عدالت آموزشی فراتر از ساخت مدرسه است/یادگیری در فضای مجازی با آموزش حضوری قابل مقایسه نیست
موضوع عدالت آموزشی، تعداد دانش آموزان و برنامه ریزی برای شروع سال تحصیلی آینده از مهم ترین محورهایی بود که در این خصوص معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش به ابعاد و زوایای مختلف آن اشاره کرد.
متن گفتوگوی «رضوان حکیم زاده» معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش به شرح زیر است.
در دولت چهاردهم موضوع آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت از نگاه شخص رئیسجمهور و دولت بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این دوره چه اقدامات مهمی پیگیری شده و چه دستور کار جدی در حال پیگیری است؟
حکیم زاده: با توجه به سابقه نسبتاً طولانی که در این مسئولیت داشتم، شاید بتوانم خیلی دقیقتر تفاوت میزان توجه و پرداختن به موضوع آموزش و پرورش توسط رؤسای دولتها را توضیح دهم. بهصورت مشخص، دولت چهاردهم رویکرد بسیار متفاوتی از جهت اهتمامی که به موضوع مهم آموزش و پرورش دارد همچنین در اولویت قرار دادن آموزش و پرورش در پیش گرفته است.
از منظر گفتار، شاید در همه بخشها و در همه دولتها همه راجع به اهمیت آموزش و پرورش صحبت میکنند چون به هر حال امر بدیهی است و همه خردمندان بر این مهم متفقالقول هستند که اگر جامعه میخواهد مسیر پیشرفت را طی کند، حتماً باید یک توجه و نگاه بسیار دقیق و عمیق و توجه همهجانبه نسبت به آموزش و پرورش و مسائل آن داشته باشد؛ اما این مهم است که در عمل چه اتفاقی میافتد.
شخص رئیسجمهور با صرف وقت فراوان، برگزاری جلسات کارشناسی متعدد و حضور در اجتماعات تخصصی که به این منظور خود تشکیل شد، بر دو موضوع بسیار مهم ارتقای کیفیت و ایجاد تحول اساسی در روشهای آموزش و محیطهای یادگیری تاکید کرده و به عبارتی طرحی نو درانداختن در آن چیزی که در مدرسه جریان دارد را مدنظر داشت همچنین بسط عدالت آموزشی مورد تاکید ایشان است که این مهم باید با مشارکت مردم و محرومیتزدایی از فضاهای آموزشی و منابع و تجهیزات آموزشی پیگیری شود.
شاید در افکار عمومی بیشتر به این موضوع پرداخته شده است که آقای رئیسجمهور صرفاً بر روی مدرسهسازی تأکید دارد و دولت بر احداث واحدهای آموزشی، خصوصاً در مناطق پرمسئله و کمبرخوردار متمرکز شده است اما واقعیت این است که رئیسجمهور بر ایجاد تحول اساسی در روشهای آموزش و یادگیری در مدارس، مهارتآموزی، ارائه آموزشهای عمیق و پایدار یادگیری تیمی و مشارکتی دانشآموزان و استفاده از روشهای نوین آموزشی در تراز نظامهای پیشرو در دنیا تاکید دارد اما شاید چون ساخت مدرسه ملموستر است، بیشتر در کانون توجه قرار گرفته است.
مفهومی به عنوان مفهوم عدالت آموزشی هم در این دوره با تأکید رئیسجمهور و وزیر آموزش و پرورش مطرح شده است. در حوزه عدالت آموزشی، دسترسی همه فرزندان ایران به امکانات آموزشی، دولت چه پیگیریها و اقداماتی انجام داده است؟
حکیم زاده: شاید در رابطه با مفهوم عدالت آموزشی، دقیقترین تعبیر را امام شهید انقلاب فرمودند و به موضوع نصیب برابر آموزشی توجه کردند و فراتر از سطح دسترسی و ثبتنام دانشآموزان در مدرسه تأکید داشتند که نباید بین فلان دانشآموزی که در یک نقطه دوردست درس میخواند با دانشآموزی که در پایتخت هست، از جهت امکانات و منابع و فرصتهای یادگیری تفاوت وجود داشته باشد.
دولت چهاردهم و شخص رئیس جمهوری سعی کردند عدالت اجتماعی را عملیاتی کنند؛ یعنی این مهم را در مقام عمل پیگیری و اجرایی کنند. در این راستا، بخشی از کار احداث مدارس و شناسایی همه نظام مسائل فضاهای آموزشی برای ساخت مدرسه بود؛ در این خصوص برچیدن مدارس کپری، خشتی، سنگی و ناایمنی مورد اهتمام قرار گرفت و خوشبختانه این موارد انجام شد.
در دو سال اول برنامه هفتم پیشرفت، دستاوردها را وزارت آموزش و پرورش با هدایت و حمایت شخص رئیسجمهور توانست داشته باشد. موضوع دیگر، برابری در منابع و امکانات آموزشی بود که باز هم آقای دکتر پزشکیان شخصاً وارد میدان شدند و به صنایع بزرگ و پتروشیمیها دستور دادند که آن قسمت مسئولیت اجتماعی را صرف تجهیز مدارس کنند که به فناوریهای نوین مجهز شوند.
یکی از شکافهای موجود در فرصتهای یادگیری به شکاف منابع و امکانات برمیگردد؛ اینکه برخی مدارس به فناوریهای جدید دسترسی دارند برخی دیگر به این نوع تجهیزات دسترسی ندارند.
آقای رئیسجمهور شخصاً در جلساتی شرکت کردند که تخصصی بود و از ما هم خواستند که مطالعهای در سطح جهانی و به صورت تطبیقی برای شناسایی استانداردهای لازم فناوری، منابع و تجهیزات در مدرسه انجام شود. بعد از جلسات متعدد و بازخوردها، تصمیم بر این شد که برای تجهیز مدارسی که این امکانات را ندارند، در راستای عدالت آموزشی و کاهش شکاف فرصتهای یادگیری، تلویزیونهایی در مدارس نصب و امکانات یادگیری فعال برای دانشآموزان فراهم شود که خوشبختانه با پیگیری ایشان، سری اول تهیه شده و سری دوم هم در حال پیگیری است.
ما اکنون از یک جامعه آماری بزرگ صحبت میکنیم. سیمای آماری دانشآموزان را ترسیم کنید؛ چه تعداد دانشآموز در مقطع ابتدایی مشغول به تحصیل هستند؟
حکیم زاده: سال تحصیلی گذشته ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار دانشآموز دوره ابتدایی در سراسر کشور مشغول به تحصیل بودند.
آیا به نسبت سالهای قبل، این آمار کمتر شده یا جمعیت دانش آموزی در مقطع ابتدایی افزایش پیدا کرده است؟
حکیم زاده: کاهش یا افزایش جمعیت دوره ابتدایی تابع روندهای افزایش و کاهش جمعیت است و چون هنوز ثبتنامهای امسال نهایی نشده، آمار و ارقام نهایی نیست؛ ولی فقط در مورد کلاس اول آمار موجود بر اساس کاهش موالید، امسال تعداد کلاساولیها کاهش پیدا کرده است اما کاهش خیلی قابل ملاحظه نیست.
