دمی با همدم روزهای سخت

بیمار تخت کناری نیز با نگاه پرمهر پرستار، جانی دوباره می‌گیرد و سلامت بیمار با لبخند رضایت پرستار همراه می‌شود.

یکی دیگر از بیماران با ناله‌های پرالتماس، پرستار را صدا می‌زند تا وضعیتش را بررسی کند و درصورت نیاز به او مسکن بدهد زیرا درد پس از جراحی امانش را بریده است.

پرستار با چشمانی پر از همدردی به سمت بیمار می‌آید و با لبخندی بر لب تلاش می‌کند درد بیمار را التیام بخشد.

خوش‌وبش پرستار با بانوی بیمار حدود ۵۰ ساله، بیمار تخت کناری را نیز از خواب بیدار می‌کند، اما وقتی با چهره متبسم پرستار و بهبود وضعیت هم‌تختی‌اش روبه‌رو می‌شود، با لبخندی پاسخ می‌دهد و دوباره به خواب می‌رود.

پرستاران به‌عنوان یکی از ارکان اصلی نظام سلامت، نقش مهمی در ارائه خدمات درمانی و مراقبتی به بیماران دارند، قشری که خودشان نیز با مشکلات صنفی بسیاری دست و پنجه نرم می‌کنند.

نگار مرادزاده پرستار بیمارستان گنجویان دزفول که ۱۴ سال سابقه کار دارد به ساعت خود نگاه می‌کند و می‌گوید: هنگام انتخاب رشته تحصیلی با مشاوره خوبی که از مادرم گرفتم و تصور می‌کردم پرستاری، بازار کاری خوبی دارد این رشته را انتخاب کردم و با گذر این سالها، هر بار که جان یک نفر را نجات می‌دهم شغلم برایم مقدس‌تر می‌شود.

شلوغی کار پرستاران و تعهدات عمل نشده!

این پرستار می‌گوید: در هر شیفت معمولی ۶ تا ۱۰ بیمار را در بخش بستری اورژانس داخلی تحت نظر دارم ولی شلوغی زیاد، ورود و خروج بیماران و حجم بالای کار امان من و همکارانم را بریده است حال آنکه حجم بالای کار، شیفت‌های زیاد و خستگی مضاعف، از کیفیت کار پرستار می‌کاهد.

به گفته او، تفاوتی بین شیفت صبح و عصر وجود ندارد و هیچ حمایتی از پرستارها در شیفت شب نمی‌شود، در عوض وقتی اورژانس شلوغ می‌شود اگر سوپروایزر بخش کمتر بیمار داشته باشد نیروی کمکی از دیگر بخش‌ها به اورژانس منتقل می‌کند.

وقتی از پرستار می‌پرسم برای جلوگیری از فرسودگی شغلی و فشار روانی پرستاران چه باید کرد پیشنهاد می‌کند دریافتی‌ها به موقع باشد زیرا رسیدگی به امور رفاهی این قشر تاثیر زیادی در روحیه کارکنان خواهد داشت.

مرادخانی پیگیری فراوان نظام پرستاری، مطالبه‌گری کادر درمان و به روز شدن اضافه کار پرستاران دزفول را یادآور می‌شود اما به این نکته هم اشاره می‌کند که پرداخت تعرفه با عقب افتادگی ۶ ماهه همراه است.

به اعتقاد این پرستار برای حفظ نیروهای این بخش باید به صورت سالانه نیرو استخدام و فوق العاده خاص علاوه بر حقوق پرداخت شود؛ یکی دیگر از مطالبه‌های او و همکارانش پرداخت به روز تعرفه‌های پرستاری همراه با حقوق است.

مرادخانی که در بخش بستری اورژانس بیمارستان بزرگ دزفول فعالیت می‌کند با اشاره به سختی‌های کار پرستاری می‌گوید: روزانه در این بخش با خشونت لفظی و در برخی موارد فیزیکی همراهان بیماران مواجه می‌شویم که توسط نیروهای حراست پیگیری می‌شود.

برای حفظ امنیت پرستاران باید شان آنها با اجرای برنامه‌های فرهنگی مستمر حفظ شود تا هنگام تلاش پرستاران برای نجات جان بیماران، درگیر چنین وقایعی نشوند.

این پرستار از مسوولان حوزه سلامت درخواست دارد به فکر معیشت کادر درمان باشند، زیرا سلامت مهمترین حوزه در عرصه کشور است و کارکنان این حوزه نباید لنگ معیشت خود باشند.

