کلانشهر اهواز؛ مرکز استان خوزستان موزه ندارد!

خوزنیوز - مجتبی گهستونی: با توجه به تاریخ کلی استان و وجود آثار و محوطه‌های تاریخی، خوزستان باید از بهترین و بزرگترین موزه‌ها برخوردار باشد که متاسفانه نه تنها فاقد آن است و بلکه موزه‌های آن نقش مهمی در ایفای رسالت واقعی خود بازی نمی‌کنند.
بیشتر شهرهای خوزستان از کاوش‌های باستان‌شناسی یا موزه بی بهره‌اند ، از سویی آثار کشف شده در انبارهایی در خوزستان یا موزه ملی دپو شدند و یا به دست حفاران غیرمجاز و مردم افتاده اند.
در شهرهای دارای موزه آثار تاریخی نیز موزه‌ها از ارزش واقعی برخوردار نیستند و صرفاً به نمایشگاهی تبدیل شده اند .موزه‌های ما از سمینار ، همایش یا اطلاع رسانی درباره به نمایش گذاشتن یک اثر در موزه‌ها بی بهره‌اند و اگر اتفاقی خوشایندی نیز در این زمینه رخ داده ، در سکوت کامل خبری بوده و کسی متوجه آن نشده است.
درباره وضعیت موزه در شهرستان آبادان بايد گفت ، در آنجا شاهد موزه‌ای هستیم که شاید ساختمان موزه از اشیاء آن ،بیشتر قابل توجه باشد .این موزه علاوه بر روز های تعطیل از جمله جمعه‌ها هرزگاهی در روزهای عادی نیز تعطیل است . اغلب اوقات گردشگران فقط بین ساعات 9- 12 می توانند از آن بازدید کنند . این درحالی است که آبادان در مجاورت رودخانه «اروند» و «بهمن شیر» قرار دارد و برای رسیدن به موزه باید از بازار ماهی‌گیران معروف به «ته لنجي ها» عبور کرد که با برنامه ریزی مناسب گردشگران می‌توانند علاوه بر بازدید از موزه از این مکان نیز دیدن نمایند.

 اهواز بدون اداره میراث فرهنگی!
فقدان موزه در مرکز استان (اهواز) يك فاجعه است. علی‌رغم وجود فضا، اهواز در حوزه تاریخی و مردم‌شناسی، فاقد موزه است .از سویی دیگر مرکز استان فاقد اداره میراث فرهنگی است و شاید این مساله خود موجب عدم ساخت موزه در شهر اهواز باشد . موزه حیات وحش در اداره محیط زیست اهواز نیز اجازه بازدید به عموم نمی‌دهد.

خرمشهر
در اين ميان بايد به موزه جنگ در شهر خرمشهر كه از موزه‌های در خور توجه است، اشاره کرد. متولی این موزه بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس و بنای آن متعلق به شرکت نفت ایران و انگلیس است . یکی از نکات مثبت این موزه وجود در و دیوار جنگ زده این بنا است که با موضوع موزه هماهنگی دارد و شاید جای تاسف باشد که اهواز حتی موزه جنگ هم ندارد.

 شوشتر موزه تاریخی ندارد!
شوشتر با وجود داشتن یک سوم آثار تاریخی و ملی و سازه آبی ثبت جهانی شده ،فاقد یک موزه استاندارد تاریخی و مردم‌شناسی است .
صرفاً در زیر زمین خانه مستوفی، بنایی به موزه مردم‌شناسی تعلق گرفته که اصلاً در حد و اندازه شوشتر نیست .هرچند مدیریت جدید مستوفی سعی در ایجاد نظم و اداره آن دارد اما توقع می‌رود اکتشافات باستان شناسان، دانشجویان ،حفاران و حتی اشیاء کشف شده از قاچاقچیان در یک موزه در حد استاندارد و در خور شهر شوشتر قرار گیرد. در اين ميان شهرستان گُتوند در نزدیکی شوشتر نیز هیچ موزه‌ای ندارد.

 اشیاء تاریخی بدون محفظه مناسب
با اشاره به اینکه در شوش مهمترین موزه خوزستان با آثار تاریخی از دوره‌های مختلف ایلامی تا اسلامی وجود دارد ، مهم ترين ایرادی که به این موزه وارد است آنکه در کنار موزه ، انتظار می‌رود همایشهای علمی متفاوت در طول سال برگزار و از گنجینه بهره‌برداری بهتری صورت گیرد و حرفه‌ای‌تر با مخاطبان برخورد شود.
در شوش، باغ موزه‌ای وجود دارد که آثار موجود در حیاط آن در محفظه‌هایی با شیشه‌های شکسته نگه داری می‌شوند و در معرض نور و فرسایش شدید قرار دارد،زیرا نگهداری این آثار در حیاط باغ موزه، منجر به تماس آب شستشو با آثار می‌شود،این قضیه در مورد بارندگیهای فصلی نیز مصداق دارد، اما کسی کوچکترین توجهی به این مساله ندارد و درب محفظه‌ها و یا شیشه آنها تعمیر و تعویض نمی‌شوند.
موزه هفت تپه یادگار مرحوم عزت‌الله نگهبان و کاوش‌های باستان‌شناسی ایشان است ، مدیر پایگاه چغازنبیل دستاورد کاوش‌هایش را در این مکان به صورت علمی عرضه کرد .البته انتظار می‌رود این موزه به روزتر باشد .اگر کسی به دفعات بخواهد از این موزه بازدید کند ، جذابیت لازم برای او وجود ندارد و می بایست حاصل کاوش‌های جدید نیز در این مکان قرار گیرد.

