میراثی که به شهرهای خوزستان جان می‌بخشد
عاطفه‌جوادی/شهرها تنها با ساخت‌وسازهای تازه توسعه نمی‌یابند بلکه گاهی آنچه می‌تواند به زندگی شهری هویت و رونق ببخشد، میراثی است که از گذشته به‌جا مانده است.
استان خوزستان با ثبت ملی یک‌هزار و ۲۰۰ اثر تاریخی، ثبت جهانی سه اثر تاریخی و برخورداری از ظرفیت‌های گردشگری آبی، صنعتی، طبیعی و تمدنی، گنجینه‌ای ارزشمند برای توسعه گردشگری شهری در اختیار دارد؛ ظرفیتی که بهره‌گیری از آن، به احیای بافت‌های تاریخی، طراحی مسیرهای گردشگری و مشارکت موثر شهرداری‌ها نیازمند است.
در جغرافیای این استان، نشانه‌های تمدن‌های کهن در کنار میراث صنعتی معاصر، رودخانه‌ها، جاذبه‌های طبیعی، آیین‌های بومی و شهرهایی با هویت تاریخی متمایز قرار گرفته‌اند که بخش مهمی از این ظرفیت‌ها نه‌فقط در محوطه‌های باستانی بلکه در دل شهرها، محله‌های قدیمی، فضاهای عمومی و بطن زندگی شهری جای دارد، این ظرفیت می‌تواند میراث تاریخی را از یک جاذبه صرفا دیدنی به بخشی زنده از تجربه گردشگران و شهروندان تبدیل کند.
با وجود این تنوع، گردشگری در بسیاری از شهرهای استان همچنان بیش از آنکه بر طراحی تجربه گردشگری و شکل‌گیری زنجیره اقتصادی استوار باشد بر معرفی جاذبه‌ها و بازدیدهای مقطعی تکیه دارد این در حالی است که شهر گردشگرپذیر تنها محل بازدید از چند اثر تاریخی نیست بلکه باید امکان اقامت، تفریح، خرید، آشنایی با فرهنگ بومی و تجربه زندگی محلی را برای گردشگران فراهم کند.
در این میان شهرداری‌ها به دلیل مسئولیت در مدیریت فضاهای عمومی، معابر، حمل‌ونقل، نورپردازی، مبلمان شهری، پاکیزگی و ساماندهی ورودی‌های شهر، نقشی تعیین‌کننده در کیفیت تجربه گردشگران دارند حتی وجود آثار تاریخی ارزشمند نیز به‌تنهایی برای جذب گردشگر کافی نیست و زیرساخت‌هایی همچون دسترسی مناسب، امکانات رفاهی، تابلوهای راهنما و امکان رفت‌وآمد آسان میان جاذبه‌ها بر ماندگاری گردشگر و تمایل او به بازدید دوباره تاثیر می‌گذارد.
همچنین بناهای تاریخی، خانه‌های قدیمی، کاروانسراها، بافت‌های ارزشمند و میراث صنعتی، در صورت حفاظت اصولی و بهره‌برداری متناسب می‌توانند به فضاهای فرهنگی، اقامتی، پذیرایی و گردشگری تبدیل شوند اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بیش از نیمی از آثار تاریخی ثبت ملی خوزستان در محدوده‌های شهری قرار دارند آماری که پیوند مستقیم حفاظت از میراث تاریخی با تصمیم‌ها و عملکرد مدیریت شهری را نشان می‌دهد.
سرمایه شهری؛ از حفاظت میراث تا احیای بافت‌های تاریخی
معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، با اشاره به ظرفیت تاریخی استان گفت: یک‌هزار و ۲۰۰ اثر تاریخی خوزستان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند که بیش از نیمی از آنها در محدوده‌های شهری قرار دارند و حفاظت از این ظرفیت‌ها نیازمند همکاری و مشارکت شهرداری‌هاست.
