از دو واحد تولیدی و تجربههایی که به بنبست رسیدند حالا به محصولی رسیده است که به گفته او، با حذف مصرف برق از شبکه و کاهش هزینههای کابلکشی و نگهداری، میتواند راهی متفاوت برای روشنایی معابر باشد.
از دو واحد تولیدی راکد و تجربههایی که به بنبست رسیدند، حالا به کارگاهی رسیده است که در آن نسل جدید چراغهای خیابانی خورشیدی تولید میشود؛ محصولی که به گفته سازندهاش، نمونه مشابهی با این فناوری در کشور ندارد.
محمدامین کریمپور، جوان ۳۹ ساله امیدیهای، با تکیه بر تلاش، دانش و فناوری، چراغهایی ساخته است که قرار نیست فقط خیابانها را روشن کنند؛ او میخواهد با این چراغها، باری از دوش شبکه برق بردارد و راهی برای کاهش هزینهها و ایجاد اشتغال باز کند.
وقتی به کارگاهش رسیدم، حدود ۱۵ نفر مشغول کار بودند. صدای دستگاهها در فضای کارخانه میپیچید و میان قطعات، پنلهای خورشیدی و تجهیزات چیدهشده، خط تولید جریان داشت. گفتوگوی ما هم از همینجا آغاز شد؛ از چراغهایی که حاصل پنج سال تلاشاند و از مسیری که برای رسیدن به تولید، آسان نگذشته است.میان خط تولید به راه میافتد و انگار به سالها پیش، همان روزهای اول اجرای طرحش پرت شده است. میگوید: بروکراسیهای اداری و سنگاندازیهای جلوی پای تولیدکنندگان استخوان خرد میکنند اما عشق چرخدندههای حرکت در این مسیر را توان میبخشد. درست مثل روزهایی که ناامید از ادامه حیات تولید محصولاتم، قفل کتابی به درب دو واحد قبلی زدم اما امروز در میان خط تولید واحد جدید مشغول قدم زدن هستم.
سه قلوهای جدانشدنی
میایستد، یکی از چراغها را میگیرد، به صورتش نزدیکش میکند و با دقت نگاهش میکند."حدود ۵ سال پیش بود که ایدهاش در ذهنم روشن شد؛ چراغهای خیابانی خورشیدی البته در نسلی جدیدتر! نسل قبلیشان، پنل خورشیدی، باتری و چراغ بهصورت اجزای جداگانه بودند. باتریها نیز از فناوری مشابه باتریهای خودرو استفاده میکردند و تجهیزات در بخشهای مختلف نصب میشدند."چراغ را میان هردومان میگذارد، میخندد و با اشاره به آن ادامه میدهد: فرزند تازه از راه رسیده نسل چراغهای خورشیدی پنل خورشیدی، باتری لیتیومی و چراغ در یک مجموعه یکپارچه قرار دارند. باتریهای لیتیومی مورد استفاده در این محصول، از نظر فناوری به باتریهای مورد استفاده در تلفن همراه شباهت دارند و به گفته ما، عمر و راندمان بالاتری نسبت به باتریهای نسل قبل دارند.باتریهای لیتیومی مورد استفاده در این محصول، از نظر فناوری به باتریهای مورد استفاده در تلفن همراه شباهت دارند و عمر و راندمان بالاتری نسبت به باتریهای نسل قبل دارند.
۲/۵ برابر راندمان بیشتر
هرچه جلوتر میرود اشتیاقش برای گفتن از دست مایه تلاش و رنجش بیشتر میشود. انگار که پشت هر جملهاش در مورد محصول جدیدش مرور روزهایی است که دهها بار از ادامه دادن بریده بود و هر بار انگیزهای جدید شعله عشق را درونش روشن نگه میداشت."در طراحی این چراغها از چیپهای LED با راندمان بالا استفاده کردهایم که به گفته ما، راندمان آنها حدود ۲.۵ برابر بیشتر از نمونههای دارای بالاترین راندمان تولید داخل است.برای دستیابی به کیفیت بالاتر، تلاش کردیم از قطعات معتبر جهانی استفاده کنیم. همچنین از پنلهای خورشیدی مونوکریستال با راندمان حدود ۲۳ درصد در نسل جدید چراغهای خورشیدی گنجاندیم."
