پایان ترکتازی اردوغان
نتایج انتخابات پارلمانی ترکیه پیش از آن که شکست حزب حاکم«عدالت و توسعه»به شمار رود، شکست «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری این کشور به شمار می رود که حزبش بیش از 13 سال بر همه نهادهای حکومتی یعنی قوه مقننه(پارلمان)،قوه مجریه(دولت)و ریاست جمهوری و قوه قضائیه سیطره مطلق داشته است.
روزنامه «الرای الیوم»در سرمقاله امروز-دوشنبه- خود نوشت:با شکست عدالت و توسعه در به دست آوردن اکثریت مطلق و مجبور شدنش به تشکیل دولت ائتلافی،رویای اردوغان برای تغییر نظام حاکم بر این کشور از نظام پارلمانی به نظام ریاست جمهوری به شیوه آمریکا و فرانسه به باد رفت ؛نظام ریاست جمهوری که به وی به عنوان رئیس دولت اختیارات اجرایی مطلق می داد.
برای اردوغان بسیار دشوار شده است که بتواند قانون اساسی این کشور را تغییر دهد زیرا این تغییر نیازمند موافقت دو سوم نمایندگان یا همه پرسی مردمی که با این تغییر قانون اساسی موافقت می کرد، بود که در این صورت نیز باید اکثریت نمایندگان با آن موافقت کنند.
ترکیه در آستانه مرحله ای از بی ثباتی سیاسی و همچنین چه بسا امنیتی قرار دارد .اکنون این کشور در برابر سه گزینه قرار دارد: تشکیل دولت انتقالی بین حزب عدالت و توسعه و حزب جدید کرد یا هر حزب دیگر،تشکیل دولت اقلیت یا برگزاری انتخابات زودهنگام در پاییز آینده که این گزینه آخر احتمال بیشتری برای وقوع آن دارد.
موفقیت بزرگی که «تجربه اردوغانیسم»در عرصه های سیاسی،اقتصاد و نیز میزان بالای رشد که طی 10 سال گذشته بدست آورد : ادغام اسلام سیاسی با دموکراسی غربی بود و هنگامی که اردوغان تلاش کرد این موفقیت را تبدیل به یک نقش سیاسی منطقه ای پویا کند، بسیاری از کشورهای غربی و کشورهای منطقه ای را نگران کرد.
نارضایتی غرب از الگوی ترکیه زمانی خود را نشان داد که اردوغان با اسرائیل رو در رو شد و تلاش کرد محاصره نوار غزه را بشکند و کاروان کشتی های«مرمره»را به سوی این منطقه فرستاد.خوشایندی غرب از این الگو به تدریج کم شد و تبدیل به دشمنی و توطئه ای شد که برخی دشمنی ها علنی و برخی دیگر پنهانی بود.بهترین نمونه برای نشان دادن این تغییر موضع گیری «توماس فریدمان»روزنامه نگار آمریکایی بود که در مقاله ای این دشمنی را در روزنامه «نیویورک تایمز»که در آن مقاله می نویسد، نشان داد.فریدمان در این مقاله به شدت به اردوغان و حزبش حمله کرد و پس از آنکه مدت ها از الگوی ترکیه تعریف و تمجید میکرد و جهان اسلامی را تشویق به تقلید از این الگو کرد، صد و هشتاد درجه از خود چرخش نشان داد.
این فقط توطئه خارجی نبود که باعث ضعف این الگو و به وجود آمدن شکاف هایی در دیوار آن شد،بلکه سیاست منطقه ای اردوغان و دخالت مستقیم وی در سوریه که کشورهای دوستش در غرب و جهان عربی وی را در این بحران خونین گرفتار کردند تا حدود زیادی در تسریع فروپاشی حاکمیتش و روی گردانی بسیاری از رای دهندگان از رای دادن به وی نقش اساسی دارد.
تلاش
برای صدور«الگوی اردوغانی»به کشورهای همجوار عربی همراه با خطراتی بود و
نتایج برعکس در پی داشت.در مصر با کودتای نظامی با این الگو رویارویی شد،در
تونس نیروی انتخاباتی نرم ( علاوه بر اشتباهات اسلامگراها ،زنان نقش مهمی
بازی کردند)با آن مقابله شد.و اخیرا نیز مشکلات اقتصادی در خود ترکیه
(میزان رشد اقتصادی در ترکیه 7درصد کاهش یافت ، میزان تورم نیز 3درصد
افزایش یافت و لیره نیز 30 درصد از ارزش خود را از دست داد.)باعث افول این
الگو شد.
در
داخل اردوغان اشتباهات زیادی مرتکب شد از جمله:متکبرانه عمل کرد،با
همپمیانانش (فتح الله گولن)برخورد کرد،آزادی بیان را محدود کرد و شبکه های
اجتماعی را بست و پس از آن بر این شبکه ها نظارت را تحمیل کرد،گسترش فساد
در افراد اندک پیرامونش،بلندپراوزی های سلطان مآبانه اش و در آخر ساخت کاخ
بزرگش (1150 اتاق)که به گفته خودش برای فرار از سوسک ها آن را ساخت.
در پی تنگ تر شدن عرصه علیه اردوغان توسط دشمنانش که کم هم نیستند، اخیرا اردوغان عصبی شده و این عصبانیت اش در سخنان بی سابقه و غیرمسئولانه اش خود را نشان داد.مانند این سخن: این دشمنان همجنسگرای ملحد علوی ،این گونه سخن گفتن به شیوه زشت در شأن یک شخصیت در جایگاه وی نیست.
بزرگترین خطری که ترکیه با آن رو به روست هرج و مرج سیاسی همانند آن چه در دهه های هشتاد و نود قرن گذشته رخ داد؛هرج و مرجی که ارتش برای به دست گرفتن قدرت با استفاده از کودتاها از آن استفاده کرد.
بی تردید این شکستی که اردوغان متحمل آن شد، برای هم پیمانان ترکیه از جمله عربستان و قطر خبر خوشحال کننده ای نیست و نیز برای جنبش اخوان المسلمین مصر که اردوغان از آن حمایت می کند و خودش و دولتش با قدرت تمام در برابر نظام «عبدالفتاح السیسی»که حاکمیت اخوان را با کودتای نظامی کنار زد،ضربه بدی است.همین سخن را درباره جنبش«النهضه»در مصر و حزب «عدالت و توسعه»در مراکش می توان زد.
بی تردید خود اردوغان تنها بازنده این انتخابات است و مبالغه نیست اگر بگوییم که خودش نیز مسئول این شکست است.
مرجع/جماران
