داغ های ابدی بر دل مسافران دریا
روزنامه ایران در صفحه گزارش نوشت:غرق شدن در دریا، داستان تکراری و دردناک هر تابستان است. چه کسی می داند از میان چهره های شاد که سرخوشانه مشغول تفریح کنار ساحل هستند، کدام شان قرار است کبود و بی جان کنار ساحل بیفتد و تصویر مرگ را روی شن ها نقاشی کند؟! کاش هیچ کدام! اما آمارها چیز دیگری می گویند.
به
گزارش جماران، دراین گزارش می خوانیم: «خانه بوی حلوا می دهد. هرکاری می
کنم باز بوی حلوا از خانه بیرون نمی رود.» زن این را می گوید. خانه تمیز
تمیز است. برق می زند. همه چیز سر جای خودش است. اما قاب عکس مرد جوان با
روبان مشکی کنارش بدجوری فضا را دلگیر می کند. یک سال گذشته اما خانه غمزده
است. خانه و اهالی اش. زن هنوز سیاهپوش است. فامیل ها ماه های اول زیاد
برای سرسلامتی دادن پیش شان می آمدند. اما حالا کسی نمی آید. همه فراموش می
کنند. دنبال زندگی خودشان هستند. کسی حوصله غمخواری ندارد. رسم روزگار است
دیگر. چه کار می توان کرد؟! حالا باید حواسش به نوه اش باشد. 3 سالش شده.
طفل معصوم! خیلی بچه های دیگر هم هستند که بی پدر، بزرگ شده اند. خدا خودش
کمک می کند. می گوید تا عمر دارم دوست ندارم پایم را کنار دریا بگذارم.
دریا... دریا... آه از این دریای بی رحم. پارسال تابستان بود که بساط سفر
چند روزه را جمع کرده بود. شمال خوش می گذرد. بچه ذوق می کرد. سفر اما نیمه
تمام ماند. مرد با دریا رفت. مثل خیلی های دیگر که دریا با خود برد و زنده
بازنگرداند.
غرق شدن در
دریا، داستان تکراری و دردناک هر تابستان است. چه کسی می داند از میان چهره
های شاد که سرخوشانه مشغول تفریح کنار ساحل هستند، کدام شان قرار است کبود
و بی جان کنار ساحل بیفتد و تصویر مرگ را روی شن ها نقاشی کند؟! کاش هیچ
کدام! اما آمارها چیز دیگری می گویند.
بر
اساس اعلام سازمان پزشکی قانونی سال گذشته 898 نفر بر اثر غرق شدن جان خود
را از دست دادند. غرق شدن در دریا و رودخانه. بله، رودخانه! شاید خیلی ها
تصور می کنند که بیشتر غرق شدن ها مربوط به دریاست اما بهتر است بدانید که
رودخانه ها هم سهم بالایی در آمار فوت شدگان بر اثر غرق شدن دارند.
روابط
عمومی سازمان پزشکی قانونی کشور اعلام می کند که بیشترین حجم تلفات ناشی
از غرق شدن در هر سال مربوط به رودخانه ها است به نحوی که در سال گذشته
6/26 درصد از کل موارد غرق شدگی در رودخانه ها اتفاق افتاده است. بر همین
اساس، از تعداد 898 نفری که سال گذشته بر اساس غرق شدگی جان باخته اند، 239
نفر شامل 199 مرد و 40 زن بر اثر غرق شدن در رودخانه ها فوت کرده اند. پس
از رودخانه ها محدوده های خارج از طرح دریا با 194 فوتی شامل 175 مرد و 19
زن بیشترین تلفات ناشی از غرق شدگی را داشته اند. آمار تلفات غرق شدگی طی
سال گذشته در دریاچه های مصنوعی و سد 79 نفر، در دریاچه طبیعی 27 نفر،
استخر 125 نفر، کانال 83 نفر، چاه 29 نفر و سایر مکان ها 115 نفر بوده است.