گردوغبار هم حریف خورشید نمیشود
چند قدم جلوتر میرویم و کنار پنجره سالن تولید میایستیم. انگشتش را روی طاقچه جلوی پنجره میکشد. به رد خاک روی انگشتش اشاره میکند و میگوید: یکی از مشکلات مهم استفاده از پنلهای خورشیدی در خوزستان، گردوغبار است اما برای آن هم چاره اندیشی شد آن هم نه یک راهکار بلکه سهتا.کریمپور ادامه میدهد: برای محیطهایی مثل صنایع فولاد و معادن که گردوغبار بیشتری دارند، رباتی طراحی شد که هر هشت ساعت یکبار بهصورت خودکار سطح پنل را تمیز میکند.بعد سراغ راهکار دوم میرود؛ پوششی نانویی که روی پنل قرار میگیرد و اجازه نمیدهد گردوغبار بهراحتی روی سطح آن بنشیند. توضیح میدهد که با این پوشش، حتی نسیمی آرام هم میتواند به پاک شدن گردوغبار کمک کند.راهکار سوم اما به خود طبیعت برمیگردد. او میگوید در تابستان، روزهای بلند و تابش بیشتر خورشید به شارژ بهتر باتری کمک میکند و در زمستان، با وجود شبهای طولانیتر و احتمال ابری بودن هوا، بارندگیها بخشی از کار تمیز کردن پنلها را بهعهده میگیرند.
چراغ خاموشیِ هزینهها
چند قدم از پنجره فاصله میگیریم و دوباره به چراغها میرسیم. این بار کریمپور از گردوغبار حرف نمیزند؛ بحثش به هزینههایی میرسد که میگوید با انتخاب همین چراغها میتوان از دوش پروژههای روشنایی برداشت.یکی از چراغها را نشانم میدهد و میگوید: مزیت اصلی این محصول این است که برق مورد نیازش را خودش از خورشید تأمین میکند؛ یعنی مصرف برقش از شبکه صفر است. از طرفی، وقتی پنل، باتری و چراغ یک مجموعه یکپارچه باشند، دیگر به کابلکشی بین پایهها و بخش زیادی از زیرساختهای شبکه برق نیاز نداریم.
انگار برایش کافی نیست که فقط از مزیتها بگوید؛ میخواهد آنها را روی کاغذ هم نشان بدهد. بحث را به یک پروژه فرضی میکشاند: ۱۰۰ چراغ خیابانی با فاصله متوسط ۳۵ متر از یکدیگر. با همین چند عدد، حسابوکتابش را شروع میکند. میگوید: فقط هزینه سیم و کابل این پروژه، بر اساس نرخهایی که ما زمان برآورد در نظر گرفتیم، بیشتر از ۵۰ میلیون تومان میشود. تازه این فقط سیم و کابل است؛ هزینه اجرای شبکه، تجهیزات فشار متوسط و فشار ضعیف، ترانس و بقیه زیرساختها هم سر جای خودش است.او هنگام توضیح، هزینهها را یکییکی کنار هم میچیند؛ از کابلهایی که باید میان پایهها کشیده شوند تا تجهیزاتی که برای رساندن برق به چراغها لازماند. بعد به پایه چراغ اشاره میکند و سراغ نکته دیگری میرود: همین سیم و کابلها نیروی کششی به پایه وارد میکنند. این مسئله در طراحی پایه و فونداسیون هم اثر دارد. وقتی این تجهیزات حذف شوند، بخشی از هزینههای طراحی و اجرای زیرساخت هم پایین میآید.مکثی میکند و عدد بزرگتری را پیش میکشد؛ عددی که به گفته او، حاصل محاسبه مجموع هزینههای یک پروژه روشنایی با چراغهای معمولی است. "اگر همه تجهیزات و زیرساختها را حساب کنیم، هزینه اجرای چنین پروژهای میتواند به حدود ۱۵ میلیارد تومان برسد. برآورد ما این است که با استفاده از چراغهای خورشیدی، هزینه نهایی تا حدود یکسوم کاهش پیدا کند. البته این عدد به شرایط هر پروژه، قیمت تجهیزات و هزینههای اجرا بستگی دارد."
