موزه ها به خاطره ها سپرده می شوند؟

انجمن بین المللی موزه ها (ایکوم) شعار سال 2015 روز جهانی موزه و میراث فرهنگی را موزه ها برای یک جامعه با ثبات انتخاب کرده و این کمیته، همه ساله 18 ماه می را به عنوان روز جهانی موزه جشن می گیرد.

موزه، نهادی است که اگرچه در زمان حاضر بنا شده است، ولی گذشته را حفظ کرده و با آن ارتباط برقرار می کند و به عنوان پیوند دهنده نسل ها مطرح است.

بر اساس گفته کارشناسان، موزه در ذات خود، پیوند میان نسل ها بوده و امکان فهم بهتر منشا، خاستگاه و تاریخ را به نسل حاضر و نسل آینده ارائه می دهد.

نگهداری آثار گذشتگان و نمایش و انتقال آنها به آیندگان، ارزیابی و قیاس میان پدیدارهای تاریخی، عملی، فنی، صنعتی و هنری گذشته و حال، ایجاد و تقویت تفاهم میان ملل و اقوام، شناخت و نمایش سهم اقوام و ملل در فرهنگ و تمدن جهانی، بالا بردن دانش دانشجویان، پژوهشگران و محققان و جلوگیری از انهدام فرهنگ بومی و ایجاد سدی در برابر فرهنگ های نامأنوس، از اهداف راه اندازی موزه ها بیان شده است.

روز جهانی موزه، فرصتی برای آشنایی و ملاقات فعالان حرفه ای موزه ها با سایر اقشار مردم و علاقه مندان به میراث کهن کشورها فراهم می آورد و بر اساس تعریف انجمن بین المللی موزه ها، این مکان ها قلب ملت ها و مؤسساتی است که به جامعه خدمت می کنند و در توسعه آن نقش دارند.

انتخاب موضوع های مختلف در تقویم فرهنگی کشورها نشان از توجه سازمان های بین المللی به فرهنگ ملت ها و تبدیل موزه ها به پدیده های اجتماعی است.

بر اساس گزارش های سازمان های بین المللی، بیش از 30 هزار موزه در یکصد کشور جهان، برنامه های فرهنگی خود را در این روز برگزار می کنند و شعار امسال ایکوم نیز، تاکید بر ساختن جامعه ای با ثبات در راستای پیوند نسل ها با یکدیگر است.

اگرچه، اخباری در خصوص تخریب یا نابودی برخی بناهای تاریخی به گوش می رسد، تاکید ایکوم بر تشکیل جامعه ای ایمن در راستای برقراری پیوند بین نسلی و آموزش شهروندان است.

انتشار اخباری در خصوص تخریب برخی بناها یا اماکن تاریخی نظیر قبرستان مسیحیان شهر موصل از سوی عناصر تروریستی داعش، این هشدار را گوشزد می کند که میزاث گذشتگان، متعلق به فرد، کشور یا جریانی نیست و این میراث، جهانی است.

وقتی اخباری مبنی بر تخریب گورستان های باستانی و قدیمی متعلق به مسیحیان نینوا در عراق منتشر می شود، فعالان میراث فرهنگی با اعلام حساسیت ها، تشکیل جامعه ای ایمن در راستای حفظ میراث فرهنگی را هشدار می دهند.

همین امروز، اخباری مبنی بر بیرون راندن داعش از شهر باستانی پالمیرا از سوی ارتش سوریه منتشر شد، در حالی که بیم آن می رفت که داعش این میراث فرهنگی جهانی یونسکو را ویران کند.

موزه ها در زمان کنونی باید به همراه و دوست صمیمی بشر در حرکت رو به پیشرفت و ترقی آن تبدیل شوند و بر این اساس، اگر این اماکن برای مردم خاطره سازی کنند، می توانند در عصر صنعتی شدن که با نابودی خرده فرهنگ ها همراه شده است دوام یابند.

وظیفه اصلی موزه ها در عصر کنونی فراهم کردن شرایط خاطره سازی برای مردم است و دست اندرکاران صنعت موزه داری نیز باید از نمایش صرف میراث گذشتگان به سمت خاطره سازی برای بشر بی هویت امروزی حرکت کنند.

متخصصان و محققان، داستان سرایی را ابزار موثر در خاطره سازی مطرح می کنند و در این موضوع، موزه ها باید از شیوه های سنتی قدیمی تبلیغ فاصله گرفته و سمت اجتماعی شدن و همذات پنداری حرکت کنند.

ارائه شیوه های نوین موزه داری، افزایش اطلاعات و دانش فنی فعالان در این عرصه و گسترش شیوه های تبلیغ و معرفی آثار تاریخی کشور به علاقه مندان، به عنوان راهکارهایی برای تحول در موزه های های کشور بیان شده است.

در این راه، افزایش توجه و حساسیت مردم نسبت به میراث گذشتگان و شریک کردن قشرهای مختلف مردم به ویژه سازمان های مردم نهاد در حفاظت از میراث فرهنگی نیز به عنوان راهکار صیانت از میراث فرهنگی پیشنهاد شده است.

موزه در این رسالت، اقوام و جوامع بشری را به همدیگر نزدیک تر می کند تا به نهادهای هویت ساز بشری تبدیل شوند و در بلوغ و فهم اجتماعی مردم تاثیر گذار شوند.

در راه تحقق این مهم، باید قبل از آنکه موزه ها، خود به خاطره ای دور تبدیل شوند به پدیده های اجتماعی ،خاطره سازها و هویت سازهای نسل امروز تبدیل شوند.

18 ماه می، همزمان با 28 اردیبهشت ماه در تقویم به عنوان روز جهانی موزه و میراث فرهنگی نامگذاری شده است.

موزه باستان شناسی شوش، موزه هفت تپه و چغازنبیل، موزه آبادان، موزه دزفول، موزه خط و کتابت آبادان و موزه مردم شناسی آبادان نیز امروز همزمان با روز جهانی موزه ها، میزبان بازدید کنندگان و علاقه مندان به میراث تاریخی کشور می باشد.