جالب
است بدانید که سال گذشته تنها 7 مرد در محدوده ایمن سازی شده دریا جان خود
را از دست داده اند. این، یعنی شنا و تفریح در محدوده های ایمن و سالم
سازی شده، تا حد بسیار زیادی می تواند سلامت و امنیت مسافران را تأمین کند؛
مسافرانی که قطعاً دلشان می خواهد با خاطره ای خوش به شهر خود بازگردند
اما گاه بی احتیاطی و توجه نکردن به علائم هشدار دهنده چنان سرنوشت تلخی
برای شان رقم می زند که زندگی خانواده هایی را تا سال های سال، دستخوش
تغییرات ناگوار می کند. نمونه اش غرق شدن دو برادر 28 و 30 ساله تهرانی بود
که در سواحل ایزدشهر شهرستان نور بتازگی جان خود را از دست دادند. همچنین
دو برادر 8 و 15 ساله که در ساحل رامسر غرق شدند که آنها هم مثل دو برادر
تهرانی در محدوده خارج از طرح دریا مشغول آبتنی بوده اند. تصور کنید
خانواده ای را که به یک باره دو فرزند دلبند خود را از دست می دهد، آن هم
در شرایطی که با کمی دقت و احتیاط می شد جلوی این فاجعه اسفناک را گرفت.
هرکسی ممکن است غرق شود؛ حتی شما!
بارها
و بارها اعلام شده سواحل خزر، مکان های خوبی برای شنا کردن نیست. بیشتر از
نیمی از غرق شدگان هر سال، جان خود را در سواحل خزر از دست می دهند که خود
می تواند مؤید این مسأله باشد. خواه در طول عمرتان پا داخل آب نگذاشته
باشید یا شناگر ماهر و تمام عیار باشید، فرقی نمی کند؛ ممکن است روزی خدای
ناکرده مقهور امواج دریا شوید و عزیزی را در این راه از دست بدهید.
قربانیان نیز از هر دو گروه بوده اند و اگر گمان می کنید که مهارت در امر
شنا می تواند سلامت تان را در دریا و رودخانه تضمین کند، سخت در اشتباهید.
مجید
سرمد، مربی شنا در گفت و گو با «ایران» می گوید: «شنا در دریا هرگز مشابه
شنا در استخر نیست و به هیچ عنوان نباید این دو مورد را با هم مقایسه کرد.
ممکن است یک فرد شناگر بسیار ماهری شود اما نتواند در دریا با استفاده از
فنون شناگری جان خود را نجات دهد. شناگر باید علاوه بر مهارت داشتن در فن
شنا و تسلط کامل بر آنها، ویژگی های آب دریا را بخوبی بشناسد. آب دریا به
دلیل شوری بالا، در صورت برخورد با چشم، سوزش دردناکی ایجاد می کند و تمرکز
شناگر را کاملاً از بین می برد به همین جهت شناگر در یافتن مسیر ساحل دچار
ناتوانی می شود و شنا کردن در مدت زمان طولانی او را خسته می کند. در این
شرایط ممکن است آب دریا به ریه و نای فرد وارد شود و او را دچار سرفه کند
که در این صورت عملاً شنا کردن برایش سخت و گاه غیرممکن می شود و متأسفانه
مقدمات غرق شدن او را فراهم می کند.»
او
ادامه می دهد: «ممکن است شناگران گمان کنند با عینک می توانند با خیال
راحت در دریا شنا کنند و مشکلات ناشی از برخورد آب شور با چشمانشان را
نداشته باشند و علاوه بر آن عمق آب را تشخیص دهند اما گاهی عینک هم نمی
تواند کمک چندانی به شناگر بکند چرا که گل آلود بودن آب های ساحلی خزر این
امکان را از شناگر می گیرد که زیر آب را براحتی مشاهده کند. در ضمن فرد
باید توان بدنی بالایی هم داشته باشد تا بتواند در مقابل امواجی که او را
مدام این طرف و آن طرف می برند، مقاومت کند چرا که مطابق یک اصل، برای شنای
افراد بالغ در آب های دریایی با عمق بیش از یک و نیم متر، نه تنها باید
فنون شنا را بخوبی دانست بلکه لازم است شناگر به توان فیزیکی و استقامت
بدنی بالای خود نیز اطمینان داشته باشد. اما با تمام این احوال باز هم دریا
جای امنی برای شنا کردن نیست و چه بسیار شناگران ماهری بوده اند که با
اطمینان به مهارت و قدرت بدنی خود، تن به آب زده و جان خود را از دست داده
اند.»