کمبود نیرو، باری مضاعف بر دوش پرستاران

علی جمشیدپور یکی دیگر از پرستاران دزفول با هفت سال سابقه فعالیت در بیمارستان تامین اجتماعی این شهرستان شیفت و اضافه کاری زیاد و کمبود پرستار را مهمترین مشکل این قشر می‌داند و به تاثیر مستقیم تعداد نیرو بر کیفیت خوب خدمات پرستاری اشاره می‌کند.

او معتقد است اغلب نارضایتی مردم از خدمات پرستاری به دلیل کمبود پرستار است؛ پرستاران در شیفت شب حمایت نمی‌شود و باید برای رفع مشکل، نیروهای بیشتری استخدام کرد.

این پرستار می‌گوید: برای حفظ سلامت این قشر باید قانونی وضع شود تا پرستاران و کادر درمانی که در شیفت هستند، مرخصی داشته باشند تا کمتر دچار فرسودگی شغلی و فشار روانی شوند.

افزایش حقوق نیز خدمات پرستاران را جبران نمی‌کند

جمشیدپور درخصوص میزان پرداخت حقوق پرستاران نیز گلایه دارد چراکه معتقد است با توجه به تورم موجود، هرچقدر افزایش حقوق اعمال شود نیز نمی‌تواند خدمات پرستاران را جبران کند ضمن اینکه تعرفه‌گذاری پرستاری باید عادلانه شود.

لزوم توجه به سلامت روان پرستاران از دیگر مطالبات این پرستار است چراکه این نیروهای زحمتکش با بیماری‌هایی چون عفونت، آسیب جسمی یا خشونت کلامی و فیزیکی، بیماری‌های واگیر مانند آنفلوآنزا، هپاتیت و ایدز مواجه هستند البته به دلیل اقدامات فرهنگی که در سال‌های گذشته انجام شده خشونت‌های کلامی و جسمی نسبت به پرستاران کمتر شده است.

او خواستار تنظیم قوانین محکم قضایی و همکاری حقوقی بیمارستان‌ها درمقابل برخی برخوردهای خشونت‌آمیز همراهان بیماران است علاوه بر این، تقویت مهارت‌های ارتباطی به عنوان یکی از نیازهای اصلی پرستاران باید مورد توجه مسوولان قرار گیرد.
جمشیدپور از مسئولان حوزه سلامت تقاضا دارد با توجه به اینکه پرستار، بازیگر کلیدی حوزه سلامت است، برای استفاده درست از ظرفیت پرستاری نگاه خود را به پرستاری تغییر دهند.

مشکلات پرستاران فقط در حد وعده و بخشنامه باقی نماند

این پرستاران از مسئولان می‌خواهد مشکلات پرستاران را فقط در حد وعده و بخشنامه نبینند و مسائلی چون تامین نیروی کافی، پرداخت منظم مطالبات و بهبود شرایط کاری را در عمل پیگیری کنند زیرا رسیدگی به وضعیت پرستاران، درنهایت به بهبود مراقبت از بیماران کمک می‌کند.

اسماعیل فرخی زاده نیز حدود ۹ سال سابقه کار پرستاری دارد و اکنون در فوریت‌های پزشکی دزفول مشغول به کار است؛ او نیز با اشاره به چالش‌های پیش آمده در طول خدمت خود می‌گوید: با علاقه‌ای که به حوزه درمان و کمک به دیگران داشتم رشته پرستاری را انتخاب کردم البته پس از ورود به محیط کار متوجه شدم پرستاری علاوه بر علاقه به صبر، دقت و توانایی مدیریت شرایط پراسترس نیز نیاز دارد.

برقراری ارتباط درست با بیمار از نگاه این پرستار، یکی از ضروریات درمان است؛ او در همین رابطه خاطره‌ای برایم تعریف می‌کند؛ یکی از بیماران علاوه بر مشکل جسمی، اضطراب زیادی داشته و وقتی این پرستار با حوصله به نگرانی‌هایش گوش می‌دهد، شرایط بیمار بهتر و آرامتر می‌شود.

این تجربه ثابت می‌کند که توجه و برقراری ارتباط درست به‌اندازه مراقبت جسمی برای بیمار اهمیت دارد؛ فرخی‌زاده حجم بالای کار و شیفت‌های طولانی مدت را علت وارد آمدن فشار روانی به پرستاران می‌داند و معتقد است گاهی تعداد مسئولیت‌ها به‌اندازه‌ای زیاد است که فرصت کافی برای رسیدگی توام با آرامش به همه نیازهای بیماران وجود ندارد.

