وقتِ خداحافظی با خام‌فروشیِ گاز رسیده است
گذر از خام‌فروشی گاز و متانول به سمت تکمیل زنجیره ارزش، راهکار اصلی صیانت از ثروت ملی و تحقق سودآوری پایدار در صنعت پتروشیمی است.
صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از پیشران‌های اصلی ارزآوری و توسعه اقتصادی کشور، همواره نقش مهمی در تامین درآمدهای ارزی ایفا کرده است. در این میان، شرکت‌های تولیدکننده محصولات پایه نظیر متانول (همچون پتروشیمی فن‌آوران) در گزارش‌های عملکردی و صورت‌های مالی خود ارقام قابل‌توجهی از حجم فروش و فعالیت‌های صادراتی را ثبت می‌کنند.با این حال، کارشناسان حوزه اقتصاد انرژی و پتروشیمی بر این باورند که ارزیابی عملکرد این صنعت نباید صرفاً به حجم صادرات و اعداد ناخالصِ فروش محدود شود، بلکه پرسش اصلی این است که «این محصولات با چه میزان ارزش‌افزوده و چه عایدی خالصی برای اقتصاد ملی عرضه می‌شوند؟»
ضرورت بازنگری در مدل تأمین خوراک و صادرات خام
بخشی از مدل سنتی فعالیت در بخش‌هایی از صنعت پتروشیمی کشور بر محور دریافت خوراک گاز، تولید محصولات پایه و صادرات انبوه آن (عمدتاً به بازارهای محدود خارجی) استوار بوده است. در شرایطی که اقتصاد کشور با چالش‌های ساختاری در حوزه ناترازی انرژی و صیانت از منابع بین‌نسلی روبه‌روست، تداوم این الگو پرسش‌های جدی را از سوی تحلیلگران ایجاد می‌کند.منتقدان اقتصادی معتقدند اگرچه فروش محصولات پایه به تأمین نقدینگی شرکت‌ها کمک می‌کند، اما دل‌خوشی به ارقام ناخالصِ صادراتِ خام، پتانسیل اصلی ثروت‌آفرینی کشور را معطل نگه می‌دارد. چالش اصلی در این حوزه، توقف زنجیره ارزش در مرحله تولید مواد اولیه و عدم شتاب‌دهی کافی به پروژه‌های پایین‌دستی است که می‌توانستند محصولات نهایی با ارزش‌افزوده به‌مراتب بالاتر و بازار تحریم‌ناپذیرتر ایجاد کنند.
ضرورت ثبات مدیریتی و تمرکز بر توسعه زنجیره پایین‌دست
از سوی دیگر، بررسی ساختار حاکمیت شرکتی در برخی مجموعه‌های صنعتی نشان می‌دهد که جابجایی‌های مکرر مدیریتی و تمرکز بر اهداف کوتاه‌مدت بیلان‌محور، گاهی فضای لازم برای اجرای طرح‌های کلانِ توسعه‌ای و سرمایه‌گذاری‌های عمیق در زنجیره ارزش را محدود می‌کند.کارشناسان پیشنهاد می‌کنند هلدینگ‌ها و نهادهای بالادستی به جای اتکا به رویکردهای سنتی در اداره بنگاه‌ها، تمرکز خود را بر موارد زیر معطوف کنند:شتاب‌دهی به پروژه‌های پایین‌دستی متانول و اسید استیک برای تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی صنعتی.ارتقای بهره‌وری انرژی و مدیریت بهینه منابع گاز و برق در واحدهای تولیدی مناطق جنوبی کشور.ثبات‌بخشی به تیم‌های مدیریتی و تخصصی به جای تغییرات مکرر در ترکیب هیئت‌مدیره و مدیریت عامل، جهت صیانت از منافع بلندمدت سهامداران و اقتصاد ملی.توسعه واقعی صنعت پتروشیمی ایران زمانی محقق خواهد شد که رویکرد «کیلوفروشی ماده اولیه» جای خود را به اقتصادِ مبتنی بر دانش فنی، تکمیل زنجیره ارزش و حداکثرسازی ثروت ملی بدهد.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
