نقش BBC از فراهم سازی اشغال نظامی تا شکست نهضت ملی نفت ایران

  رادیو بی بی سی یک بنگاه خبرپراکنی وابسته به وزارت امور خارجه انگلیس است و در آستانه جنگ جهانی دوم زمینه اشغال نظامی ایران را فراهم کرد.

این رسانه حتی به عنوان ابزاری برای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به کار گرفته شد و با زیرکی خاصی همواره در صدد تضعیف حرکت انقلاب اسلامی بود.

این رادیو و بنگاه خبرپراکنی با به راه انداختن جنگ روانی مقابل نیرو‌های انقلابی، سعی می‌کرد از پیروزی انقلاب اسلامی جلوگیری کند و با تفسیر یا انتشار اخبار تلاش می‌کرد تا میان نیرو‌های انقلابی اختلاف ایجاد کند و ارتش را مقابل نیرو‌های انقلابی تحریک کند.

همچنین با قدرت‌مند جلوه دادن حکومت‌ها انقلابیون را مایوس کند، از تشکیل یک حکومت اسلامی آن‌ها را ناامید کرده و حرکت تکاملی مردم را حرکت به سوی هرج و مرج جلوه دهد و مردم را از شرکت در راهپیمایی بترساند.

هدف از راه اندازی این رسانه جلب حمایت ملت‌ها از انگلیس، فراهم آوردن زمینه برای سرمایه گذاری در کشورها، جلب منافع انگلیس و تخریب چهره‌های مخالف استعمار است.

رادیو بی‌بی‌سی چندی پس از آغاز به کار، برنامه بین‌المللی خود را که World Service نام دارد به کار انداخت که در واقع بخش برون‌مرزی آن به شمار می‌رود.

برنامه یاد شده رفته‌رفته به بیش از ۵۰ زبان در سراسر جهان پخش شد و شدت و اعتبار جهانی یافت، از جمله این برنامه‌های خارجی برنامه به زبان فارسی بود که در شهریور ۱۳۲۰، مقارن با حمله متفقین به ایران تأسیس شد و هدف آن آماده کردن ذهن ایرانیان برای تحول اوضاع سیاسی کشور بود.

سر ریدر بولارد، وزیر مختار وقت انگلیس در خاطراتش می‌نویسد: این واقعاً تأسف‌آور بود که درست در زمانی که ما احتیاج به همراهی و مساعدت مردم ایران داشتیم، آن‌ها به سرزنش ما بپردازند و از این‌که حامی شاه مورد تنفرشان بودیم اظهار گله‌مندی کند.

ولی این وضع دیری نپایید، زیرا ما توانستیم با آغاز پخش برنامه‌های فارسی از لندن و دهلی تا حدود زیادی بر این مشکل فایق آییم و با تکذیب شایعه‌های بی‌اساس و مطرح کردن و پاسخ گفتن به بسیاری از سؤالات مربوط به رضاشاه، ذهن مردم را نسبت به حقایق روشن کنیم.

در دوران جنگ جهانی دوم بخش فارسی رادیو بی‌بی‌سی صرفاً به انتشار اعلامیه‌های جنگی و گفتار‌هایی در توجیه سیاست‌های زمان جنگ دولت بریتانیا می‌پرداخت و در واقع بلندگوی تبلیغاتی آن دولت بود. در این سال‌ها اشخاصی مانند مجتبی مینوی، ابوالقاسم طاهری، مسعود فرزاد گویندگی رادیو بی‌بی‌سی را بر عهده داشتند.

در دوران نهضت ملی شدن نفت نیز رادیوی بی‌بی‌‍سی باز همین سیاست را ادامه می‌داد و از هیچ‌گونه دشمنی نسبت به حکومت ملی دکتر مصدق و نفاق‌افکنی در میان ایرانیان و تحریک مخالفان دولت فروگذار نمی‌کرد.

شب قبل از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، رادیو بی‌بی‌سی در برنامه فارسی خود، این شعر فردوسی را که ۱۲ سال پیش در شب سوم شهریور ۱۳۲۰ خوانده بود، تکرار کرد:

چـو فـردا برآیـد بلنــد آفتاب من و گرز و میدان و افراسیاب

از آن پس تا سالیان دراز، بی‌بی‌سی ستایشگر رژیم خودکامه پهلوی بود و آن‌چنان در این راه پیش رفت که در مهر ۱۳۵۰ به مناسبت جشن‌های ۲ هزار و ۵۰۰ ساله شاهنشاهی یک مسابقه شعر در بزرگداشت نظام شاهنشاهی ایران ترتیب داد که به برنده آن یک بلیت ۲ سره سفر به لندن تعلق می‌گرفت تا شخصاً منظومه خود را در برابر میکروفون رادیو بی‌بی‌سی بخواند.

افکار عمومی و مردم ایران تفسیر‌ها و نظریات بی‌بی‌سی را نظر دولت انگلیس می‌دانستند. اگر بی‌بی‌سی یک سازمان مستقل و خودکفا بود و بخشی از بودجه آن را وزارت خارجه بریتانیا تأمین نمی‌کرد، ممکن بود استقلال رأی آن را در مسائل سیاسی بپذیرند. امّا برای ایرانیان که همیشه شاهد بودند که کلیه رسانه گروهی و دستگاه‌هایی که با بودجه دولت اداره می‌شوند، دربست در اختیار رژیم قرار دارند، باور کردن این موضوع دشوار بود که سازمانی که با کمک مالی دولت انگلیس اداره می‌شود، فارغ از کنترل دولت باشد.

با این وجود، بی بی سی کوشید در ایام انقلاب، نقش ضد مردمی خود را ایفا کند؛ این اقدام گاه از طریق انتشار اخبار دروغین و کذب بود و گاه با ایجاد جنگ روانی. با پیروزی انقلاب اسلامی، دشمنی بنگاه دروغ پراکنی انگلیس با مردم ایران وارد فاز تازه‌ای شد و سال‌هاست این دشمنی در ابعاد گوناگون ادامه دارد.