به گفته بابک حسینی محوطه‌ها، بناها، اماکن تاریخی، مجموعه‌ها و کاروانسراهای استان، علاوه بر ارزش هویتی و تمدنی، ظرفیت‌هایی برای حفاظت، نگهداری و بهره‌برداری در راستای توسعه گردشگری پایدار به شمار می‌روند.
از نگاه وی حفاظت از این آثار زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که جوامع محلی نیز در فرآیند نگهداری و صیانت از آنها مشارکت داشته باشند.
وی بیان کرد: در حال حاضر ۶ بافت تاریخی استان در سطح ملی به تصویب رسیده و ابلاغ شده است که بافت‌های تاریخی شوشتر، رامهرمز، بهبهان، اهواز، دزفول و آبادان از جمله آنها هستند افزون بر این بافت‌های صنعتی مسجدسلیمان و نیوسایت اهواز نیز از ظرفیت‌های مهم تاریخی خوزستان به شمار می‌روند.
این ظرفیت‌ها نشان می‌دهد گردشگری شهری استان به بازدید از آثار باستانی محدود نیست و میراث صنعتی و ساختار تاریخی شهرها نیز می‌تواند بخشی از هویت گردشگری آن باشد.
حسینی با اشاره به قانون حمایت از مرمت و احیای بافت‌های تاریخی مصوب سال ۱۳۹۸ توضیح داد: این قانون برای دستگاه‌های اجرایی، از جمله شهرداری‌ها و میراث فرهنگی، تکالیفی تعیین کرده که یکی از موارد پیش‌بینی‌شده در آن، تشکیل شهرداری بافت تاریخی در محدوده‌های واجد این ویژگی است، اقدامی که به اعتقاد وی می‌تواند در حفاظت از آثار، معابر و مجموعه بافت تاریخی موثر باشد.
احیای بناهای تاریخی و ورود بخش خصوصی
حفاظت از میراث تاریخی زمانی می‌تواند به سیاستی توسعه‌ای تبدیل شود که در کنار مرمت و نگهداری، زمینه بهره‌برداری متناسب از این آثار نیز فراهم شود.
حسینی استفاده از بسته‌های حمایتی برای جوامع محلی و ظرفیت بخش خصوصی را از راهکارهای احیای اماکن تاریخی می‌داند.
به گفته وی می‌توان برخی اماکن تاریخی را تملک، مرمت و تجهیز کرد و سپس با توجه به ویژگی‌های هر اثر زمینه بهره‌برداری مناسب و واگذاری آنها به بخش خصوصی را فراهم آورد چنین رویکردی می‌تواند بناهای کم‌استفاده را به بخشی فعال از زندگی شهری تبدیل کند و فرصت شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری را در محله‌های قدیمی افزایش دهد.
معاون میراث فرهنگی خوزستان ابراز امیدواری کرد: با همکاری دستگاه‌های مختلف، قانون حمایت از مرمت و احیای بافت‌های تاریخی به شکل مطلوب اجرا شود و این ظرفیت‌ها در کنار دیگر جاذبه‌های شهری، برای توسعه گردشگری مورد استفاده قرار گیرند.
میراث تاریخی نباید قربانی توسعه کالبدی شهرها شود
یکی از چالش‌های گردشگری شهری در خوزستان، ایجاد تعادل میان ضرورت‌های توسعه شهری و حفاظت از میراث تاریخی است موضوعی که در اجرای طرح‌های عمرانی، بازگشایی معابر و تغییرات کالبدی شهرها گاهی به محل اختلاف میان مدیریت شهری و متولیان میراث فرهنگی تبدیل می‌شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان با تاکید بر ضرورت همکاری شهرداری‌ها گفت: بسیاری از بناهای ارزشمند استان پس از مرمت می‌توانند با تغییر کاربری به فضاهایی مانند کافه، رستوران و هتل تبدیل شوند و در خدمت توسعه گردشگری قرار گیرند.
محمد جوروند با اشاره به قدمت چندصدساله برخی بناها و چند هزارساله بعضی محوطه‌های تاریخی تاکید کرد: تخریب چنین آثاری به معنای از دست رفتن سرمایه‌ای غیرقابل جایگزین است و توسعه شهری نباید به قیمت نابودی میراث تاریخی انجام شود.
