مرکز حکومتی خوزستان در دوره‌ «الیمایی» در تسخیر حفاران غیرمجاز

شهر باستانی «دستُوا» که زمانی محل اصلی شهر شوشتر بوده است از دست حفاران غیرمجاز در امان نیست.

مهدی رهبر - باستان‌شناس درباره‌ی وضعیت این شهر بیان کرد: چند سالی است که این شهر قدیمی به حال خود رها شده و ساخت‌وسازهای فراوانی در آن انجام شده است. در این شهر آثار تاریخی ارزشمندی کشف شده‌اند، ولی وضعیتی که حالا دارد به هیچ‌وجه قابل گذشت نیست، زیرا کسی به آن توجه نمی‌کند.



شهر «دستُوا» مرکز حکومتی خوزستان در زمان الیمایی‌ها بوده است. الیمایی‌ها هم از اقوام بومی خوزستان بودند که در اواخر دوران سلوکی و سپس در دوران اشکانی به‌صورت ایالتی خودمختار در برابر حکومت مرکزی، استقلال خود را حفظ کردند. حکومت آن‌ها ابتدا به مناطق شمال شرقی محدود بود، ولی به مرور زمان سیطره‌ی خود را بر تمام قلمرو سابق عیلامی (از اصفهان تا خلیج فارس) گستراندند.

همچنین مدیر پایگاه میراث جهانی سازه‌های آبی - تاریخی شوشتر درباره این محوطه‌ی تاریخی  گفت: شهر «دستوا» یکی از خاص‌ترین محوطه‌های مربوط به تمدن «عیلام» است که شرایط اقلیمی و ژئوپلتیکی ویژه‌ای داشته، اما حفاری‌های غیرمجاز در آنجا انجام می‌شود.

امین محمودزاده بیان کرد: نیروهای یگان حفاظت شوشتر تلاش زیادی برای حفاظت از آثار شهر انجام می‌دهند؛ ولی به‌دلیل نیرو و امکانات کمی که در اختیار دارند، امکان نظارت و کنترل دقیق و کافی محدوده‌ی بزرگی که زیر نظر دارند، وجود ندارد.

او با اظهار امیدواری از این‌که امکانات و نیروهای بیشتری در اختیار یگان حفاظت شوشتر قرار گیرد، ادامه داد: برخی آثار به‌دلیل نیاز داشتن به انجام کاوش باستان‌شناسی و حفاظت، در حال آسیب دیدن هستند. این شهر نیز یکی از آن‌هاست که تلاش می‌کنیم شرایط کاوش باستان‌شناسی در آن فراهم شود.

در این‌باره، رهبر - سرپرست هیأت باستان‌شناسی شهر «دستوا» - نیز که از سال 1365 چند فصل کاوش‌ باستان‌شناسی در آن انجام داده است، گفت: در این محوطه، پنج آرامگاه بسیار مهم از پادشاه‌های محلی خوزستان و یک تالار حکومتی از دوره‌ی ساسانی پیدا شده است. این تالار و شهر در دوره‌ی اسلامی تا قرن‌های سوم و چهارم هجری قمری برپا بودند؛ ولی بر اثر طغیان رودخانه، کل شهر تخریب شد و شهر جدید شوشتر تغییر مکان داد.

این باستان‌شناس با اشاره به کشف آرامگاه‌های بی‌نظیر، تابوت‌های سفالی، ظروف، سکه‌های ضرب الیمایی و گچ‌بری‌های زیبا از این شهر تاریخی، ادامه داد: بسیاری از اشیای کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناسی به خوزستان تحویل داده شده‌اند؛ اما این آثار در کنار بناها و آرامگاه‌های موجود در منطقه معنی پیدا می‌کنند. به همین دلیل باید نسبت به ادامه‌ی کاوش‌ها و حفظ آنچه وجود دارد تلاش کرد. هرچند در گذشته، 26هزار متر زمین از این محوطه‌ها خریده و برای آن نگهبان هم گمارده شد، اما با هجوم قاچاقچیان، تخریب‌های زیادی را شاهد بوده‌ایم.

او اضافه کرد: اکنون ساخت‌وسازهای زیادی انجام شده و به‌دلیل مرغوب بودن خاک منطقه برای کشاورزی، زیر و رو شدن و تسطیح‌هایی هم در خاک رخ داده است. با این وجود، هنوز می‌توان در این محوطه مناطقی را پیدا کرد که اطلاعات ما را درباره‌ی دوران الیمایی و حکومت‌های خوزستان افزایش دهد.