نبض کند کتابخوانی در دیار کارون
کتابخانه‌های عمومی خوزستان علی‌رغم سهم پنج‌درصدی از سازه‌های کشور، امروز در گرداب ناامنی پیرامونی، ریزش اعضا و محرومیت روستاها از زیرساخت‌های نوین مطالعه دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
کتابخانه‌های عمومی دیگر فقط چند قفسه خاک‌خورده و میزو‌صندلی چوبی نیستند؛ امروز در تمام دنیا این مراکز، پاتوق‌های پرشور فرهنگی و پناهگاه امن نوجوانان برای فاصله گرفتن از آسیب‌های اجتماعی و اعتیاد به فضای مجازی‌اند. با این حال، حال و روز کتاب و مطالعه در استان خوزستان با همه ظرفیت‌های انسانی و استعدادهای درخشانش، چندان خوش نیست و با چالش‌های ریز و درشتی از کمبود امکانات تا بی‌مهری دستگاه‌های متولی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
۲۲۳ نقطه خدمت، اما نیازمند بازطراحی اساسی
خوزستان با دارا بودن ۲۱۹ تا ۲۲۳ مرکز و نقطه خدمت، حدود ۵ درصد از ظرفیت کتابخانه‌ای کشور را در خود جای داده و از نظر تعداد سازه‌ها وضعیت نسبتاً قابل قبولی دارد. اما واقعیت میدانی نشان می‌دهد که «آجر روی آجر گذاشتن» به تنهایی برای جذب نسل جدید کارساز نبوده است.رضا نجاتی، معاون سیاسی و اجتماعی استانداری خوزستان، ۲۴ خردادماه در نشست انجمن کتابخانه‌های عمومی با اشاره به اینکه توسعه فیزیکی به‌تنهایی گره‌گشا نیست، تاکید کرد: «صرفاً ساخت‌وساز و توسعه فیزیکی کتابخانه‌ها پاسخگوی نیازهای فرهنگی استان نیست؛ بلکه کیفیت محتوا، طراحی برنامه‌های جذاب و خلاقانه و کشاندن نسل نوجوان و جوان به محیط‌های کتابخوانی باید اولویت اول مدیران باشد.» وی همچنین با هشدار به شهرداری‌ها، پیگیری جدی سهم قانونی نیم‌درصدی کتابخانه‌ها از درآمدهای شهری و ورود خیرین به این حوزه را مطالبه کرد.همین نگاه از زبان آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نیز در مراسم معارفه مدیرکل جدید در ۱۷ شهریورماه تکرار شد. وی با بیان اینکه زیرساخت‌های خوزستان نیازمند بازطراحی متناسب با زیست‌بوم روز جامعه است، اظهار کرد: «کتابخانه فقط محلی برای امانت کتاب نیست، بلکه باید به پاتوق پویا و اجتماعی مردم تبدیل شود؛ بنابراین باید فضاهای کتابخانه‌ای استان متناسب با نیاز خانواده‌ها به‌روزرسانی شوند.»
نماد مظلومیت؛ کتابخانه مرکزی اهواز در حصار آسیب‌ها
یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های فرهنگی استان، وضعیت کتابخانه مرکزی اهواز در مجاورت پارک ساحلی کیانپارس است؛ ساختمانی بزرگ و مجهز که می‌توانست قطب علمی جنوب کشور باشد، اما امروز با افت شدید مخاطب مواجه شده است.حجت‌الاسلام منابی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خوزستان، ۲۲ تیرماه با لحنی هشدارآمیز از وضعیت این مجموعه پرده برداشت و گفت: «نبود حریم مشخص و مرزبندی فیزیکی میان کتابخانه مرکزی اهواز و پارک ساحلی سبب شده تا این مرکز علمی عملاً در محاصره کارتن‌خواب‌ها و معتادان قرار گیرد و امنیت خانواده‌ها و دانشجویان تهدید شود.»به گفته منابی، اعضای فعال این کتابخانه از بیش از ۱۰ هزار نفر به حدود ۳ هزار و ۴۰۰ نفر سقوط کرده و به دلیل بدعهدی‌های اعتباری در پروژه نوسازی، بخش عمده‌ای از کتاب‌های نفیس همچنان در کارتن نگهداری می‌شوند. این در حالی است که حتی خود اداره‌کل کتابخانه‌های خوزستان بیش از ۲۲ سال است در ساختمانی استیجاری مستقر بوده و همواره با دغدغه تمدید قرارداد روبه‌روست.
تشنگی فرهنگی روستاها؛ خوزستان پهناور و فقط یک کتابخانه سیار!
نگاهی به نقشه پراکندگی فرهنگی استان نشان می‌دهد که عدالت فرهنگی در روستاهای خوزستان کلمه‌ای دور از دسترس است. در استانی با هزاران روستا، سال‌هاست تنها یک کتابخانه سیار مستقر بر روی یک وانت‌بار در شهرستان کارون فعالیت می‌کند؛ وانتی که اگرچه توانسته فراتر از یک کتابخانه ثابت عضو جذب کند و لبخند را به لب کودکان روستایی بنشاند، اما پاسخگوی وسعت جغرافیایی استان نیست.دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور قول داده که با تحویل یک کامیونت سیار تا هفته کتاب، بخشی از این کمبود جبران شود، اما رسیدن کتاب به دل روستاهای دوردست عشایری نیازمند همت جهادی دستگاه‌های صنعتی و خیرین است.
خردورزی؛ سنگ بنای پیشرفت دیار نفت و نخل
تمام این چالش‌ها در شرایطی است که کارشناسان معتقدند ریشه بسیاری از آسیب‌های اجتماعی و معضلات شهری در استان، دوری از فرهنگ مطالعه است.سید محمدرضا موالی‌زاده، استاندار خوزستان، ۲۲ تیرماه در نشست شورای نهاد کتابخانه‌ها یادآور شد: «توسعه استان خوزستان از مسیر خردورزی، عقلانیت و مطالعه می‌گذرد. کتابخوانی نباید یک کار تفننی باشد، بلکه باید به سبد زندگی روزمره مردم وارد شود، چراکه افزایش سرانه مطالعه به شکل مستقیم در کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفتارهای ناهنجار نقش دارد.»خوزستان امروز در کنار آب، هوا و اشتغال، به «هوای تازه دانایی» محتاج است. تا زمانی که کتابخانه‌ها با محتوای جذاب تجهیز نشوند، امنیت اطراف نمادهای فرهنگی مانند کتابخانه مرکزی اهواز تامین نشود و عدالت فرهنگی به روستاهای محروم نرسد، نمی‌توان انتظار داشت سرانه مطالعه در این استان سرآمد باشد. نگاه‌ها اکنون به عزم مدیران استانی دوخته شده تا گرد غربت را از چهره کتاب در این خطه قهرمان‌پرور بزدایند.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
