کردن احتمال ابتلا به کرونر قلب استفاده می‌شود. این دارو در کبد عمل می‌کند، چرا که سنتز کلسترول و پاکسازی LDL در کبد روی می‌دهد. به عبارت دیگر این دارو یک ماده پاد چربی می‌باشد که سبب کنترل HMG-CoA ردوکتاز می‌شود. همچنین این دارو مبتلایان به دیابت نوع دوم را برای کم کردن خطر سکته مغزی، حمله قلبی و باقی عارضه‌های قلبی یاری می‌کند. بیمارانی که از این دارو استفاده می‌کنند باید مراقب تداخلات دارویی باشند تا دچار عارضه‌های آن نشوند. این دارو ممکن است باعث تجزیه بافت‌های عضلانی اسکلتی گردد، که نارسایی کلیه را درپی دارد؛ البته این مورد بسیار نادر است. آتورواستاتین غلظت پلاسمایی کلسترول، LDL-C، apo B، TG را کم کرده و غلظت پلاسمایی HDL-C را بالاتر می‌برد. اگر میزان غلظت پلاسمایی در LDL-C و TG بالا و در HDL-C کم باشد، موجب انسداد عروق شده و بیماری‌های قلبی-عروقی بروز می‌کنند. بنابراین با فزونی HDL-C و با تقلیل LDL-C، این دارو ریسک نارسایی‌های قلبی و مرگ و میر ناشی از آن را می‌کاهد. طبق تحقیقاتی آتورواستاتین LDL-C و کلسترول کل را 36 الی 53 درصد کم می‌کند. این دارو میزان کلسترول لیپوپروتئین با غلظت حد وسط را در مبتلایان به دیس بتا لیپوپروتئینمی را می‌کاهد. بعلاوه، ادعا شده است که این دارو قادر است مقدار آنژیوژنز (رگ‌زایی) که برای بهبود هماتوم مزمن ساب دورال موثر می‌باشد را کم کند. آتورواستاتین پس از مصرف از طریق سیستم گوارش جذب شده و نهایت چگالی پلاسمایی آن 1 الی 2 ساعته رخ می‌دهد. زیست فراهمی آتورواستاتین تقریبا 14 درصد است. حد وسط گنجایش توزیع آتورواستاتین حدود 380 لیتر است و اتصال این دارو به پروتئین در حد قابل توجه، 98 درصد است و برخی تحقیقات نشان می‌دهند که این دارو در شیر مادر نیز ترشح می‌گردد. آتورواستاتین متابولیت فعال متابولیزه شده و مهارکنندگی HMG CoA ردوکتاز تاثیر 70 درصدی را نمایش می‌دهد. این دارو بعد از سوخت و ساز کبدی و بدون گردش مجدد انتروهپاتیک از راه صفرا دفع می‌گردد و مقدار بسیار کمی از آن (کمتر از 2 درصد) توسط کلیه‌ها و از راه ادرار از بدن خارج می‌شود. آتورواستاتین نیمه عمری برابر 14 ساعت دارد درصورتی‌که 30 ساعت، نیمه عمر متابولیت فعال آن است.

نحوه مصرف آتورواستاتین

آتورواستاتین (Atorvastatin) با رژیم غذایی و فعالیت جسمانی مناسب سبب اثربخشی بهتری می‌شود. این قرص در اشکال 10، 20 و 40 میلی‌گرمی در ایران دردسترس است. نخستین دوز پیشنهادی آتورواستاتین معمولا روزانه 10 الی 20 میلی‌گرم است ولی برای بیمارانی که لازم است LDL-C زیادی کم کنند، امکان دارد با روزی 40 میلی‌گرم آغاز به درمان شوند. بیشترین دوز تجویزی این دارو 80 میلی‌گرم در روز است. این دارو را می‌توان همراه غذا و یا بدون آن میل کرد و با اینکه معمولا داروهای استاتین را پیش از خواب مصرف می‌کنند، این دارو هیچ محدودیتی در مورد زمان مصرف ندارد. ولی باید در زمان مشخصی هر روز مصرف شود. بعد از آغاز به درمان با آتورواستاتین، پس از 2 الی 4 هفته باید میزان لیپیدها بررسی شود تا پزشک بتواند دوز متناسب با بیمار را تعیین کند. برای بیماران 10 تا 17 ساله دوز آغازین روزانه 10 میلی‌گرم می‌باشد برای این گروه از بیماران نیز دوز‌های 10 تا 20 میلی‌گرم قابل تجویز است و طی حداقل 4 هفته دوز مصرفی باید تنظیم شود. آتورواستاتین برای مبتلایان به HoFH روزی 10 الی 80 میلی‌گرم تجویز می‌شود. این دارو اغلب با رزینهای اسیدهای صفراوی توصیه می‌شود. ولی در کل ترکیب استاتین و فیبرات بهتر است با احتیاط مصرف شود. مشکلات کلیوی اثری بر روی غلظت پلاسما و کاستن LDL-C از آتورواستاتین ندارد بنابراین این دارو برای بیماران کلیوی نیازی به تنظیم ندارد. در برخی موارد این دارو را نباید مصرف نمود، از جمله آلرژی داشتن به آتورواستاتین و یا ترکیبات آن، داشتن بیماری کبدی، بالا رفتن بی‌دلیل ترانس آمینازهای سرم، درمان با سیکلوسپورین و یا گلگا پروویر. موارد احتیاط در مصرف آتورواستاتین عبارتند از: مبتلا به دیابت، سمیت کبدی، میوپاتی و یا رابدومیولیز. لازم به ذکر است حین درمان با این دارو از مصرف مشروبات الکلی بپرهیزید. این دارو در افراد مسن باید با احتیاط مصرف شود زیرا ممکن است بیماری میوپاتی بروز کند. پیشنهاد می‌شود پیش از آغاز به درمان دلایل ثانویه هیپرلیپیدمی بررسی گردد. داروهای مشابه آتورواستاتین عبارتند از: سیمواستاتین، لوواستاتین، رزوواستاتین، پیتاواستاتین، پراواستاتین و فلوواستاتین.