به گفته وی شهرهایی همچون ایذه، شوشتر، شوش، رامهرمز، دزفول، بهبهان و اهواز دارای بافت‌های تاریخی ارزشمندی هستند که گاهی در مسیر اجرای طرح‌های توسعه شهری با محدودیت‌ها و چالش‌های حفاظتی روبه‌رو می‌شوند این مسائل از جمله در طرح‌های بازگشایی خیابان‌ها و اجرای پروژه‌های عمرانی، باید از طریق گفت‌وگو و تفاهم میان شهرداری‌ها و میراث فرهنگی حل‌وفصل شود.
مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان همچنین ثبت جهانی شهرهای تاریخی را فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های آنها در سطح بین‌المللی دانست و عنوان کرد: نباید این موضوع صرفا عاملی محدودکننده برای مدیریت شهری تلقی شود.
به باور وی، قرار گرفتن یک شهر در فهرست جهانی می‌تواند به اعتبار آن بی‌افزاید و توجه گردشگران و مردم جهان را به ظرفیت‌هایش جلب کند.
جوروند در عین حال مطالبات مردم، خواسته‌های پیمانکاران، محدودیت‌های بودجه‌ای و نظارت دستگاه‌های مختلف را از عواملی عنوان کرد که شرایط فعالیت شهرداری‌ها را پیچیده می‌کند.
به اعتقاد او توسعه گردشگری شهری به سازوکاری نیاز دارد که در آن حفاظت از میراث تاریخی در تقابل با توسعه شهری قرار نگیرد بلکه بخشی از برنامه توسعه شهر باشد.
عبور از معرفی جاذبه‌ها و حرکت به سمت خلق تجربه
توسعه گردشگری شهری صرفا با مرمت بناها و معرفی جاذبه‌ها محقق نمی‌شود آنچه یک شهر را به مقصد گردشگری تبدیل می‌کند مجموعه‌ای از خدمات، امکانات، مسیرها و تجربه‌هایی است که گردشگر در طول حضور خود به دست می‌آورد.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، شهرداری را بخش جدایی‌ناپذیر توسعه گردشگری عنوان و بر ضرورت ایجاد زبان مشترک میان شهرداران، مدیران شهری و مجموعه میراث فرهنگی تاکید کرد.
تبار قریب با اشاره به جایگاه گردشگری شهری در صنعت گردشگری، به آمارهایی منتسب به سازمان جهانی گردشگری اشاره کرد و گفت: بر اساس این آمارها، در سال ۲۰۲۶ در ۳۴۰ شهر مورد بررسی، بیش از ۴۱ درصد اقامت‌ها در فرآیند گردشگری بین‌المللی در شهرها اتفاق افتاده و ۴۹ درصد هزینه‌کرد گردشگران بین‌المللی نیز در شهرها بوده است همچنین حدود ۴۶ درصد فعالیت‌های حوزه گردشگری در شهرها انجام می‌شود.
وی یکی از مهم‌ترین امتیازهای گردشگری شهری را درآمدزایی آن عنوان می‌کند و می‌گوید ورود گردشگر به یک شهر، زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی همچون اقامت و پذیرایی، حمل‌ونقل، خرید، صنایع‌دستی و خدمات فرهنگی را به حرکت درمی‌آورد.
قریب بیان کرد: هدف باید تبدیل جاذبه‌های موجود در شهرها و پیرامون آنها به محصولات گردشگری باشد تا شهرها و جوامع محلی بتوانند از این ظرفیت‌ها درآمد کسب کنند.
به گفته وی، صرف وجود یک جاذبه کافی نیست بلکه فرآیندی که آن را به محصول گردشگری تبدیل می‌کند اهمیت بیشتری دارد.