به گفته این پرستار اورژانس، وقتی تعداد پرستاران متناسب با تعداد و شرایط بیماران نباشد، فشار کاری افزایش پیدا می‌کند و احتمال خستگی و خطا بیشتر می‌شود؛ در چنین شرایطی، حتی پرستاران باتجربه نیز برای رسیدگی دقیق به همه بیماران با محدودیت زمانی روبه‌رو می‌شوند.

تامین نیروی کافی، امکان استراحت، دسترسی به تیم پشتیبان و پرداخت منظم مزایای مربوط به شیفت‌ها از خواسته‌های این پرستار است؛ او می‌گوید: کاهش فشار کاری، تنظیم منطقی شیفت‌ها، استراحت کافی و پرداخت منصفانه می‌توانند از پرستاران حمایت کنند؛ همچنین دسترسی به خدمات مشاوره روان‌شناختی و حمایت مدیران از کارکنان باید جدی گرفته شود.

حقوق پرستاران متناسب با میزان مسوولیت و سختی کارشان تعیین شود

بنا به گفته فرخی‌زاده، حقوق پرستاران باید با میزان مسئولیت و سختی کارشان تناسب داشته باشد زیرا اضافه‌کاری اجباری و تاخیر در پرداخت مطالبات فشار مالی و روانی زیادی به آنها وارد می‌کند.

این پرستار به خطرهای پیش‌روی همکارانش مانند آسیب ناشی از ابزار، خطر ابتلا به عفونت و مشکلات اسکلتی به دلیل جابجایی بیماران اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: اطلاع‌رسانی شفاف به همراهان، برخورد محترمانه و آموزش مدیریت تنش می‌تواند از ایجاد بسیاری از اختلافات بین همراهان و پرستاران جلوگیری کند ضمن اینکه وجود نیروهای امنیتی آموزش‌دیده و حمایت جدی مدیریت از پرستاران ضروری است.

رامین حکمت‌فر پرستار بخش مراقبت‌های ویژه قلب (CCU) بیمارستان تامین اجتماعی دزفول نیز با ۹ سال سابقه کار، مواجهه پرستاران با همراهان نگران و مضطرب بیماران را یادآور می‌شود و می‌گوید: گاهی فشار روانی خانواده‌ها به شکل عصبانیت یا برخورد نامناسب بروز می‌کند و پرستار باید همزمان مراقب بیمار باشد و تنش را مدیریت کند اگرچه پرستاران نیز به احترام و حمایت نیاز دارند.

وی‌ که مسوول پایش وضعیت بیماران، بررسی ریتم قلب و علائم حیاتی، اجرای درست دستورهای درمانی، تجویز ایمن داروها و تشخیص سریع تغییرات بالینی در CCU است، ادامه می‌دهد: در این بخش، گاهی چند دقیقه می‌تواند در سرنوشت بیمار تاثیرگذار باشد.

این پرستار تاکید می‌کند: فرصت رسیدگی دقیق به هر بیمار با توجه به کمبود نیروی پرستار کاهش می‌یابد به‌ویژه در CCU که تشخیص سریع تغییرات وضعیت بیمار از اهمیت زیادی برخوردار است و باید نیروها متناسب با نیاز افزایش یابند؛ در واقع اضافه‌کاری نباید به راهکاری‌ همیشگی برای جبران کمبود نیروی پرستاری تبدیل شود.

بهبود شرایط انگیزه‌ای برای تداوم فعالیت پرستاران باتجربه

حکمت‌فر اعتقاد دارد جذب نیروی جدید به تنهایی کافی نیست بلکه باید شرایطی فراهم شود که پرستاران باتجربه نیز انگیزه و امکان ادامه فعالیت داشته باشند.

آموزش‌های عملی، شبیه‌سازی شرایط اورژانسی و تقویت دوره‌های تخصصی متناسب با نیاز بخش‌ها به گفته او، برای پرستاران ضروری است تا آموخته‌های علمی بهتر در محیط واقعی به کار گرفته شوند ضمن اینکه در کنار دانش تخصصی، تصمیم‌گیری سریع، تفکر انتقادی، ارتباط موثر، کار تیمی و مدیریت شرایط بحرانی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.

