وقتی غروب کارون زیر سایه دود قلیان گم میشود
در میان دودهای خوشعطر و طعم، قلیان بهعنوان زنگ خطری جدی برای سلامتی به صدا درآمده است و با وجود اینکه بسیاری آن را به اشتباه تفریحی بیضرر میدانند، واقعیتهای تلخ اجتماعی و سلامتی را در دل خود پنهان کرده است.
در زمانی که مردم به دنبال یافتن لحظهای آسایش هستند، منظرهای تکرار شونده و تلخ، روح شهر را آزرده است؛ غبار غلیظ قلیانهایی که نه تنها هوا، بلکه فضای فرهنگی و سلامت اجتماعی تفرجگاههای شهر اهواز را به تسخیر خود درآوردهاند.
پارکهای اهواز، از جمله شهروند و ساحلی، که روزگاری پناهگاه امن شهروندان برای گذران اوقات فراغت و دور شدن از هیاهوی زندگی شهری بودهاند، این روزها با چالش جدی مواجه شدهاند؛ حضور گسترده و بیرویه مصرفکنندگان قلیان، فضایی ناخوشایند و ناسالم را نه تنها برای خودشان، بلکه برای کودکان، سالمندان و سایر بازدیدکنندگان ایجاد کرده است.
پارک ساحلی اهواز، با آن پیادهروهای وسیع و درختان نخل کشیده، میتوانست نمادی از نشاط و سرزندگی باشد؛ جایی برای دویدن کودکان، گفتوگوی سالمندان و پیادهروی جوانان. اما امروز، این فضا بیش از آنکه شبیه به یک فضای سالم باشد، به یک سفرهخانه باز و بیحد و مرز بدل شده است.
دود غلیظ قلیانها که در فضای باز پارکها پراکنده میشود، نه تنها بوی نامطبوعی به همراه دارد، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت افرادی است که در معرض آن قرار میگیرند. از همان ابتدای غروب، صدای قلقل آب قلیانها و بوی تند تنباکوهای میوهای، پیش از صدای رودخانه، به استقبال رهگذران میآید. در هر گوشهای، خانوادههایی را میبینی که دور هم حلقه زدهاند، نه برای لذت بردن از نسیم کارون، بلکه برای سپردن دقایق فراغت خود به کام کامدهنده دود.
جایی که باید فضای بازی کودکان باشد، به جولانگاه قلیانبهدستان تبدیل شده است. این پدیده تنها یک عادت ساده نیست، بلکه نشانهای است از یک خلا بزرگ در تفریح و سرگرمیهای جایگزین. وقتی شهر، زیرساختهای تفریحی مدرن، مراکز فرهنگی پویا، یا حتی فضاهای ورزشی در دسترس و رایگان را به اندازه کافی به شهروندانش عرضه نمیکند، قلیان بهعنوان دمدستیترین و ارزانترین سرگرمی موجود، خود را به شهر تحمیل میکند.
حضور گسترده قلیان در پارکها، تصویر تفریح سالم را در ذهن کودکانی که در همان فضا بازی میکنند، تغییر داده است. برای نسل جدید اهوازی، پارک رفتن با قلیان کشیدن گره خورده است؛ این یعنی عادیسازی ناهنجاری، یعنی تبدیل کردن پارک به مکانی برای ترویج سبک زندگی آسیبزا به جای اینکه باید فضایی برای تقویت سلامت جسم و روان باشد.
اهواز شایسته تفریحی است که در آن نفس به شماره نیفتد؛ شهری که در آن، غروب کارون به جای بوی دود، با عطر زندگی و شور جوانی همراه باشد.
پای صحبت شهروندان
یک شهروند که قلیان مصرف میکند در گفتوگو با خبرنگار ایرنا در خصوص انگیزه خود بیان کرد: بیشتر اوقات با دوستانم برای گذراندن اوقات فراغت به پارک آمده و بیشتر وقت خود را صرف کشیدن قلیان میکنم.
وی افزود: شاید برای اینکه تفریح دیگری با قیمت مناسب نداریم و یا برای فرار از مشکلات به این کار روی میآوریم.
شهروند دیگری که برای گذراندن اوقات فراغت به همراه فرزندان خود به پارک میآید گفت: معمولا آخر هفتهها بچهها را برای تفریح به پارک میآورم اما اصلا احساس راحتی نمیکنم.
وی افزود: دود قلیان واقعا آزاردهنده است و وضعیت تنفسی و چشمها را آزار میدهد.
این شهروند ادامه داد: بچهها از دود فرار میکنند و نمیتوانند راحت بازی کنند و واقعا جای تاسف است که پارکها با این وضعیت روبهرو شدهاند.
نیکوتین قلیان ۱۰ درصد از هرویین اعتیادآورتر است
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز با هشدار نسبت به رواج روزافزون مصرف قلیان در بین جوانان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: تمام فضای پارکهای اهواز که باید به عنوان یک محیط سالم برای مردم به ویژه کودکان و جوانان باشد را هالهای از دود قلیان فرا گرفته به گونهای که تهدید بسیار جدی برای سلامت محسوب میشود.
دکتر مهرداد شریفی افزود: جمعآوری قلیانها وظیفه نیروهای شهرداری است که باید در این راستا تلاش بیشتری انجام دهند.
وی با اشاره به یکسری باورهای غلط در مورد قلیان افزود: یک بار پُک زدن به قلیان معادل کشیدن ۱۰۰ نخ سیگار و نیکوتین موجود در تنباکوی آن، ۱۰ درصد از هرویین اعتیادآورتر است.
