حالی از «امیربهمن خان» نمی‌پرسید؟

عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول گفت: با توجه به اهمیت رونق صنعت گردشگری ایجاد و احیای فضاهای مناسب آن اجتناب‌ناپذیر است.

سارا افشار اظهار کرد: در این میان با توجه به سوابق تاریخی و فرهنگی کشور ایران موضوع احیا و حفظ باغ‌های ایرانی جدا از بعد جذب گردشگر ضرورتی ملی برای ارج نهادن به میراث پیشینیان است.


او توضیح داد: پردیس‌ها یا باغ‌های ایرانی همانند معماری ایرانی آن چنان طراحی شده‌اند که با اکوسیستم محیط منطبق باشند و کوچک‌ترین ریزه‌کاری‌ها و نکات در متناسب ساختن این باغ‌ها با اقلیم مناطق مختلف ایران در طراحی آن‌ها در نظر گرفته شده است. حتی در ایران کم‌تر می‌توان باغی یافت که در جهت غربی ـ شرقی احداث شده باشد یا شیب زمین برای ایجاد منظره بهتر در نظر گرفته نشده باشد.

کارشناس ارشد تاریخ ایران با بیان این که باغ‌های ایرانی که 9 اثر از آن‌ها در فهرست جهانی یونسکو در سال‌های اخیر به ثبت رسیده‌اند نشأت گرفته از نمادها و تمثیل‌های اصیل ایرانی هستند خاطرنشان کرد: این باغ‌ها پس از ابداع توسط کوروش در پاسارگاد و ترکیب شدن با باغ­های زمینی احداث شده‌ و توسط باغ‌سازان در دوره اسلامی به عنوان یکی از دو مبدا اصیل باغ سازی بشر، تبدیل به مهم‌ترین الگوی باغ‌سازی از هند تا اروپا شدند و یکی از نمونه‌های زیبای آن در خارج از کشور به تاج محل در هند نیز می‌توان اشاره کرد.

وی گفت: با این همه سهل‌انگاری‌های خواسته یا نا‌خواسته در حفظ و مرمت باغ‌های ایرانی در بعضی مناطق ایران به ویژه خوزستان باعث شده این یادگارهای ارزشمند رو به ویرانی نهاده و سنت ساخت چنین فضاهایی فراموش شود. از نمونه‌های بارز این بی‌توجهی را می‌توان در باغ و عمارت امیربهمن‌خان  شهرستان دزفول مشاهده کرد. این باغ و عمارت یکی از آثار ارزشمند ملی است.

افشار اظهار کرد: باغ و قلعه امیربهمن خان در 18 کیلومتری شهر دزفول و سه کیلومتری روستای علی شلگهی و در نزدیکی بقعه علی بقعه متبرک علی‌اصغر بن زین‌العابدین معروف به "علی شلگهی قرار دارد. با توجه به نبود توجه در سال‌های اخیر باغ این بنا از بین رفته و از آن استفاده کشاورزی می‌شود و بقایای قلعه امیربهمن خان نیاز به توجه و مراقبت جدی دارد و آسیب‌های فراوانی به آن وارد شده است.

او بیان کرد: قلعه امیربهمن خان صمصام که با شماره 29169 در ردیف آثار ملی به ثبت رسیده متاسفانه این روزها حال و روز خوشی ندارد. این قلعه­ دو طبقه آجری که نمونه‌ای زیبا از هنر معماری ایرانی و شاهکاری از آجر کاری دزفول را به نمایش می‌گذارد تا قبل از انقلاب کاملا مسکونی و در فصول خوش آب و هوای سال مورد استفاده صاحبان آن بوده است.

دوستدار میراث فرهنگی دزفول ادامه داد: در دهه‌های اخیر روزبه‌روز بر آسیب‌های وارد شده به آن افزوده شده است. باغ اطراف عمارت اصلی که بنا بر گفته اهالی مکان تفریحی بسیار زیبا و نمونه باغ‌های اصیل ایرانی بوده هم‌اکنون به زمین زراعتی تبدیل شده است. همچنین حمام بزرگ و اصطبل قلعه ویران شده و اثری از باند فرود اختصاصی هواپیمای ملخی آخرین صاحبان آن باقی نمانده است. با این همه، بنای اصلی قلعه که با توجه به شیوه خاص آجرکاری دزفول و داشتن ظرایف معماری نظیر فریز، نیم ستون (کرتله)، طاق­های رومی و سه بخشی جذابیتی فراوان و جلوه‌ای بی­نظیر دارد همچنان پا برجا مانده و نیازمند توجه و مراقبت فوری است.

افشار اظهار کرد: بی‌شک احیای این باغ به ویژه اگر به طور کامل و با بازسازی حمام و اصطبل و فضاسازی صحیح اطراف همراه باشد نه تنها شهرستان دزفول و استان خوزستان را صاحب جاذبه گردشگری مثال‌زدنی و پررونق خواهد کرد بلکه با توجه به پتانسیل‌های منطقه و با ایجاد الگوی مناسب سرمنشاء احیای مجدد پردیس‌ها یا باغ­های اصیل ایرانی در خوزستان خواهد شد.

وی گفت: امید است متولیان میراث فرهنگی و گردشگری با توجه به رویکرد فعالانه دولت در این موضوعات با کمک اهل فن ضمن بذل تلاش و توجه مضاعف به موضوع بازسازی باغ‌های قدیمی موجود در سطح کشور در هنگام طراحی فضاهای شهری و بوستان‌ها در کنار استفاده از طرح فضای سبز غربی(پارک) که با توجه به فرم آن (فضای سبز چمن و تک درخت) هیچ تناسبی با نیازهای اقلیم ایران به خصوص در مناطق گرمسیر ندارد به اصول و هندسه باغ ایرانی بازگردند و در کنار توجه به زنده نگه داشتن چمن‌های موجود در پارک‌ها که نیازمند صرف آب فراوان و در نهایت ثمر کم است از ایجاد فضاهایی با الگو از باغ‌های ایرانی استفاده کنند چون راه آینده باغ‌سازی ما از گذشته می‌گذرد.