این جریان های قاتل!
جریان
های ساحلی، قاتلان خطرناک و خاموش دریای خزر هستند. امواج دریا با حرکت به
سمت ساحل حجم زیادی از آب را به طرف خشکی می کشانند که این حجم وسیع آب
باید دوباره به داخل دریا برگردد و به همین دلیل، در نقاطی از ساحل به صورت
تقریباً غیر قابل پیش بینی، درون آب دریا، آبراهه هایی به طرف دریا ایجاد
می شود که در آن آب با سرعت زیادی بر خلاف جهت امواج یعنی از سمت ساحل به
سمت دریا جریان پیدا می کند.
این
جریان ها کاملاً از امواج آب متفاوت هستند و به آنها جریان های ساحلی،
جریان های شکافنده یا جریان های مرگبار گفته می شود که در بسیاری نقاط جهان
و بویژه در سواحل دریای خزر، تلفات جانی بسیاری را به بار می آورند.
جالب
است بدانید سرعت این جریان معمولاً از رکورد سرعت شنای المپیک هم بالاتر
است و این به آن معنی است که حتی بهترین قهرمان شنای المپیک هم نمی تواند
برخلاف آب شنا کند و به طرف ساحل برگردد.
عرض
جریان شکافنده بین 3 تا بیش از 60 متر و طول آن به داخل دریا بسیار متفاوت
است. گاهی فقط در ناحیه شکسته شدن امواج یا همان محلی که موج فرو ریخته و
کف سفید رنگ تشکیل می دهد بوده و گاهی نیز تا ده ها متر به داخل دریا کشیده
می شود.
یادتان باشد اگر
روزی درون یک جریان شکافنده گرفتار شدید، قبل از هر چیز آرامش خود را حفظ
کنید و هرگز برخلاف جریان شکافنده و به سمت ساحل شنا نکنید. این کار شما را
کاملاً خسته می کند و وقتی از رمق افتادید براحتی غرق می شوید. در عوض سعی
کنید خودتان را روی آب نگاه دارید.
باید
توجه داشته باشید جریان شکافنده الزاماً مختص دریاهای طوفانی و مناطق
پرخطر نیست. خیلی وقت ها مردم در دریا مشغول شنا کردن هستند و همه چیز هم
بسیار عادی و دل انگیز به نظر می آید، اما در همین بین یک نفر در میان
جریان شکافنده به سادگی و بی سروصدا غرق شده است.
مشاهده
فردی که دچار غرق شدگی شده، واقعاً دل می خواهد اما جدا از آن باید آگاهی
های لازم را داشت که در این شرایط به جای ترسیدن و هول شدن، چه اقدامی می
توان برای فرد مصدوم انجام داد.
سید
محمد علی هاشمی، کارشناس آموزش حوادث و فوریت های پزشکی در گفت و گو با
«ایران» می گوید: «وقتی با مصدوم غرق شده مواجه شدید باید ابتدا او را در
وضعیت ثابت قرار دهید تا ستون فقرات و سر و گردن مصدوم حرکت نکند، زیرا
احتمال دارد در اثر افتادن، ضربه به سر و ستون فقرات او وارد شده باشد. در
نخستین قدم باید هرچه سریع تر با نیروهای امداد و نجات و فوریت های پزشکی
تماس بگیرید تا ضمن گزارش حادثه و تشریح وضعیت مصدوم، مشاوره لازم را تا
رسیدن نیروهای امداد از آنها بگیرید. اقدام بعدی که باید انجام دهید این
است که راه هوایی مصدوم را کنترل کنید تا مطمئن شوید تنفس او قطع نشده است.
