تکرقمی شدن نرخ بیکاری خوزستان پس از سالها، هرچند دستاورد مهمی است، اما سقوط ۵۶ درصدی تعهدات اشتغالزایی دستگاهها در سال ۱۴۰۵، عملکرد ضعیف نیشکر و علوم پزشکی، و تداوم چالش بومیگزینی، بودجه سال ۱۴۰۶ استان را در وضعیت هشدار و تهدید قرار داده است.
کاهش نرخ بیکاری خوزستان به ۸.۸ درصد و خروج از صدر جدول بیکاری کشور، خبری مسرتبخش است؛ اما نگاهی دقیقتر به جزییات آخرین جلسه شورای اشتغال استان، زنگ خطرهای جدی را به صدا درآورده است. از عملکرد عجیب و نزدیک به صفر برخی هلدینگهای بزرگ تا سقوط چشمگیر تعهدات اشتغالزایی دستگاهها در سال ۱۴۰۵ و چالش مداوم جذب نیروهای غیربومی، نشان میدهد که زیر پوست این آمارهای تکرقمی، چالشهای ساختاری عمیقی نهفته است که اگر امروز علاج نشود، بودجه سال ۱۴۰۶ استان را با تهدید جدی مواجه میکند.
معمای سقوط ۵۶ درصدی تعهدات اشتغال؛
یکی از تکاندهندهترین بخشهای گزارش اخیر مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خوزستان، کاهش شدید و ۵۶ درصدی پیشبینی تعهدات اشتغال در خوداظهاری اولیه دستگاههای اجرایی برای سال ۱۴۰۵ بود.این یعنی اگر شورای برنامهریزی استان به ناچار وارد مداخله نمیشد و سهمیهها را بر اساس زیستبوم و منابع اصلاح نمیکرد، دستگاههای اجرایی عملاً به سمت نصف کردن ظرفیت اشتغالزایی استان حرکت کرده بودند. بدتر آنکه در جلسه کارگروه اقتصادی برای بررسی این افت فاحش، حتی یک دستگاه اجرایی هم حاضر به شرکت و پاسخگویی نشد! این بیتفاوتی آشکار نسبت به آینده اشتغال جوانان استان، نیازمند برخورد جدی مدیریتی از سوی استاندار است.
سهم ناچیز «توسعه نیشکر» و «دانشگاه علوم پزشکی»
خوزستان پایتخت اقتصادی و صنعتی کشور است، اما وقتی پای اشتغال جوانان بومی وسط میآید، غولهای اقتصادی استان شانه خالی میکنند. در گزارش ثبت تعهدات، عملکرد دو مجموعه بزرگ به شدت تاملبرانگیز است:شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی: از ۴۰۰ طرح تعهد شده، تنها ۸ طرح را محقق کرده است! (عملکرد ۲ درصدی)دانشگاه علوم پزشکی آبادان: از ۱۰۰ طرح سهمیه، فقط ۱ طرح را به سرانجام رسانده است! (عملکرد ۱ درصدی)بهانه چیست؟ «عدم آشنایی با کدهای آیسیک (ISIC)». آیا پذیرفتنی است مجموعههایی با ثروتهای میلیاردی و ساختارهای اداری عریض و طویل، به دلیل عدم توانایی در ثبت یک کد آماری، سهمیه اشتغال استان را بسوزانند و منابع مالی خوزستان را در سالهای آینده به خطر بیندازند؟
زخم کهنه نیروهای غیربومی در دشت آزادگان و هویزه
مدیرکل کار صراحتاً اعتراف کرده است که «بخشی از اشتغال ایجادشده به نیروهای غیربومی اختصاص یافته و این چالش همچنان پابرجاست.» این در حالی است که شهرهای نفتی مثل هویزه و دشت آزادگان با وجود میزبانی از بزرگترین دکلها و شرکتهای نفتی، هنوز با نرخ بالای جوانان جویای کار بومی مواجهند.برگزاری «جلسات متعدد» بدون خروجی ملموس و الزامآور برای شرکتهای نفتی، دردی از جوان خوزستانی دوا نمیکند. تا زمانی که بومیگزینی از یک توصیه اخلاقی به یک خط قرمز قانونی و دارای جریمه سنگین برای کارفرمایان تبدیل نشود، سود نفت به جیب دیگران میرود و دود و بیکاریاش سهم خوزستان خواهد بود.
بانکهایی که همراه نیستند
در حالی که خوزستان برای اولین بار در تاریخ خود نتوانست ۱۰۰ درصد سهمیه اشتغال را محقق کند (ثبت ۹۷.۳ درصد تعهدات)، رد پای عملکرد ضعیف سیستم بانکی به وضوح دیده میشود.بانکهای عامل در بخش اعتبارات جز ۷-۱ تنها ۶۶.۸ درصد از اعتبار ابلاغی را پرداخت کردهاند. این یعنی نزدیک به یکسوم اعتبارات اشتغالزایی در راهروهای بانکها قفل شده است. اگر این تسهیلات به موقع تزریق میشد، امروز خوزستان ۱۰۰ درصد تعهدات خود را پوشش داده بود.
سامانه رصد برای ثبت تعهدات جدید سال ۱۴۰۵ باز شده و دستگاهها تنها تا پایان هفته جاری فرصت دارند. مدل تخصیص بودجه کشور به وضوح بر پایه «میزان تعهدات و عملکرد اشتغال» چیده شده است. هرگونه کوتاهی، تنبلی اداری یا بهانهتراشی ساختاری توسط ۱۹ دستگاهی که عقب ماندهاند، مستقیماً به معنای کاهش سفره بودجه خوزستان در سال ۱۴۰۶ خواهد بود. استاندار خوزستان باید پیش از پایان این ضربالاجل، مدیران کاهل را به خط کند.