نقدی بر زندگی پلاستیکی ما

قدیم ها، برای خرید نان از بقچه استفاده می شد و برای خرید میوه و سایر مایحتاج منزل نیز از سبدهای حصیری و چوبی، ولی با تغییر شیوه زندگی، پلاستیک و کیسه نایلونی وارد زندگی شد و زندگی پر از کیسه های رنگارنگ پلاستیکی شد.

۲۱ تیر ماه در تقویم به عنوان روز جهانی بدون نایلکس نامگذاری شده است تا شاید به سیر تکامل تولید پلاستیک و نایلکس که در بین سال های ۱۸۷۰ تا ۱۹۰۸ به اوج رسیده بود خاتمه داده شود. پلاستیک و نایلون هایی که منفعت آن خیلی کمتر از ضررهایش است و امروز در کنار سایر عوامل آلودگی محیط زیست کیسه های پلاستیکی تبدیل به بلای جان محیط زیست شده و سرعت نابودی محیط زیست را افزایش داده است.

وقتی کیسه های پلاستیکی که به طور عمده از پلیمر تولید شده، وارد زندگی شد، ابداع این محصول تازه صنعت را که خریدهای روزمره را آسان کرده به تماشا نشستیم و نمی دانستیم که با این ابداع جدید، محیط زیست و زندگی خود و آیندگان را در معرض آسیب جدی قرار داده ایم.

بررسی دیدگاه زیست محیطی اسلام، بیانگر آن است که در آموزه های دینی، پرهیز از اسراف، تاکید در بهره برداری بهینه از منابع، گسترش منابع طبیعی تجدید پذیر، ایجاد انگیزه های درونی برای حفظ عوامل زیست محیطی و رعایت بهداشت محیط مورد تاکید است.

دستورهای اسلام و توصیه های حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله، مسلمانان را بر آن می دارد تا با احترام به طبیعت و عوامل زیست محیطی و رعایت حقوق آنها، رشد و تعالی خویش را رقم بزنند.

از سوی دیگر، بسیاری از آیات قرآن وقتی که درباره آب، خاک، باد و دیگر عوامل زیست محیطی بحث می کنند، ضمن بیان منافع مادی این عوامل، از آنها به مثابه آیه ای که آدمی را از فیزیک به سمت متافیزیک سوق می دهد، یاد کرده است.

حضور پررنگ پلاستیک که زندگی را از جهاتی ساده تر کرد، ولی تاثیر حضور مواد سمی آنها در طبیعت بحرانی است که نمی توان آن را نادیده گرفت.

هر ساله هزاران ماهی، پرنده، خزنده و پستاندار تنها به دلیل حضور ناخواسته پلاستیک در محیط زندگی شان نابود می شوند. نباید حیات هیچ موجودی در اثر وجود پلاستیک در محیط به خطر بیفتد.

بر اساس اصل 50 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می گردد.

از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.

براساس یافته های علمی، بین 50 تا 300 سال زمان نیاز است تا نیمی از مواد پلیمری مورد استفاده در کیسه های پلاستیکی که از ترکیبات پلیمری سبک ساخته می شود، به چرخه طبیعت بازگردد.

با درک عمق فاجعه ای که در آینده ای نه چندان دور به وقوع می پیوندد، لازم است برای نجات نسل خود و تامین زندگی آیندگان چاره ای بیندیشیم.

یک متخصص علوم تغذیه درگفت و گو با خبرنگار ایرنا با تاکید بر کاهش مصرف پلاستیک و کیسه های نایلونی گفت: یافته های علمی نشان می دهد، اگر برای حمل غذای گرم از ظروف یک بار مصرف پلاستیکی استفاده شود، غذای گرم با ترکیب شیمیایی، وارد بدن شده و سلامت انسان را در معرض خطر قرار می دهد.

دکتر شکرالله شریفی با توصیه به شهروندان مبنی بر کاهش استفاده از کیسه و ظروف پلاستیکی، تصریح کرد:پلاستیک و پلیمرها از موادی است که در طبیعی دیر تجزیه می شود و اگر هم تحزیه شود، آثار آن در بدن انسان باقی می ماند.

شریفی افزود:در کشورهای اروپایی، کیسه های پلاستیکی در فروشگاه ها در مقابل دریافت پول ارائه می شود و کیسه رایگان وجود ندارد، همچنین استفاده مجدد از کیسه های کاغذی یا کیسه هایی که چندین بار قابل استفاده هستند، رایج شده است.