با قرار دادن صورت کنار دهان و بینی مصدوم و حس کردن نفس او می توان این
مسأله را فهمید. راه دیگر نگاه کردن به قفسه سینه مصدوم است که اگر حرکت
نداشت معلوم می شود دچار توقف تنفس شده و باید هرچه سریعتر برای احیا کردن
اش اقدام کرد. احیای قلبی و ریوی گرچه نیازمند آموزش و داشتن مهارت است اما
کار چندان سختی هم نیست و در واقع لازم است هر فردی این آموزش ها را
فراگیرد.»
او ادامه می دهد:
«برای احیای قلبی ریوی ابتدا محل وسط قفسه سینه و روی جناغ را مشخص کنید.
سپس با پاشنه دست اصلی ماساژ را شروع کنید به این ترتیب که دست دوم را در
دست اصلی قفل کنید و با پاشنه دست اصلی، روی محل مشخص شده به تعداد 100 بار
در دقیقه ماساژ قلبی و ریوی را انجام دهید تا زمانی که تنفس مصدوم بازگردد
و این، تنها کاری است که باید تا رسیدن نیروهای امداد و نجات و فوریت های
پزشکی انجام داد.»
البته در
احیای مصدوم باید به یک نکته اساسی توجه کرد و آن این که بسیار مهم است که
مصدوم کجا غرق شده است. هاشمی در این باره می گوید: «تصور غلطی که مردم در
مورد مصدوم غرق شده دارند این است که باید آب را از ریه او خارج کرد که
کار نابجایی است و به هیچ عنوان نباید به آن اقدام کرد. در مورد غرق شدگی،
نکته مهم این است که مصدوم کجا غرق شده است؛ بهتر است بگوییم آیا فرد در آب
شیرین غرق شده است یا آب شور. اگر مصدوم در آب شیرین مانند آب رودخانه غرق
شده باشد، آب بسرعت جذب خون می شود و هیچ نیازی به خارج کردن آن از ریه
نیست و باید به جای این کار بلافاصله عملیات احیا را انجام داد. حتی در
مورد آب شور مانند آب دریا نیز باید ابتدا عملیات احیای قلبی و ریوی را
آغاز کرد و بعد با خواباندن مصدوم به پهلو، باقی مانده ترشحات از دهان او
خارج خواهد شد.»
طرح های سالم سازی دریا بی وقفه ادامه دارد
طرح
های سالم سازی دریا همان طرح هایی هستند که هر سال با شروع فصل تابستان در
سواحل به اجرا درمی آیند؛ طرح هایی که این امکان را به گردشگران می دهد که
در فضایی امن که برای لذت بردن از تفریحات آبی تدارک دیده شده، از این
موهبت طبیعی استفاده کنند. اما آیا این طرح ها می تواند جوابگوی نیاز
مسافرانی باشد که تعدادشان بخصوص در فصل تابستان چشمگیر است؟ بهتر است از
خودشان پرسید؛ مسافرانی که بارها و بارها از مشکلاتی نظیر کمبود امکانات و
مناسب نبودن طرح های ساحلی، کمبود ناجیان غریق و توزیع نامناسب طرح های
سالم سازی دریا شکایت داشته اند.
بسیاری
از مسافران در یافتن مکان های مناسب و سالم سازی شده، همواره با مشکل
مواجه بوده اند. سرگردانی برای پیدا کردن یک ساحل مناسب که هم خیلی شلوغ
نباشد و هم امکانات مناسب داشته باشد، کار راحتی نیست. مسافران گاهی با
دنبال کردن تابلوهای سالم سازی دریا، در نهایت به ساحلی می رسند که چادرهای
تکه پاره و فضای نامناسب اش حکایت از این دارد که مشکلی در کار است. در
واقع مشکل هم وجود دارد. بعضی وقت ها اصلاً طرحی در کار نیست. به هزار و یک
دلیل. یکی از مهم ترین شان هم نبود نجات غریق؛ شغلی که از نوع دریایی اش
چندان خاطرخواه ندارد. می پرسید چرا؟! علیرضا- ه ناجی غریق 26 ساله به این
پرسش این گونه پاسخ می دهد: «سه سال در طرح کار کردم. همه فکر می کنند کار
راحتی است. از صبح می نشینی کنار دریا و هیچ کاری نداری! اما این طور نیست.
