هشدار نسبت به سیلاب و آبگرفتگی پاییزی در خوزستان

  علی شهبازی روز سه‌شنبه در همایش تخصصی مخاطرات آب در هتل بوستان اهواز اظهار کرد: براساس پیش‌بینی‌های ارائه شده و با توجه به شرایط محلی و خروجی مدل‌های عددی پیش‌بینی، از جمله مدل‌های پیش‌بینی و مدل‌های منطقه‌ای، احتمال بارش‌های نرمال تا بیش از نرمال در پاییز وجود دارد.

وی افزود: با وجود این پیش‌بینی، شرایط بارشی زمستان هنوز مشخص نیست و حتی برخی شواهد از احتمال مواجهه با شرایط خشکسالی در این فصل حکایت دارد که این موضوع باید به عنوان یک زنگ خطر جدی مورد توجه قرار گیرد.

معاون سازمان آب و برق خوزستان ادامه داد: سهم بارش پاییز از آورد سالانه حوزه‌های آبریز استان محدود است و بخش اصلی آورد رودخانه‌ها در زمستان و بهار اتفاق می‌افتد بنابراین وضعیت بارش این ۲ فصل نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌های مدیریت منابع آب خواهد داشت.

شهبازی با تشریح مهم‌ترین مخاطرات آبی پیش‌روی خوزستان گفت: در پاییز بیشتر با روان‌آب‌ها، سیلاب‌های حوزه‌های میانی و آبگرفتگی‌های شهری مواجه هستیم و در زمستان و بهار نیز باید برای تلفیق این مخاطرات، همچنین احتمال وقوع خشکسالی و سیلاب، آمادگی بیشتری داشته باشیم.

وی آماده‌سازی رودخانه‌ها، مسیل‌ها و سیل‌بندها را از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه عنوان کرد و افزود: این اقدامات فارغ از نتیجه پیش‌بینی‌های علمی باید در اولویت دستگاه‌های متولی قرار گیرد و استمرار آن نیز ضروری است.

معاون سازمان آب و برق خوزستان با تاکید بر ضرورت پذیرش خسارت‌های کنترل‌شده بیان کرد: در شرایط حدی نباید برای جلوگیری از خسارت‌های کوچک، زمینه ایجاد خسارت‌های بسیار بزرگ فراهم شود، از این رو باید ظرفیت پذیرش خسارت و مدیریت آن از هم‌اکنون در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شود.

شهبازی همچنین توجه به چرخه‌های اقتصادی و تغییراتی را که ممکن است در میزان بارگذاری بر منابع آب ایجاد شود ضروری دانست و گفت: تغییر در مصارف و فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند بر منابع آب اثر بگذارد و باید این موضوع در برنامه‌ریزی‌های مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد.

وی شهریورماه را نقطه عطف تصمیم‌گیری برای مدیریت منابع آب و بخش کشاورزی دانست و اظهار کرد: این موضوع تنها به وضعیت مخازن سدها محدود نمی‌شود بلکه تصمیم‌گیری درباره آماده‌سازی کشاورزی، توزیع نهاده‌ها، تامین سوخت و سرمایه‌گذاری کشاورزان برای کشت پاییزه نیز در شهریورماه انجام می‌شود و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

معاون سازمان آب و برق خوزستان در ادامه بر ضرورت افزایش تاب‌آوری در برابر مخاطرات آبی تاکید کرد و گفت: ایجاد سکوی ملی، افزایش دقت پیش‌بینی‌ها و تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول از جمله اقداماتی است که باید برای ارتقای تاب‌آوری در برابر مخاطرات آبی دنبال شود.

شهبازی همچنین بر ضرورت اجرای دقیق قوانین و دستورالعمل‌های مدیریت بحران تاکید کرد و افزود: از سال ۱۳۹۸ تاکنون قوانین و دستورالعمل‌های متعددی در این زمینه ابلاغ شده اما صرف مکاتبه برای اطمینان از اجرای صحیح این دستورالعمل‌ها در دستگاه‌های اجرایی و متولیان امر کافی نیست.

وی ادامه داد: برگزاری دوره‌های آموزشی و هماهنگی ویژه برای دستگاه‌های مرتبط ضروری است تا شرح وظایف و الزامات هر دستگاه به شکل دقیق برای مسئولان و کارشناسان تبیین شود چرا که حتی در جلسات رسمی و برخی سطوح ملی نیز در خصوص وظایف دستگاه‌ها در اجرای برخی دستورالعمل‌های مدیریت بحران سوءتفاهم‌هایی مشاهده می‌شود.

معاون سازمان آب و برق خوزستان اطلاع‌رسانی و مدیریت افکار عمومی را از دیگر الزامات مدیریت مخاطرات آبی دانست و گفت: با وجود تاکید همه دستگاه‌ها و کارشناسان بر ضرورت اطلاع‌رسانی به افکار عمومی، باید برای مدیریت انتظارات جامعه در شرایطی که پیش‌بینی‌های مختلف درباره بارش و خشکسالی ارائه می‌شود، برنامه مشخصی وجود داشته باشد.

