قصه پرغصه ابرپروژه «غدیر» در خوزستان
طرحی که قرار بود بیش از یک دهه پیش تشنگی خوزستان را برای همیشه سیراب کند، پس از سال‌ها وعده بی‌سرانجام و افتتاح‌های نمایشی، سرانجام به رودخانه دز متصل شد؛ اما هدررفت ۵۰ درصدی آب در لوله‌های فرسوده شهری هنوز اجازه نداده کام مردم اهواز، آبادان و خرمشهر شیرین شود.
آب در خوزستان نه یک موضوع خدماتی، بلکه روایت غیرت، صبوری و سال‌ها مطالبه به حق مردمی است که در کنار پرآب‌ترین رودخانه‌های کشور، هنوز برای یک لیوان آب شرب سالم چشم‌انتظارند یا باید دستگاه‌های تصفیه خانگی و دبه‌های آب را به دوش بکشند.بیش از ۱۵ سال پیش بود که پروژه‌ای با نام مبارک «طرح آبرسانی غدیر» سر زبان‌ها افتاد؛ طرحی که با عنوان «بزرگ‌ترین پروژه آبرسانی خاورمیانه» قرار بود آب زلال و گوارای سد دز را به کام ۵۲ درصد از جمعیت خوزستان، یعنی مردم ۲۶ شهر و بیش از ۱۶۰۰ روستا از جمله اهواز، آبادان، خرمشهر، شادگان و دشت آزادگان برساند. اما بر سر این وعده‌های طلایی چه آمد و سهم مردم از این همه مصاحبه و سفر چه بود؟
یک دهه وعده‌درمانی و بحران شوری آب در تابستان ۹۷
مرور تاریخچه این طرح، شبیه به تماشای یک فیلم پر از وعده‌های برزمین‌مانده است. سال ۹۱ بود که وزیر وقت نیرو وعده افتتاح کامل طرح و حفر تونل اختصاصی دز را در قالب پروژه‌های «مهر ماندگار» داد، اما سال‌ها گذشت و پیشرفت کار حتی به نصف هم نرسید.در دهه ۹۰، طرح عملاً وارد یک رکود طولانی شد. مسئولان وقت به‌جای اتصال طرح به سرچشمه دز، آب را موقتاً از رودخانه کم‌جان کرخه تامین کردند. نتیجه این تصمیمات کوتاه‌مدت، فاجعه فراموش‌نشدنی تابستان سال ۹۷ در آبادان و خرمشهر بود؛ روزهایی که شوری آب به بالاترین حد خود رسید و آب لوله‌کشی به شوری آب دریا پهلو می‌زد. مسئولان آمدند، خط دوم را افتتاح کردند و وعده دادند پرونده بی‌آبی بسته شد؛ اما با هر خشکسالی در بالادست کرخه، دوباره همان آش و همان کاسه شوری تکرار می‌شد.
وعده‌هایی که سال‌ها روی کاغذ ماند:
سال ۹۱ (وزارت نیرو): وعده تکمیل کل پروژه و انتقال مستقیم آب سد دز؛ اما پروژه تا سال‌ها به حالت نیمه‌تعطیل درآمد.سال ۹۴ (وزارت نیرو): وعده آب پایدار دشت آزادگان تا پایان سال؛ اما شوری آب در تابستان‌ها داد مردم را درآورد.سال ۹۷ (وزارت نیرو): اعلام حل قطعی مشکل آب آبادان و خرمشهر تا ۱۵ تیر ۹۷؛ اما به دلیل وصل نشدن به دز، بحران در فصول کم‌آبی برگشت.سال ۹۹ (استانداری خوزستان): ادعای قطع کامل برداشت آب شرب اهواز از کارون ظرف ۵ ماه؛ اما کارون همچنان در مدار ماند!
اتصال میان‌مدت به دز؛ کاری بزرگ اما ناتمام!
با آغاز به کار دولت سیزدهم و پیگیری‌های میدانی، مشخص شد حفر تونل اصلی سال‌ها زمان می‌برد؛ بنابراین یک طرح میان‌مدت اضطراری طراحی شد تا با خط لوله ۲۴۰۰ میلی‌متری و ساخت ایستگاه‌های پمپاژ جدید، آب رودخانه دز به شبکه تزریق شود. کاری که پروژه‌اش ۳ سال زمان می‌خواست، ظرف ۱۰ ماه اجرا شد و در شهریور ۱۴۰۱ با حضور رئیس‌جمهور شهید به بهره‌برداری رسید. شوری آب در شهرهای هدف به شکل ملموسی پایین آمد و گام مهمی برداشته شد.اما واقعیت ماجرا چیست؟ این اقدام بزرگ، تنها نصف معادله آب خوزستان بود!
پاشنه آشیل اصلی: آب زلال در لوله‌های ۴۰ ساله پوسیده!
مردم حق دارند بپرسند: «اگر آب دز وصل شده، پس چرا کیفیت آب در برخی محلات اهواز، آبادان یا خرمشهر هنوز پایین است و با یک بارندگی گل‌آلود می‌شود؟» پاسخ در دو کلمه خلاصه می‌شود: «ناهماهنگی مدیران» و «شبکه توزیع داغان شهری».سیلاب و گل‌آلود شدن آب: از آنجا که طرح بلندمدت (تونل اختصاصی از پشت مخزن سد) هنوز اجرا نشده و آب فعلاً از خود رودخانه پمپاژ می‌شود، با بارندگی‌های پاییزه و سیلاب‌های فصلی، آب به شدت کدر و گل‌آلود می‌شود و تصفیه‌خانه‌های قدیمی اهواز هم توان تصفیه آن را ندارند؛ نمونه‌اش بحران کدورت آب در پاییز ۱۴۰۱ بود.هدررفت ۵۰ درصدی آب: طبق آمار رسمی، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از این آب گران‌قیمت و شیرین دز، در لوله‌های پوسیده و فرسوده ۴۰ ساله هدر می‌رود.انشعابات غیرمجاز و مکش آلودگی: وجود بیش از ۴۰ هزار انشعاب غیرمجاز فقط در اهواز، باعث افت فشار و مکش گل‌ولای و فاضلاب به درون خطوط فرسوده شهری می‌شود. یعنی آب شیرین از دز می‌آید، اما وقتی به شیر خانه شهروند می‌رسد، آلوده و کدر می‌شود!
مطالبه شفاف مردم از مسئولان امروز
مردم خوزستان دیگر حوصله شنیدن ارقام و تماشای قیچی کردن روبان‌های افتتاحیه را ندارند. مطالبه امروز روشن است:اول: دولت و وزارت نیرو باید پرونده طرح بلندمدت (احداث تونل ۹ کیلومتری اختصاصی از سد دز) را تکمیل کنند تا با هر باران و سیلاب، گل‌ولای وارد لوله‌ها نشود.دوم: بودجه‌های ملی باید مستقیماً به سمت «نوسازی شبکه‌های فرسوده شهری اهواز، آبادان و خرمشهر» هدایت شود. آوردن آب باکیفیت و رها کردن آن در لوله‌های شکسته و زنگ‌زده، چیزی جز اتلاف بیت‌المال نیست.آب باکیفیت تا نزدیکی شهرها آمده است؛ حالا نوبت جهاد نوسازی لوله‌های شهری است تا شیرینی این ابرپروژه بالاخره بعد از ۱۵ سال در کام مردم حس شود.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