این متخصص علوم تغذیه ادامه داد:دنیای امروزمان به تسخیر پلاستیک ها درآمده است، از نایلکس های پلاستیکی خرید روزانه گرفته تا کامپیوتر، کیسه سرم های دارویی، ظروف غذایی یکبار مصرف، پوشش بسیاری از وسایل برقی همه و همه از پلاستیک ساخته شده است.

هومن خاکپور از فعالان محیط زیست نیز با تشریح آثار تخریبی پلاستیک و پلیمرها در طبیعت و زندگی انسان، افزود: آلودگی محیط زیست از مهم ترین آسیب های پلیمرها محسوب می شود.

خاکپور ادامه داد:برخی کارشناسان، استفاده ازمواد کاغذی و ظروف یکبار مصرف کاغذی را برای حل این مشکل ارائه داده اند که گسترش استفاده از ظروف کاغذی ممکن است به حفاظت از محیط زیست کمک کند ولی به افزایش قطع درختان منجر می شود.

این فعال محیط زیست با پیشنهاد استفاده حداقلی از پلاستیک و کاهش مصرف آن در مبداء به عنوان روشی اصولی و کم هزینه برای کاهش آسیب های محیط زیستی پلیمرها، گفت: باید این فرهنگ در میان مردم گسترش یابد که برای خرید روزانه، نیازی نیست از تعداد زیاد پلاستیک استفاده شود.

مدیر یک تشکل زیست محیطی نیز گفت:بر اساس آمارها، میزان پلاستیک تولید شده در ایران، سالانه بیش از 177 هزار تن تخمین زده می شود که این رقم چیزی حدود 500 تن در هر روز است.

مرجان ناظمی با بیان اینکه کوهی از پلاستیک روزانه به زباله تبدیل می شود، تصریح کرد:به دلیل تجزیه ناپذیر بودن بیشتر اجزاء پلاستیک و سهم اندک سازمان های مسئول در بازیافت، بخش قابل توجهی از این مواد وارد طبیعت می شود.

وی ادامه داد آمارها حکایت از آن دارد که هر فرد، روزانه به طور متوسط سه کیسه پلاستیکی به محیط زیست می افزاید، گفت: با توجه به اینکه بخش زیادی از زباله وارد شده به طبیعی بازیافت نمی شود، این موضوع مشکل زیادی را برای دستگاه های متولی نظیر شهرداری ها ایجاد کرده است.

ناظمی به شهروندان توصیه کرد، در صورت استفاده از کیسه‏های پلاستیکی، در مصرف آنها زیاده‏ روی نکرده و تا حد امکان، تعداد کمتری از آنها را استفاده کنند.

وی افزود: بسته بندی های پلاستیکی مواد غذایی قابل بازیافت است و بهتر است بسته ‏بندی‏ها و کیسه‏های پلاستیکی جمع آوری و به غرفه‏های بازیافت در شهرداری ها تحویل شود.

این فعال محیط زیست در پایان با تاکید بر لزوم ارائه آموزش به خانواده ها، گفت: باید به کودکان بیاموزیم که برای داشتن محیط زیست سالم، کمتر از پلاستیک استفاده شود و زباله‏های پلاستیکی را دور نیندازند.

کارشناس محیط زیست نیز در خصوص راهبردهای کاهش مصرف نایلکس در زندگی امروزه مردم، گفت:پلاستیک های پایه نفتی با ماندگاری به طور متوسط ۳۰۰ سال، ماده تجزیه ناپذیر محسوب می شوند، در حالی که کیسه های تجزیه پذیر با پایه غیرنفتی به طور متوسط از چند هفته الی یک سال تجزیه شده و به طبیعت برمی گردند.

مریم بردخوانی تغییر الگو و کاهش مصرف کیسه ها، ظروف و محصولات یکبار مصرف پلاستیکی و به جای آنها استفاده از ظروف با پایه گیاهی و بازگشت به فرهنگ سنتی همچون استفاده از ساک های پارچه ای برای خریدهای روزانه و ظروف ملامینی و چینی برای توزیع نذورات را از روش های پیشنهادی برای کاهش مصرف پلاستیک در زندگی روزمره عنوان کرد.پ

وی گفت:در فناوری امروز دنیا، ظروفی تولید و عرضه می شود که به طور کامل از نشاسته گیاهی ساخته شده و حتی قابل خوردن است که به آنها زیست تخریب پذیر گفته می شود.