معاون گردشگری خوزستان برای تبیین ویژگی‌های یک شهر گردشگرپذیر، چهار مولفه «قابل ماندن، قابل روایت، قابل حرکت و تمیز بودن» را مطرح کرد و افزود: بر این اساس شهر باید اولویت‌های مشخصی برای گردشگران داشته باشد، ظرفیت‌هایش به شکل مناسبی روایت شود، مسیرها و فضاهای مکث و ماندگاری در آن تعریف شده باشد و خدمات مناسب نظافت و بهداشت نیز فراهم باشد.
این نگاه، مسئولیت شهرداری‌ها را از ارائه خدمات معمول شهری فراتر می‌برد و آنها را به یکی از بازیگران اصلی طراحی تجربه گردشگری تبدیل می‌کند زیرا کیفیت فضای شهری، دسترسی به جاذبه‌ها، امکان پیاده‌روی، نورپردازی و خدمات عمومی در شکل‌گیری تصویر گردشگر از مقصد نقش دارد.
شکل‌گیری شبکه گردشگری و مسیرهای مشترک
یکی از مسائل مهم گردشگری خوزستان، پراکندگی جاذبه‌ها و ضرورت پیوند دادن آنها در قالب مسیرهای گردشگری است ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی، آبی و صنعتی استان می‌تواند مجموعه‌ای از مقصدهای مکمل را شکل دهد اما بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها به برنامه‌ریزی فراتر از معرفی مستقل یک شهر یا جاذبه نیاز دارد.
قریب با تشریح مفهوم مدیریت مقصد گردشگری اظهار کرد: در این الگو تمام فرآیند حضور گردشگر، از برنامه‌ریزی و پایش تا تجربه حضور در مقصد، به‌صورت یک مجموعه و شبکه دیده می‌شود.
به گفته وی جاذبه چیزی است که وجود دارد تجربه آن چیزی است که گردشگر دریافت می‌کند و هزینه‌کرد او به اقتصاد مقصد پیوند می‌خورد، هنر مدیریت گردشگری نیز این است که فرصت‌های مختلفی برای هزینه‌کرد گردشگر ایجاد شود تا منافع اقتصادی حضور او در بخش‌های گوناگون شهر و جامعه محلی توزیع شود.
معاون گردشگری خوزستان با اشاره به ظرفیت ۳۰ شهر و ۳۰ جاذبه شاخص استان که تنوع زیادی در حوزه‌های گردشگری آبی، تمدن و تاریخ، طبیعت و کوهستان و میراث صنعتی و نفت دارند گفت: اتصال این ظرفیت‌ها می‌تواند شبکه‌ای گسترده از مقصدهای گردشگری ایجاد کند و زمینه ماندگاری بیشتر مسافران را فراهم آورد.
در این چارچوب گردشگری که برای بازدید از شوش وارد استان می‌شود، باید امکان تجربه شهرهایی مانند دزفول، اهواز، آبادان و خرمشهر را نیز داشته باشد چنین رویکردی می‌تواند مدت اقامت گردشگر را افزایش دهد و فرصت‌های اقتصادی سفر را میان شهرهای مختلف توزیع کند اما یکی از خلاهای مهم گردشگری استان، نبود مسیرهای حرفه‌ای و شناخته‌شده است.
به گفته قریب، مسیرهایی که از تابلوگذاری، هویت مشخص، وب‌سایت، کاتالوگ و برنامه اجرایی برخوردار باشند، هنوز به شکل مطلوب در شهرهای خوزستان وجود ندارند این کمبود نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت‌های گردشگری استان هنوز به محصولی منسجم و قابل عرضه تبدیل نشده‌اند.
وی تقویت گردشگری درون‌استانی و داخلی را نیز یکی از اولویت‌ها می‌داند چراکه سفرهای کوتاه‌مدت و آخر هفته‌ای می‌توانند زمینه مناسبی برای تقویت اقتصاد گردشگری استان فراهم کنند.
