ضرورت مدیریت صحیح و تامین حق آبه تالاب های خوزستان

موسی مدحجی افزود : تقریبا تمام تالاب‌ها در پایین دست منابع تغذیه‌کننده آن‌ها یعنی رودخانه‌ها قرار دارند بنابراین تامین حق‌آبه تالاب‌ها در بالادست رودخانه، مدیریت صحیح آب در بخش کشاورزی و یا صنعت ضروری است.

وی افزود: ارزش اول تالاب‌ها به دلیل کاهش مخاطرات مانند کنترل سیلاب است. سایر ارزش‌های یک تالاب به ترتیب کاهش و کنترل آلاینده‌های آب، تامین آب، تفرج و توریسم، تنظیم و حفظ تنوع زیستی، تولید مواد غذایی و صنایع دستی، ارزش‌های فرهنگی، تعدیل گاز‌ها مانند کربن و تعدیل کنندگی گرمایش اقلیم و برخی موارد دیگر هستند.

مدحجی عنوان کرد: بنابراین حتی از نظر ارزش اقتصادی نیز دغدغه کشور برای پاسداری و حراست از تالاب‌ها باید بسیار بیشتر از توسعه کشاورزی باشد در حالی که تاکنون این گونه نبوده است و تالاب‌ها به عنوان دارایی و ثروت فراموش شده قلمداد شده‌اند.

وی تصریح کرد: در حال حاضر ۳۰ درصد از ۲.۲ میلیون هکتار سطح تالابی ثبت شده کشور در خوزستان قرار گرفته است که از با ارزش‌ترین تالاب‌های کشور محسوب می‌شوند.

رئیس اداره احیای تالاب‌های اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان با اشاره به وضعیت آبگیری تالاب‌های کشور گفت: در مجموع ۶۰ درصد از مساحت تالاب‌های کشور خشک شده است که دریاچه ارومیه، تالاب‌های جازموریان، هورالعظیم، شادگان، هامون و گاوخونی از مهم‌ترین این مساحت‌ها هستند.  

وی بیان کرد: از مجموع چالش‌های تهدیدکننده تالاب‌ها در ایران، اولین و مهمترین مساله تامین نشدن حق‌آبه است البته مشکل تالاب‌های کشور تنها در حد تامین حق‌آبه نیست و مشکلات دیگری مانند ساخت و ساز‌های توسعه‌ای مثل جاده و یا ایجاد مراکز کشف و استخراج نفت و گاز، آلودگی ناشی از ورود پساب‌ها و فاضلاب‌های کشاورزی و صنعتی، تعدی و تجاوز به حریم تالاب‌ها و تغییر کاربری اراضی تالابی نیز از مشکلات بعدی هستند که باید مورد توجه قرار بگیرند.

رئیس اداره احیای تالاب‌های اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان گفت: در مورد تامین حق‌آبه تا سال‌های پیش، روشن نبودن مقدار حق‌آبه و نداشتن الزام قانونی دستگاه متولی آب یعنی وزارت نیرو بهانه‌ای بود تا پایین دست‌ترین نقطه رودخانه‌ها که تالاب‌ها هستند در اولویت آخر قرار بگیرند و از حق‌آبه خود محروم شوند.

مدحجی بیان کرد: در ایران توسعه فعالیت‌های آب‌بَر از نوع کشاورزی در بالادست رودخانه‌های منتهی به تالاب‌ها، هنوز به شدت ادامه دارد و در بالادست رودخانه‌ها، ساختن سازه‌ها و بذل و بخشش حق‌آبه تالاب‌ها به بخش‌های دیگر رواج دارد و هیچ چشم‌اندازی از تغییر رویکرد‌ها و مدیریت زیست محیطی دیده نمی‌شود بنابراین متاسفانه همچنان باید نگران تالاب‌های کشور و آینده آن‌ها بود و تا تغییری در این رویکرد مشاهده نشود، رفتن به سراغ راهکار‌های دیگر بی‌معنا است.

رئیس اداره احیای تالاب‌های اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان عنوان کرد: در سال آبی گذشته (اول مهر ۱۴۰۰ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۱) بیشتر تالاب‌های کشور تجربه بدی پشت سر گذاشتند و در بدترین شرایط به سال آبی جدید وارد شدند.

سال آبی جدید نیز در حالی آغاز می‌شود که نوید فرا نرمال بودن بارندگی‌ها در آذرماه به گوش رسیده است و امید سالی نرمال از نظر آبی در بیشتر نقاط کشور به جز حوضه کرخه، شدت یافته است بنابراین اکنون لب تشنه تالاب‌های کشور منتظر تصمیم‌های حکمرانان آب است که آیا در سال آبی جدید حق‌آبه تالاب‌ها در اولویت قرار می‌گیرد یا همچنان باید در ته صف باقی بمانند.

وی افزود: امید دوستداران محیط زیست و متخصصان آب کشور این است که بر اساس معیار‌های پذیرفته شده جهانی برای همیشه اولویت تخصیص آب زیست محیطی رودخانه‌ها و تالاب‌ها بر نیاز بخش‌های کشاورزی و صنعت چیره شود و با این نگرش علمی، این ثروت‌ها و جاذبه‌های طبیعی کشور بتوانند حق‌آبه طبیعی و مصوب خود را دریافت کنند.