نورچشمیِ برق سبز
حالا دیگر صحبت فقط از هزینه خرید چراغ نیست؛ از پولی حرف میزند که پس از نصب هم باید برای روشن نگه داشتن خیابانها پرداخت شود. کریمپور ادامه میدهد: وقتی چراغ از شبکه برق استفاده نمیکند، هزینه برق مصرفی هم از معادله حذف میشود. ما با فرض تعرفه حدود ۱۲ هزار تومان برای هر کیلوواتساعت برق سبز، محاسبه کردهایم که هر چراغ میتواند سالانه حدود ۱۱ میلیارد تومان صرفهجویی در هزینه برق داشته باشد. طبیعتاً این رقم به تعرفه و میزان مصرفی بستگی دارد که برای پروژه در نظر گرفته میشود."از نگاه او، همین موضوع میتواند چراغهای خورشیدی را به گزینهای قابلتوجه برای شهرداریها و دستگاههای اجرایی تبدیل کند؛ بهویژه در شرایطی که تأمین بخشی از انرژی مصرفی از منابع پاک یا از طریق تابلوی برق سبز، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
این چراغ دور انداختنی نیست
اما کریمپور نمیخواهد چراغهایش فقط با عددهای مربوط به نصب و مصرف برق سنجیده شوند. بحث را به عمر تجهیزات میکشاند؛ به اینکه بعد از چند سال، چه چیزی از این چراغ باقی میماند و آیا با خرابی یک قطعه باید تمام مجموعه را کنار گذاشت یا نه.با اطمینان میگوید: برای محصولمان حداقل پنج سال گارانتی در نظر گرفتهایم. پنل خورشیدی هم طبق مشخصات فنی، میتواند حدود ۲۵ سال عمر مفید داشته باشد. باتری شرایط خودش را دارد و ممکن است در استفاده استاندارد، بعد از حدود هشت سال با افت راندمان مواجه شود اما نکته این است که قرار نیست با خراب شدن یک قطعه، کل چراغ را دور بیندازیم بلکه رآورد ما این است که با هزینهای حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد قیمت اولیه، امکان نوسازی چراغ و استفاده چندساله دوباره از آن وجود داشته باشد.
قرار بعدی؛ تحقق یک آرزو
به آخر سالن تولید که میرسیم حرفهایش هم به آخر میرسند. از حسابوکتاب هزینهها و قطعات فاصله میگیرد و به تصویری دورتر فکر میکند. خیابانی که چراغی از ساختههای خودش در آن روشن است. کمی مکث میکند و میگوید: اگر روزی از کنار خیابانی عبور کنم و چراغی را ببینم که در کارگاه خودمان ساختهایم، قطعاً احساس خیلی خوبی خواهم داشت. شاید همان لحظه، بخشی از خستگی این سالها از تنمان بیرون برود.حالا آرزویش از دیوارهای همین کارخانه فراتر رفته است؛ از چراغهایی میگوید که روزی نه فقط در یک شهر یا چند خیابان، بلکه در سراسر کشور روشن شوند. میگوید: امیدوارم روزی برسد که محصول این واحد تولیدی را در خیابانهای سراسر کشور ببینیم؛ آن وقت میتوانیم با چشم خودمان ببینیم تلاشی که با همه سختیها شروع کردیم، بالاخره به ثمر نشسته است.
و شاید برای محمدامین کریمپور، آن شب که چراغی از ساختههایش در خیابانی روشن شود، روشنایی فقط از پنل خورشیدی و باتری نیاید؛ بخشی از سالهای سختی که پشت سر گذاشته، از روزهای ناامیدی و از امیدی که هر بار دوباره در دلش جان گرفته است نیز در آن نور سهمی داشته باشد.