وقتی بیماری با درد و نگرانی به مطب میرود، انتظار دارد درمان شود نه اینکه برای جراحی، سکه طلا جور کند یا برای یک معاینه ساده با هزینههای میلیونی روبهرو شود. روایت بیماران از درخواست مبالغ خارج از تعرفه، بار دیگر زنگ خطر زیرمیزیگیری در نظام سلامت را به صدا درآورده است.
درد و نگرانی بیماری برای لحظاتی از یادش رفته بود؛ نه از آن رو که حالش بهتر شده باشد، بلکه از شدت حیرت نسبت به مبلغی که پزشک برای جراحی درخواست کرده بود. او باید برای انجام جراحی، یک ربع سکه بهار آزادی به پزشک معالجش میداد؛ هزینهای خارج از تصور که او را ناامید از تأمین مخارج درمان، راهی خانه کرد.
خانم ستارزاده بیمار یکی از پزشکان متخصص زنان و زایمان در دزفول است که ماههاست با بیماری دستوپنجه نرم میکند، اما هزینه درخواستی برای جراحی، او را در تأمین مخارج درمانش با مشکل مواجه کرده است. به گفته او، درخواست سکه بهعنوان دستمزد جراحی، نمونهای از دریافتهای غیرقانونی است که در اصطلاح به آن "زیرمیزی" میگویند.
او به فارس میگوید: این پزشک از پزشکان ماهر شهرستان است، اما متأسفانه بهجای انجام رسالت حرفهای خود در درمان بیماران، هزینه جراحیهایش را بر مبنای سکه تعیین میکند و کمترین دستمزد درخواستی او یک ربع سکه بهار آزادی است.
معاینههای میلیونی
در میان گفتوگوی ما، فرد دیگری که متوجه موضوع شده است، به جمعمان نزدیک میشود و با تأیید صحبتهای ستارزاده، از تجربه خود میگوید. تجربهای که به گفته او نشان میدهد هزینههای سنگین در مطبهای خصوصی تنها به جراحیهای تخصصی محدود نیست.او با گلایه از آنچه تجاریشدن خدمات پزشکی میداند، میگوید: برای انجام یک معاینه ساده، علاوه بر مبلغ ویزیت، هزینهای چندمیلیونی از من درخواست کردند؛ آن هم در شرایطی که پیش از معاینه، درباره این هزینه اطلاعرسانی نشده بود.
این گلایهها تنها به یک پزشک یا تخصص خاص محدود نمیشود و روایت بیماران از هزینههای سنگین درمان، در حوزههای مختلف پزشکی به گوش میرسد.آقای اسکندری بیمار یکی از پزشکان متخصص قلب، نیز از دشواری تأمین هزینههای درمانی میگوید. او به خبرنگار فارس میگوید که برای یک معاینه ساده در مطب پزشک متخصص قلب، باید دستکم ۱۰ میلیون تومان هزینه در نظر بگیرد؛ مبلغی که به گفته او فشار مالی قابلتوجهی بر بیمار تحمیل میکند.
مبالغ دریافتی را به بیماران بازگردانید
مطالبه عمومی در برخورد جدی با متخلفان تکرار روایتهایی از این دست، دریافت مبالغ خارج از ضوابط قانونی در حوزه درمان را به یکی از مطالبات جدی مردم تبدیل کرده است. مطالبهای که بازتاب آن به تریبون نماز جمعه دزفول نیز رسیده است.
حجتالاسلام حسین عبدالهی امام جمعه موقت دزفول، در خطبههای نماز جمعه این شهر با انتقاد از دریافت زیرمیزی از سوی برخی پزشکان، بر ضرورت برخورد با این تخلف تأکید کرد و گفت: مبالغی که خارج از ضوابط قانونی از بیماران دریافت شده است، باید به آنان بازگردانده شود.وی با اشاره به اینکه برخی بیماران برای تأمین هزینههای درمان ناچار به تهیه سکه، طلا و دلار میشوند، اظهار کرد: افراد در شرایط بیماری، علاوه بر درد جسمی، باید فشار روانی ناشی از تأمین این مبالغ را نیز تحمل کنند؛ در حالی که هیچکس به دلیل ناکافیبودن درآمدش برای گذران زندگی، مجاز به دریافت پول غیرقانونی از دیگران نیست.