نقش شهرداری‌ها در زیرساخت و تجربه گردشگری
در الگوی توسعه گردشگری شهری، شهرداری‌ها تنها نهادهای خدمات‌رسان نیستند بلکه باید در طراحی و مدیریت تجربه گردشگر نقش فعال داشته باشند ساماندهی فضاهای عمومی، ایجاد محل‌هایی برای مکث، توسعه پیاده‌راه‌ها، نصب تابلوهای راهنما، روایت‌گری جاذبه‌ها، نورپردازی، برگزاری رویدادهای شهری، بهسازی منظر گردشگری و حمایت از کسب‌وکارهای مرتبط، از جمله زمینه‌های نقش‌آفرینی شهرداری‌هاست.
قریب همچنین بر اهمیت دسترسی و حمل‌ونقل و احیای بافت‌های تاریخی تاکید کرد و افزود: احیای این بافت‌ها می‌تواند به نقطه قوتی برای گردشگری شهری تبدیل شود مشروط بر آنکه ظرفیت‌های موجود در قالب برنامه‌ای مرحله‌ای و قابل ارزیابی توسعه یابند
داده‌محوری و برنامه‌ریزی هوشمند
در این مسیر، تبدیل ظرفیت‌های گردشگری به روایت، روایت‌ها به تجربه و تجربه به زنجیره‌ای اقتصادی، نیازمند سنجش شاخص‌های مختلف است تا میزان موفقیت برنامه‌ها و آثار اقتصادی آنها مشخص شود.
بدون اطلاعات قابل اتکا درباره تعداد گردشگران، مدت اقامت، میزان هزینه‌کرد و سطح رضایت آنها، برنامه‌ریزی برای توسعه گردشگری ممکن است به اقدامات پراکنده و کم‌اثر محدود شود از این رو ایجاد داشبوردهای اطلاعاتی می‌تواند به مدیریت هوشمند مقصد کمک کند چنین سامانه‌ای می‌تواند به شهرداری‌ها و دستگاه‌های متولی گردشگری کمک کند تا نقاط قوت و ضعف هر مقصد را شناسایی و بر اساس داده‌ها برای بهبود آن برنامه‌ریزی کنند همچنین برگزاری رویدادهای گردشگری نیز از دیگر زمینه‌های همکاری مشترک میان شهرداری‌ها و میراث فرهنگی است این رویدادها می‌توانند به معرفی ظرفیت‌های محلی، افزایش حضور گردشگران و رونق کسب‌وکارهای مرتبط کمک کنند.
به گفته قریب، می‌توان اطلاعات مربوط به تعداد بازدیدکنندگان، مدت ماندگاری، میزان تقریبی هزینه‌کرد گردشگران، کسب‌وکارهای فعال، درآمدهای ایجادشده، رویدادهای برگزارشده، میزان رضایت گردشگران و ساکنان و همچنین آسیب‌های واردشده را در بازه‌های زمانی مشخص جمع‌آوری کرد.
معاون گردشگری خوزستان همچنین بر ایجاد تابلوهای راهنمای گردشگری به زبان‌های مختلف و توسعه گردشگری دسترس‌پذیر تاکید دارد.
وی ادامه داد: معرفی جاذبه‌ها با خط بریل، از جمله اقداماتی است که می‌تواند امکان بازدید مستقل‌تر و تجربه بهتر گردشگری را برای افراد نابینا فراهم کند، انعقاد تفاهم‌نامه‌های مشترک و ایجاد دبیرخانه رویدادهای گردشگری نیز از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده برای تقویت همکاری میان شهرداری‌ها و اداره‌کل میراث فرهنگی است.
برندسازی گردشگری خوزستان و اهمیت تصویر شهری
توسعه گردشگری شهری تنها به ایجاد زیرساخت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود نحوه معرفی مقصد و تصویری که از شهرها در ذهن گردشگران شکل می‌گیرد نیز اهمیت دارد.
قریب با تاکید بر ضرورت تقویت برند گردشگری خوزستان، نقش شهرداری‌ها را در این زمینه پررنگ عنوان کرد و معتقد است تولید محتوای هدفمند می‌تواند ظرفیت‌های استان را در سطح ملی و بین‌المللی معرفی کند.
