نگاهی به آيين ازدواج در بين عرب‌های آبادان

مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگی آبادان و خرمشهر گفت: عرب‌های استان خوزستان و به خصوص آبادان دارای آداب و رسوم خاصی در  زندگی خود هستند كه از جمله این آداب و رسوم نحوه تشكيل خانواده است.

 سید امید نوری در گفت‌وگو با ايسنا بيان كرد: در فرهنگ مردم عرب آبادان خانواده پسر پس از انجام تحقیقات لازم و همچنین اطلاع از نبود "ناهی" یا معترض به خواستگاری دختر می‌روند. پدر دختر بعد از مشورت با برادران خود و دادن جواب مثبت به خانواده‌ پسر آماده‌ برگزاری مراسم بعدی که یکی از مهمترین مراسم خواستگاری در بین عرب‌ها است می شود.


 او ادامه داد: زنان خانواده پسر در زمان خواستگاری با دختر مورد نظر گفت‌وگو و اطلاعاتی از وضعیت جسمانی و خانه‌داری او کسب می‌کنند. قبل از نشست رسمی خانواده‌ داماد برای دختر انگشتر و عبایه (چادر‌ عربی) و قواره یا لباس به منظور نشان كردن می‌آورند که به آن "نیشان" می‌گویند. "نیشان" در واقع نوعی نامزدی محسوب می‌شود و از آن روز به بعد زوجین وارد دوره نامزدی می‌شوند.

نوری گفت: سپس مراسمی تحت عنوان "گی" در خانه دختر و یا اقوام نزدیک او اجرا می‌شود و حتی‌الامکان سعی می‌شود در یک مضیف بزرگ (مکان پذیرایی) یا حسینه‌ این گَعده (نشست) برگزار شود. به این صورت که خانواده‌ پسر یک روحانی و تعدادی از ریش سفیدان قوم و خویش و آشنای خود را به همراه می‌آورند و سعی می‌کنند از اشخاص موقری دعوت به عمل آورند که نزد خانواده‌ عروس دارای منزلت و احترام باشند.

 وی افزود: در این مراسم، در برخی مناطق، حتما یک سید نیز به دعوت خانواده پسر شرکت می‌کند. حضور سید در این مراسم به این دلیل است که عرب‌های خوزستان برای سادات مقام و ارج  خاصی قايل‌اند. در این مراسم تنها آقایان حضور دارند و خانم‌ها غالبا در خانه‌ای دیگر منتظر نتیجه مراسم هستند. هدف از برگزاری این جلسه توافق بر سر میزان صداق یا مهریه‌ عروس است. در صورتی که ازدواج فامیلی باشد مبلغ مهریه سطح مخارج عروسی و تهیه جهیزیه بسیار کمتر از ازدواج با دختر غریبه است. مبلغی نیز خانواده پسر به عنوان حق زن به خانواده دختر داده تا با آن وسایل و جهیزیه خریداری شود بعد از وفاق بر مقدار مهریه ختم مراسم با صلوات به پایان می‌رسد.

 اين دوستدار ميراث فرهنگی خاطرنشان كرد: در برخی مناطق استان در پایان این مراسم فاتحه‌ای برای حضرت عباس (ع) خوانده می‌شود. دلیل خواندن این فاتحه ايجاد تعهد بین خانواده‌ دختر و پسر به شمار می‌رود که به حرف‌های خود پایبند باشند.

 نوری بيان كرد: معمولا یک یا دو روز قبل از مراسم عقد عروس را به "هفه" یا اصلاح می‌برند. جاری شدن عقد معمولا در محضر انجام می‌شود. در گذشته پس از انجام عقد عروس و داماد تا سه روز حق نداشتند بیرون بروند که البته امروزه این رسم کم‌رنگ شده است.

 وی همچنين درباره چگونگی برپايي جشن ازدواج توضيح داد: در بسیاری از مناطق تیراندازی هنگام ورود عروس به خانه داماد نیز مرسوم است. رقص دسته جمعی "یزله" که با پایکوبی و شادمانی همراه است از رقص‌های رایج عربی در هنگام ورود عروس به منزل داماد است. "نی همبون" از سازهای کمابیش رایج در  عروسی‌های قوم عرب است که البته بیشتر اقوام خوزستان از آن در مراسم عروسی استفاده می‌کنند. امروزه از سازهای مدرن مانند ارگ  در مراسم عقد و عروسی استفاده بیشتری می‌شود.

او اضافه كرد: هنگام ورود عروس به منزل داماد بره‌ای به فراخور حال خانواده داماد جلوی پای او قربانی می‌شود که اصطلاحا به آن "فدیه" می‌گویند و معمولا از عروس و داماد می‌خواهند دل بره را به طور مشترك با هم میل كنند. قدیمی‌ها معتقدند این کار باعث خواهد شد عروس و داماد با هم یک دل و همراز باشند.