چالش‌های مدیریت بحران «امنیت غذایی» در پساجنگ
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز، با اشاره به ضرورت توجه به امنیت غذایی و چالش‌های پیش‌روی آن گفت: کشورهایی در شرایط بحران موفق‌تر عمل می‌کنند که بتوانند با برنامه‌ریزی‌های مدون، امنیت غذایی را به صورت پایدار تأمین کنند.
دکتر افراسیاب راهنما قهفرخی عنوان‌کرد: امنیت غذایی بدین معناست که همه افراد یک جامعه به صورت پایدار و در هر زمان به غذای کافی، سالم و مغذی دسترسی داشته و از نظر اقتصادی توان تهیه آن را داشته باشند تا از زندگی سالم و فعالی برخوردار شوند.
وی افزود: امنیت غذایی یکی از مولفه‌های اصلی تحقق امنیت اقتصادی، ملی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه‌یافتگی جوامع است.
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز، گفت: فقدان دسترسی به غذای سالم و کافی، می‌تواند جوامع را با چالش‌های جدی مواجه کند که در ترسیم سیاستگذاری‌های یک کشور موثر است.
راهنما قهفرخی با بیان اینکه امنیت غذایی بر چهار رکن بنیادین استوار است، گفت: نخستین رکن، «فراهم‌آوری و تولید غذا» است که به میزان تولید محصولات کشاورزی در هر جامعه بازمی‌گردد، به نحوی‌که علاوه بر تولید غذا و تامین نیاز، وجود ذخایر مازاد بر مصرف برای شرایط اضطراری نیز ضروری است.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: دومین رکن، «دسترسی به مواد غذایی» است که از دو جنبه «اقتصادی» و «فیزیکی» اهمیت دارد. در این بخش، تنها عرضه غذای کافی در سطح ملی و بین‌الملل، امنیت غذایی را تضمین نمی‌کند، بلکه افراد باید توان اقتصادی لازم برای خرید مواد غذایی را نیز داشته باشند. از این رو، سیاست‌های اقتصادی مانند افزایش درآمد، ثبات بازار و کاهش نوسان قیمت و ایجاد اشتغال در تضمین این رکن نقش اساسی دارند.
وی اضافه کرد: سومین رکن، «استفاده مناسب از غذا» و «سلامت مواد غذایی» است که مربوط به عواملی مانند «شیوه تغذیه افراد»، «تنوع رژیم غذایی»، «کیفیت غذا»، «سلامت آب و غذا» است و در محقق ساختن این رکن موثر هستند.
راهنما قهفرخی با بیان اینکه پایداری سه مولفه اول، چهارمین رکن است، گفت: این بُعد، مهم‌ترین بخش تأمین «امنیت غذایی» به شمار می‌رود و وجود این رکن به ثبات سه رکن قبلی بازمی‌گردد.
وی در ادامه بیان کرد: چالش‌های متعددی در برابر امنیت غذایی وجود دارد که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن، مانند خشکسالی، اشاره کرد که تولید محصولات کشاورزی را از نظر کمی و کیفی تحت تاثیر قرار می‌دهد.
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز افزود: محدودیت منابع آبی، تخریب خاک، کاهش قدرت خرید و هدررفت محصولات کشاورزی نیز از دیگر عوامل بی‌ثباتی و تهدیدکننده امنیت غذایی هستند.
وی با اشاره به اثر جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ رمضان بر تامین امنیت غذایی توضیح داد: جنگ در کوتاه‌مدت و بلندمدت بر کشاورزی و امنیت غذایی، تاثیرگذار است. تخریب زمین‌های کشاورزی، زیرساخت‌های آبیاری و تجهیزات کشاورزی، همچنین کمیاب شدن و افزایش قیمت نهاده‌ها و نظایر آن از مهم‌ترین پیامدهای جنگ است که تولید محصولات کشاورزی را با مخاطره مواجه می‌کنند.
راهنما قهفرخی یادآور شد: همچنین در پی حملات دشمن به کشورمان و آسیب به صنایع پتروشیمی و اختلال در تولید کودهای شیمیایی، بازار این نهاده‌ها را از نظر دسترسی و قیمت با بی‌ثباتی روبه‌رو می‌کند.
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز تاکید کرد: این بی‌ثباتی‌ها اعم از کاهش توان خرید و یا دسترسی به غذا، دو رکن اصلی امنیت غذایی را تحت تاثیر قرار می‌دهند. در بلندمدت نیز، جنگ با تضعیف نظام‌های تولید کشاورزی، موجب افزایش وابستگی به واردات و خروج ارز از کشور می‌شود.
وی ادامه داد: کشورهایی در شرایط بحران موفق‌تر عمل می‌کنند که بتوانند با برنامه‌ریزی‌های مدون، امنیت غذایی را به صورت پایدار تأمین کنند.
راهنما قهفرخی گفت: این امر مستلزم برنامه‌ریزی راهبردی در مدیریت منابع موجود در میان‌مدت و بلندمدت است تا مدیریت کلان کشور بتواند بیش از پیش در مدیریت بحران موفق عمل کند.