به گفته وی، بهسازی منظر و خدمات پیرامون جاذبه‌ها، سرمایه‌گذاری مشترک، طراحی محورهای گردشگری، ساماندهی گذرگاه‌های عرضه غذاهای خیابانی با رعایت ضوابط بهداشتی و شهری و توجه به ورودی و خروجی شهرها، از اقداماتی است که می‌تواند به تقویت تصویر گردشگری استان کمک کند.
منظر اولیه‌ای که گردشگر هنگام ورود به شهر مشاهده می‌کند در شکل‌گیری تجربه او موثر است از این رو، مبلمان شهری، زیرساخت‌های بازدید، تبلیغات محیطی و فضاسازی مناسب باید در چارچوب برنامه‌ای منسجم برای معرفی هر شهر مورد توجه قرار گیرند.
میراث فرهنگی؛ فرصتی برای درآمد پایدار شهرداری‌ها
مدیرکل امور شهری و شوراهای استاندار خوزستان، با اشاره به ظرفیت میراث فرهنگی در شهرهای استان، معتقد است بخشی از این ظرفیت‌ها به دلیل درگیر شدن شهرداری‌ها با مسائل روزمره کمتر مورد توجه قرار گرفته است در حالی که با تعامل و برنامه‌ریزی مشترک می‌توان از آنها در مسیر توسعه پایدار شهرها استفاده کرد.
محراب فلسفی نبود مدیریت واحد شهری را یکی از چالش‌های مدیریت شهری دانست و توضیح داد: دستگاه‌های اجرایی و خدمات‌رسان متعددی در سطح شهرها فعالیت می‌کنند و هر یک در چارچوب قوانین و ماموریت‌های بخشی خود عمل می‌کنند.
به گفته وی، در چنین شرایطی شهرداری‌ها تا حد زیادی درگیر اقدامات خدماتی و مسائل روزمره می‌شوند و برخی ظرفیت‌های مهم، از جمله میراث فرهنگی، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
مدیرکل امور شهری و شوراهای استانداری خوزستان، توسعه گردشگری و بهره‌برداری اصولی از میراث فرهنگی را از زمینه‌های ایجاد منابع درآمدی پایدار برای شهرداری‌ها عنوان و خاطرنشان کرد: این فعالیت‌ها می‌تواند علاوه بر درآمد مستقیم حاصل از جاذبه‌ها، به رونق هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، رستوران‌ها، مراکز فرهنگی و تفریحی، فروش صنایع‌دستی و دیگر کسب‌وکارهای شهری کمک کند.
ضرورت تغییر نگاه به میراث فرهنگی
فلسفی با بیان اینکه یکی از چالش‌های ارتباط میان شهرداری‌ها و میراث فرهنگی نگاه صرفا بازدارنده به این حوزه است بیان کرد: میراث فرهنگی گاهی در ذهن مدیران شهری با مجوزها، محدودیت‌ها و ضوابط اداری گره خورده است.
به اعتقاد وی، این برداشت باعث شده بخشی از ظرفیت‌های میراث فرهنگی مغفول بماند و آثار تاریخی به‌جای آنکه فرصتی برای توسعه شهرها تلقی شوند، گاهی مانعی در مسیر اجرای طرح‌های شهری به شمار آیند.
وی از میراث فرهنگی خواست در حوزه ضوابط و مقررات شهرسازی، طرح‌های جامع و تفصیلی و موضوعات مرتبط با کمیسیون ماده پنج، همکاری بیشتری با شهرداری‌ها داشته باشد در عین حال تاکید کرد شهرداران نیز باید در حفظ آثار تاریخی شهرهای خود توجه کافی داشته باشند.
فلسفی تصریح کرد: منظور از انعطاف در ضوابط، نادیده گرفتن قانون نیست بلکه باید در چارچوب قوانین و با استفاده از ظرفیت‌های موجود، امکان بیشتری برای فعالیت شهرداری‌ها فراهم شود چنین رویکردی می‌تواند زمینه اجرای طرح‌های احیا، بازآفرینی و توسعه گردشگری را در کنار حفاظت از ارزش‌های تاریخی فراهم کند.