آفتاب
تابستان شمال آدم را داغون می کند. دائم باید حواس مان باشد که اتفاقی اگر
افتاد برای نجات برویم. تا حالا جان 10، 15 نفر را نجات داده ام. خدا را
شکر می کنم اما این کار، عوایدی برای آدم ندارد. کار ناجی غریق، فصلی است
اما باید کامل برایش وقت گذاشت اما پول اش کم است و همان هم آنقدر دیر به
دست آدم می رسد که دردی دوا نمی کند. من توی باشگاه هم کار می کنم. گفتم چه
کاری است؟! تابستان ها هم همان باشگاه می مانم. این شد که امسال دیگر طرح
نمی روم.»
البته علیرضا
یونسی معاون سیاسی امنیتی استانداری مازندران و رئیس ستاد طرح سالم سازی
دریا در استان، به تازگی اعلام کرده است که بسیاری از مشکلات ناجیان غریق
با همکاری وزارت کشور و استانداری برطرف شده است. نمی دانم شما هم «روزبه
کیا» را یادتان هست یا نه؟ همان ناجی غریق فداکاری که 2 سال پیش چند نفر را
از میان دریا در ساحل بندر انزلی نجات داد و خودش جان سپرد.
البته سازمان امداد و نجات هم نیروهای خود را در محل طرح های سالم سازی دریا مستقر کرده که در موقع لزوم به یاری گردشگران بشتابند.
مرتضی
مرادی پور، مدیر کنترل و هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات هلال احمر در
گفت و گو با «ایران» می گوید: «هر سال با شروع فصل گرما دو طرح از سوی
سازمان امداد و نجات هلال احمر اجرا می شود که شامل «طرح تابستانه» و « طرح
ساحلی» است.
طرح تابستانه
در بحث جاده ها تمرکز دارد که از اول خرداد ماه به اجرا درآمده و تا 3
برابر ظرفیت همیشگی آن به ارائه خدمات می پردازد که این طرح تا آغاز ماه
مبارک رمضان اجرا می شد و ماه رمضان با توجه به کاهش نرخ سفر تعطیل شده و
بعد از ماه مبارک رمضان دوباره به اجرا درمی آید.
طرح
ساحلی هم از اول خرداد اجرا شده و برعکس هر سال که در ماه مبارک تعطیل
بود، امسال تعطیل نیست و هماهنگی آن هم با استانداری های سواحل شمالی ستاد
ساماندهی سواحل کشور است و قرار شد که با توجه به حضور مسافران و همچنین
اهالی بومی، این طرح در ماه رمضان هم دایر باشد که ما در این بخش نیز
همکاری داریم و وظیفه احیا و انتقال مصدومان به عهده ماست.»
مرادی
پور ادامه می دهد: «از ابتدای اجرای طرح ساحلی در سواحل و مناطق آبی کشور،
82 مورد عملیات داشتیم که بیشتر آن در سواحل شمالی و بویژه استان مازندران
بود و در این راستا 69 مورد عملیات احیا و نجات غریق داشتیم. سازمان امداد
و نجات البته در اجرای طرح ساحلی در موارد دیگری همچون گرمازدگی و نقص فنی
شناورها هم به امداد رسانی می پردازد.»
گاه
مسافران دریا، با دل خوش و فراغ خاطر راهی می شوند و با چشمان گریان و قلب
های غمگین و افسرده بازمی گردند و جای خالی یک عزیز که تا ابد پر نمی شود.
داغ هایی همیشگی بر دل مسافران دریا...