شهبازی با اشاره به تجربه سال ۱۴۰۲ افزود: ممکن است در بخش تخصصی بتوان شرایط را با استفاده از داده‌ها و مدل‌های علمی به شکل دقیق‌تری تحلیل کرد اما در حوزه افکار عمومی شرایط متفاوت است و انتظارات ایجادشده می‌تواند بر تصمیم‌های مدیریت منابع آب و سایر بخش‌ها تاثیر قابل توجهی داشته باشد.

وی تکمیل تجهیزات و زیرساخت‌های پایش و پیش‌بینی را نیز از ریسک‌های کلان در مدیریت مخاطرات آبی برشمرد و اظهار کرد: ملاحظات پدافند غیرعامل، به‌ویژه در شرایط جنگی و بحران، باید در برنامه مدیریت ریسک مورد توجه جدی قرار گیرد.

معاون سازمان آب و برق خوزستان هشدار داد: اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی و قطع دسترسی به اطلاعات در شرایط بحرانی می‌تواند پیامدهای بسیار سنگینی داشته باشد به‌ویژه اینکه بخش مهمی از اطلاعات مورد نیاز مدیریت منابع آب و پیش‌بینی مخاطرات از طریق شبکه‌های ارتباطی و ایستگاه‌های پایش دریافت می‌شود.

شهبازی با اشاره به تجربه سیلاب سال ۱۳۹۸ گفت: اگر در آن شرایط دسترسی به ابزارهای پایش و اطلاعات ایستگاه‌های آب و هواشناسی از طریق زیرساخت‌های ارتباطی قطع می‌شد بدون تردید میزان خسارت می‌توانست چندین برابر خسارت‌های واردشده باشد.

وی افزود: به نظر می‌رسد اهمیت این موضوع برای برخی مراجع ذی‌ربط در حوزه پدافند و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی به اندازه کافی تبیین نشده است و لازم است این مسئله با جدیت بیشتری دنبال شود.

معاون سازمان آب و برق خوزستان تاکید کرد: انتظار می‌رود استانداری خوزستان نیز به عنوان یکی از ارکان مدیریت بحران، حفاظت از شبکه ارتباطی ایستگاه‌های آب و هواشناسی و سامانه‌های پیش‌بینی را به عنوان زیرساخت‌های حیاتی مورد توجه قرار دهد و تمهیدات لازم برای استمرار دسترسی به اطلاعات این سامانه‌ها در شرایط بحران را فراهم کند.

به گزارش ایرنا، گرم شدن کره زمین نقشی اساسی در افزایش بارش‌های حدی در سراسر جهان دارد؛ شواهد علمی نشان می‌دهد که در اثر گرمایش زمین الگوهای بارشی در حال تغییر هستند و به سمت بارش‌های شدیدتر و با رخداد پایین‌تر سوق پیدا می‌کنند.

این به آن معناست که میزان بارش در یک دوره کوتاه (مثلا چند ساعت) ممکن است به طور قابل توجهی افزایش یابد؛ این می‌تواند منجر به سیل، رانش زمین و سایر بلایای طبیعی شود. از طرفی، فواصل بین بارش‌های شدید ممکن است طولانی‌تر شود؛ خشکسالی، کمبود آب و سایر مشکلات مرتبط با کمبود آب از دیگر پیامدهای این پدیده است.

رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور اواسط مردادماه امسال بر اساس الگوهای هواشناسی، شدت ال‌نینوی پیش بینی شده امسال را کم‌سابقه دانست و تاکید کرد: شاخص‌های اقلیمی از احتمال بارش‌های نرمال تا فراتر از نرمال در نیمه دوم پاییز حکایت دارد، هرچند برای پیش‌بینی دقیق‌تر باید منتظر تکمیل داده‌های کوتاه‌مدت بود.

اواخر مردادماه امسال نیز اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا اعلام کرد پدیده اقلیمی «ال‌نینو» در حال تشدید سریع است و حدود ۷۰ درصد احتمال دارد به قوی‌ترین رویداد ثبت‌شده از سال ۱۹۵۰ تاکنون تبدیل شود و رکورد ال‌نینوی شدید سال‌های ۱۹۸۲ و ۱۹۸۳ را پشت سر بگذارد.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد ال‌نینوی پیش‌رو ممکن است از نظر شدت، از رویداد موسوم به «سوپر ال‌نینو» در سال‌های ۱۹۸۲-۱۹۸۳ فراتر رود و به یک رویداد بی‌سابقه از زمان آغاز ثبت منظم این داده‌ها در سال ۱۹۵۰ تبدیل شود.

ال‌نینو یک الگوی اقلیمی در اقیانوس آرام است که با افزایش دمای آب‌های اقیانوسی همراه می‌شود و می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی را در مناطق مختلف جهان، به‌ویژه مناطق ساحلی و بخش‌های گسترده‌ای از کره زمین، تحت تاثیر قرار دهد.

در مقابل، لانینا مرحله مخالف این چرخه اقلیمی است که معمولاً با کاهش دمای جهانی همراه می‌شود. دوره‌های میان ال‌نینو و لانینا نیز به‌عنوان مرحله خنثی شناخته می‌شوند که در آن الگوهای معمول‌تر و طبیعی‌تر آب‌وهوا غالب هستند.