مدیرکل امور شهری و شوراهای استانداری خوزستان با اعلام آمادگی این مجموعه برای همکاری با اداره‌کل میراث فرهنگی، از امکان انعقاد تفاهم‌نامه‌های رسمی و اجرای پروژه‌های مشترک خبر داد.
به گفته فلسفی، برگزاری نمایشگاه‌ها، رسیدگی به مسائل میراثی شهرها و اجرای طرح‌های مشترک از جمله زمینه‌های همکاری است.
وی با اشاره به نمونه‌های انجام‌شده، از پروژه مشترک ساحل‌سازی در شوش پیش از ایام نوروز سال گذشته نام برد و سنگفرش معابر و بهبود سیما و منظر شهری را نیز از حوزه‌های قابل همکاری عنوان کرد.
فلسفی همچنین به پروژه زیپ‌لاین در اهواز اشاره کرد و گفت: این پروژه با حضور سرمایه‌گذار در حال پیگیری است.
به اعتقاد وی فضاهای فرهنگی، تفریحی و گردشگری، هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و رستوران‌ها می‌توانند در کنار یکدیگر به ایجاد درآمد پایدار برای شهرها کمک کنند هر چند توسعه این ظرفیت‌ها باید با توجه به ملاحظات فرهنگی استان دنبال شود.
گردشگری شهری خوزستان در انتظار تصمیم مشترک
خوزستان با برخورداری از آثار تاریخی ثبت ملی، بافت‌های تاریخی و صنعتی، رودخانه‌ها، جاذبه‌های طبیعی و ظرفیت‌های گردشگری در شهرهای مختلف، فرصت قابل توجهی برای توسعه گردشگری شهری دارد با این حال بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت‌ها به پیوند میان مدیریت شهری، حفاظت از میراث، سرمایه‌گذاری و اقتصاد محلی نیازمند است.
شهرداری‌ها می‌توانند با ساماندهی فضاهای عمومی، بهسازی دسترسی‌ها، احیای بافت‌های تاریخی، طراحی مسیرهای گردشگری، برگزاری رویدادها و حمایت از کسب‌وکارهای محلی، نقش فعال‌تری در توسعه این حوزه ایفا کنند در مقابل، اداره‌کل میراث فرهنگی نیز می‌تواند با تقویت همکاری‌های بین‌بخشی، تسهیل فرآیندهای قانونی در چارچوب ضوابط و فراهم کردن زمینه مشارکت جوامع محلی و سرمایه‌گذاران، به فعال شدن ظرفیت‌های تاریخی کمک کند.
در کنار این اقدامات، طراحی مسیرهای مشترک میان شهرهای استان، ایجاد داشبوردهای اطلاعاتی و ارزیابی میزان ماندگاری و رضایت گردشگران می‌تواند برنامه‌ریزی گردشگری را از اقدامات مقطعی به رویکردی منسجم‌تر تبدیل کند.
چالش‌هایی مانند نبود مدیریت واحد شهری، محدودیت‌های مالی، تعارض برخی طرح‌های عمرانی با ضوابط میراثی و ضعف زیرساخت‌های گردشگری همچنان وجود دارد، اما بخشی از این موانع را می‌توان از طریق گفت‌وگو، تفاهم‌نامه‌های مشترک و برنامه‌ریزی هماهنگ کاهش داد.
خوزستان برای تبدیل شدن به مقصدی موفق در گردشگری شهری، بیش از معرفی دوباره داشته‌های خود، به مدیریت هوشمندانه و بهره‌برداری هدفمند از آنها نیاز دارد.
میراثی که قرن‌ها در دل شهرهای این استان باقی مانده است، در صورت حفاظت، احیا و پیوند با زندگی امروز شهروندان، می‌تواند به منبعی پایدار برای تقویت هویت شهری، اشتغال و توسعه اقتصادی تبدیل شود؛ هدفی که تحقق آن به نگاه مشترک شهرداری‌ها و مجموعه میراث فرهنگی به گردشگری به‌عنوان فرصتی برای توسعه استان وابسته است.