دزفول و... ؛ مابقي موزه اي ندارند!
دزفول دارای موزه مردم‌شناسی در محل حمام تاريخي «کُرناسیون» است و در کنار آن اسناد خطی نیز در معرض دید عموم قراردارد. اما اندیمشک فاقد موزه است . همچنین مسجد سلیمان ،اندیکا، ایذه، لالي ،باغ ملک، هفت‌گل فاقد موزه‌اند.
مسجد سلیمان با اينكه اولین شهر نفتی خاورمیانه است که نفت در آن کشف شده، به همین منظور باغ موزه‌ای در مسجد سلیمان وجود دارد که متاسفانه با یکسری محدودیت‌های ترددی روبه رو است اما خوشبختانه امسال شرکت نفت اجازه داد گردشگران نوروزی از این باغ موزه دیدن کنند.

شهری با دانشجو باستانشناسی اما فاقد موزه
«ایذه»  یک موزه رو باز سنگ نگاره دوره ایلامی است دانست اما متاسفانه نمی‌توان یک موزه در این زمینه در این شهر پیدا کرد تا حداقل گردشگران یا علاقمندان به آنجا بروند ،این در حالی است که ایذه در رشته باستان شناسی در دانشگاه آزاد دانشجو می‌پذیرد.

 گنجینه جوبجی هرگز به نمایش در نیامد
در سال 86 گنجینه «جوبجی» در رامهرمز کشف شد . اکنون نزدیک به چهارسال از کشف گنجینه طلایی و مفرغی حاکم ایلامی رامهرمز در روستایی به نام جوبجی می گذرد . با درخواست دوستداران میراث‌ فرهنگی تصمیم بر این شد عمارت صمیمی (باغ صمیمی) که اداره میراث فرهنگی هم در حیاط آن باغ قرار دارد، تبدیل به موزه شود و اشیائی از دوره‌های مختلف در آن به نمایش درآید اما متأسفانه گنجینه جوبجی هرگز به نمایش در نیامد و به موزه ملی منتقل شد. انتظار می‌رود بخشی از آن گنجینه به رامهرمز بازگردد تا کسانی که امکان حضور در موزه ملی ندارند، در اینجا یعنی موزه مردم‌شناسی باغ موزه صمیمی از این اشیاء بازدید کنند ،چرا که این موزه‌ نتوانسته گردشگر و بازدید کننده در خوری را جلب کند و هیچ فعالیت آموزشی نیز در آن انجام نمی‌گیرد.
با اينكه محوطه ها و آثار تاريخي شهرستان هاي هفت گل، رامشیر، هندیجان زیر مجموعه رامهرمز هستند ، اما این مناطق نیز فاقد موزه‌اند. با اینکه محوطه‌های باستانی و حفاری‌های زیادی در این مراکز صورت گرفته اما در حوزه موزه داری نتوانسته فعالیت زیادی داشته باشند.

موزه بهبهان و 2 سال تعطیلی
در طبقه دوم فرهنگسرای بهبهانیان واقع در شهر بهبهان ،موزه‌ای وجود دارد که به دلیل اختلاف بین میراث فرهنگی و فرهنگسرا ، نزدیک به 2 سال است تعطیل شده و شیشه‌های آن شکسته است . چه بسا که روی اشیاء آن را تار عنکبوت هم گرفته باشد .
در حالیکه بقایای شهر ارجان، شهر ایلامی در سال 64 کشف و زوایای تاریکی از تاریخ ایلامی روشن شد اما این شهر علی رغم برخورداری از آثار متعدد، فاقد یک موزه تاریخی است و فقط خانه محسنی به موزه و پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی شهر ارنجان تبدیل شده که آن هم به نهاد دیگری محول گردیده است.

ماهشهر، سربندر و بندر امام خمینی شهرهای صنعتی فاقد موزه هستند
با توجه به  اینکه سال گذشته یک همایش تحت عنوان «موزه و مردم» با حضور دکتر محمدرضا کارگر، دکتر یوسف منصورزاده و زهرا حبیبی‌زاد در اهواز از سوي انجمن دوستداران ميراث فرهنگي خوزستان برگزار و از کتاب « اکو موزه » رونمایی شده ، بايد گفت ما در حوزه موزه و آشنایی مردم با موزه‌ها ضعف داریم . قطعا برگزاری چنین همایش‌هایی گامی موثر در راه پیشرفت موزه و موزه داری خواهد بود.