امام جمعه موقت دزفول دریافت پول بدون پشتوانه قانونی را مصداق پول زور و حرام دانست و از مسئولان خواست برای پایاندادن به این وضعیت و رسیدگی به شکایتهای مردم اقدام کنند.بر اساس اعلام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حدود ۶ هزار پرونده مرتبط با اضافهدریافتی پزشکان تشکیل شده است؛ آماری که ضرورت تقویت نظارت بر دریافتهای مالی در حوزه درمان و برخورد با متخلفان را تا پیش از تکثیر هر چه بیشتر این غده بدخیم، برجسته میکند.
جریمه مالی و ثبت تخلف در پرونده پزشک
در همین زمینه، یاسر فروغی قمی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران، با تشریح روند برخورد با پزشکان متخلف میگوید: پرونده این پزشکان به دادسرای انتظامی نظام پزشکی ارجاع میشود و متناسب با نوع تخلف، در هیئتهای انتظامی رسیدگی خواهد شد. همچنین تخلفات مالی از سوی تعزیرات حکومتی پیگیری میشود و تخلفات انتظامی نیز در سوابق پزشک ثبت خواهد شد.
وی با اشاره به محدودیت نیروی انسانی در بخش نظارت افزود: همکاران این حوزه تقریباً هر روز، حتی در روزهای پنجشنبه و جمعه، از مراکز و مؤسسات بازدید میکنند و برای رسیدگی به موارد شکایت، به محل مراجعه کرده، تخلفات را ثبت و پروندهها را به کمیسیونها و نهادهای مربوط ارجاع میدهند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران با تأکید بر اینکه پدیده زیرمیزی عوامل مختلفی دارد، تصریح کرد: مقابله با این موضوع صرفاً با ورود یک دانشگاه علوم پزشکی امکانپذیر نیست و به همکاری نهادهای مختلف نیاز دارد.
در همین راستا، همکاریهایی با تعزیرات حکومتی و سازمان نظام پزشکی انجام شده است تا با درنظرگرفتن ابعاد مختلف این پدیده، برخورد مؤثرتری با آن صورت گیرد.
فروغی قمی با بیان اینکه تنها درصد اندکی از پزشکان مرتکب چنین تخلفاتی میشوند، افزود: پیامدهای این رفتارها به اعتبار سایر پزشکان نیز آسیب میزند؛ در حالی که بیش از ۹۰ درصد پزشکان کشور مرتکب چنین تخلفی نمیشوند.به گفته او، دانشگاه علوم پزشکی ایران تلاش کرده است برخوردهای مؤثر و قاطعی با این موارد داشته باشد.
هشدار دانشگاه علوم پزشکی اهواز درباره دریافتهای خارج از تعرفه
در همین راستا، دانشگاه علوم پزشکی اهواز نیز با صدور اطلاعیهای از تشدید نظارت بر فرآیندهای مالی در مراکز درمانی خبر داد و بر ضرورت صیانت از حقوق شهروندان و اجرای ضوابط قانونی تأکید کرد.در این اطلاعیه آمده است: دریافت هرگونه وجه خارج از تعرفههای مصوب و صورتحساب رسمی از بیمار، تحت هر عنوانی، تخلف محسوب میشود و ممنوع است.
دانشگاه علوم پزشکی اهواز همچنین سامانه ۱۹۰ را بهعنوان پل ارتباطی مستقیم مردم با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای دریافت گزارشهای مردمی درباره تخلفات درمانی و مالی معرفی کرده است.
بر اساس این اطلاعیه، شهروندان در صورت مواجهه با چنین مواردی میتوانند ضمن حفظ آرامش، مدارک و مستندات لازم را برای پیگیری سریعتر به سامانه ۱۹۰ یا دفتر بازرسی بیمارستان ارائه دهند.
روایت بیمارانی که برای تأمین هزینه درمان با مبالغ خارج از توان خود مواجه میشوند، در کنار آمار پروندههای تشکیلشده و تأکید مسئولان بر ضرورت برخورد با متخلفان، یک مطالبه روشن را پیش روی نظام سلامت قرار میدهد، بیمار نباید در میانه درد و نگرانی بیماری، دغدغه پرداخت مبالغ غیرقانونی را نیز به دوش بکشد.صیانت از حقوق بیماران، مستلزم شفافیت در دریافت هزینهها، دسترسی آسان به مسیرهای ثبت شکایت و برخورد مؤثر با تخلفاتی است که اعتماد عمومی به جامعه پزشکی را خدشهدار میکند.