اقدامات حمایتی نظام پرستاری دزفول

درخصوص اقدامات حمایتی از پرستاران دزفول با رییس نظام پرستاری شهرستان دزفول گفت و گو می‌کنیم که دانیال اسلامی‌پناه پیگیری‌های انجام شده برای کاهش تعرفه معوق پرستاران از هشت به ۶ ماه و به روز شدن اضافه کار معوق سه ماهه بعد از چند سال را یادآور می‌شود و اظهار امیدواری می‌کند که دستگاه‌های اجرایی دولتی و غیردولتی با تداوم مسیر رسیدگی به مسایل معیشتی بخشی از خدمات غیرقابل وصف مدافعان سلامت را جبران و زمینه ارتقای کیفیت خدمات پرستاری را مهیا کنند.

او تاسیس و آغاز به کار شرکت تعاونی مسکن نظام پرستاری دزفول را گامی مهم برای ساخت کوی پرستار و تامین مسکن همکاران و اقدامی شاخص در سطح کشور می‌داند و می‌افزاید: اعزام رایگان نو زوج‌های پرستاری به مشهد مقدس، بسته رفاهی و قراردادهای تخفیفی با واحدهای صنفی متنوع با هدف افزایش قدرت خرید و کاهش هزینه‌های روزمره از ابتدای دوره هیات مدیره ادامه داشته و در سال گذشته تقویت شده است.

به گفته اسلامی‌پناه، یکهزار و ۶۰۰ نفر عضو نظام پرستاری دزفول در سازمان‌های مختلف از جمله دانشگاه علوم پزشکی دزفول زیر نظر وزارت بهداشت، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های سازمان تامین اجتماعی زیر نظر وزارت کار، نیروهای مسلح و بخش خصوصی شاغل هستند.

او پرستاران را ویترین نظام سلامت می‌داند و می‌گوید: توقف در پرداخت کارانه‌ها موجب نارضایتی پرستاران شده است؛ این قشر به بهترین نحو به وظایف خود عمل می‌کنند و لازم است مسوولان نیز راهکاری برای پرداخت به موقع مطالبات آنها که ارتباط بسیار نزدیکی با سلامت جامعه دارند، داشته باشند.

این مشکلات به اعتقاد رییس نظام پرستاری دزفول، طی سال‌های اخیر منجر به مهاجرت پرستاران از دزفول به شهرهای دیگر شده است ضمن اینکه این کم‌لطفی‌ها باعث شده برخی پرستاران از حرفه خود خارج شوند و به دلیل مشکلات معیشتی به مشاغل دیگر روی آورند.

میانگین تعداد پرستار به ازای تخت در کشور بنا به اعلام اسلامی‌پناه، ۱.۵ و در دزفول بین ۰.۹ تا ۱.۱ است که با بهره‌برداری از بیمارستان یازهرا (س) این میزان به ۱.۱ خواهد رسید.

پرداخت ماهانه کارانه و اضافه کار به پرستاران

معاون توسعه دانشگاه علوم پزشکی دزفول نیز در خصوص برنامه‌های حمایتی این دانشگاه از پرستاران پرداخت هر ماه یک کارانه و یک اضافه کار علاوه بر حقوق به پرستاران و پرداخت معوقات را از برنامه‌های این دانشگاه اعلام می‌کند و می‌گوید: پرداخت کارانه پرستاران ۶ ماه تاخیر دارد که با این وجود ضمن تلاش برای بهبود این وضعیت، پرداختی‌ها از میانگین کشوری بالاتر است.

مهدیه توکلی از جامعه پرستاری به عنوان ویترین نظام سلامت یاد می‌کند و می‌افزاید: هرگونه بی‌لطفی در حق این قشر زحمتکش ممکن است تمامی اقدامات را زیرسوال ببرد از این رو انتظار می‌رود با پرداخت به موقع مطالبات پرستاران شاهد رضایت خاطر آنها و ارایه خدمات باکیفیت‌تر به بیماران باشیم.

 حدود یکهزار و ۶۰۰ نفر شامل رشته‌های پرستاری، هوشبری، اتاق عمل و فوریت‌های پزشکی و بهیار عضو سازمان نظام پرستاری دزفول هستند.

۷۰ درصد پرستاران دزفول در دانشگاه علوم پزشکی مشغول به کار هستند که ۸۰ درصد آنها مربوط به بیمارستان بزرگ دزفول است.

تاخیر در پرداخت مطالبات، اضافه‌کار و مزایای شغلی از جمله چالش‌هایی است که در سال‌های اخیر بر شرایط کاری و معیشتی پرستاران تاثیر گذاشته است.