بروز سرطان از عوارض خطرناک کشیدن قلیان
شریفی ادامه داد: شیلنگهای مشترک مورد استفاده در قلیان قابلیت انتقال بیماریهای سل و هپاتیت را دارند و یک بار پُک زدن، ۶ دهم لیتر دود را وارد ریه میکند؛ همچنین بروز سرطانهای حنجره و ریه و خراب شدن دندانها از جمله عوارض درازمدت مصرف قلیان است.
رییس مرکز بهداشت خوزستان تاکید کرد: قلیان کشیدن در مکانهای سربسته نوعی خودکشی محسوب میشود و هنوز خودآگاهی و خودباوری بین مردم ایجاد نشده و امیدوارم همه مسئولان نقش خود را در مقابله با این معضل ایفا کنند.
وی از همه مصرفکنندگان قلیان درخواست کرد که قلیانها را جمع کرده و به گلدان تبدیل کنند.
شهرداری چه کرده است؟
به گفته سرپرست معاونت محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر اهواز با اشاره به وجود برخی ناهنجاریهای شهری تمهیدات اندیشیده شده توسط شورای شهر و با فشار شورای تامین، با استفاده از ظرفیت پلیس برای مقابله با عرضه قلیان در اماکن عمومی انجام شده است.
علیرضا عالیپور افزود: این پرسش که چرا شهرداری باید با جرم مشهود، از جمله سرقت، مسائل کیفری و عرضه قلیان در اماکن عمومی برخورد کند، مطرح است در حالی که نیروهای شهرداری آموزش لازم برای مواجهه با جرم مشهود را ندارند.
هشدار وزارت بهداشت نسبت به تنشهای خانوادگی
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تاکید بر اهمیت پیشگیری از مصرف دخانیات در دوران نوجوانی و جوانی اظهار کرد: سنین نوجوانی و جوانی، دورهای بسیار حساس در شکلگیری شخصیت و رفتارهای بلندمدت است، اگر در این سنین از مصرف دخانیات پیشگیری شود، میتوان گام بزرگی برای ارتقای سلامت روانی و اجتماعی جامعه برداشت.
محمدرضا شالبافان با اشاره به چالشهای مصرف دخانیات در مراحل مختلف زندگی افزود: نوجوان یا جوانی که وارد چرخه مصرف دخانیات میشود، معمولا با تنشها و چالشهای عاطفی و ارتباطی در خانواده مواجه میشود که این تنشها میتواند به شکلگیری الگوهای رفتاری ناسالم و کاهش انسجام خانوادگی منجر شود.
وی ادامه داد: در سنین بالاتر، وقتی فرد در نقش پدر یا مادر قرار میگیرد، مصرف دخانیات تبدیل به یک چالش جدی در تربیت فرزندش میشود.
شالبافان بیان کرد: بسیاری از والدین مصرفکننده تمایلی ندارند که فرزندانشان سیگار یا قلیان مصرف کنند، اما مصرف دخانیات در آنان، ناخواسته الگویی برای فرزندان میسازد و این تضاد، تنشزا و استرسآفرین است و میتواند بر روابط خانوادگی تأثیر منفی بگذارد.
شکستن قبح مصرف دخانیات
معاون اجتماعی ستاد فرهنگی اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به افزایش نگرانکننده مصرف سیگار و قلیان بهویژه در میان جوانان، نوجوانان و زنان، اظهار کرد: در گذشته، مصرف دخانیات در میان نوجوانان و جوانان پنهانی و دور از چشم خانوادهها بود، اما امروز قبح این مساله شکسته شده و جوانان هیچ ابایی از مصرف جمعی و علنی آن ندارند.
امید عبداللهی ادامه داد: طی سالهای اخیر شاهد افزایش چشمگیر مصرف دخانیات، اعم از سیگار و قلیان میان جوانان و نوجوانان بودهایم، به طوریکه رشد مصرف سیگار و قلیان در ایران در مقایسه با سایر کشورها، به شکل عجیبی بالا بوده است.
افزایش ۵۷ درصدی مصرف قلیان بین زنان
وی با استناد به آمارهای رسمی اعلام کرد که مصرف دخانیات در میان دخترانِ ۱۸ تا ۲۵ سال، حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته است. براساس پژوهشهای انجام شده نیز، در گروههای سنی مختلف زنان، حدود ۸۸ درصد افزایش مصرف دخانیات بین سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ ثبت شده، اما نگرانکنندهتر از مصرف سیگار، مصرف قلیان است که عمدتا مصرف گروهی دارد.
به گفته معاون اجتماعی ستاد فرهنگی اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی، مصرف قلیان در میان زنان در بازه پنجساله، با رشد ۵۷ درصدی همراه بوده و این در حالی است که این نرخ در مردان با رشد ۱۷ درصدی همراه بوده است. این آمار نشان میدهد که مصرف دخانیات، بهویژه قلیان، در میان زنان با سرعت بیشتری در حال گسترش است که بیشترین شیوع این الگو نیز در بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال دیده میشود.
بر اساس مطالب یاد شده نتیجه میگیریم مصرف قلیان، برخلاف تصور رایج، نه تنها خطری کمتر از سیگار ندارد، بلکه به دلیل حجم بالای دود و مواد سمی استنشاقشده، میتواند سلامت مصرفکنندگان را به طور جدی تهدید کند.
بنابراین لزوم افزایش آگاهی عمومی در مورد مضرات قلیان و اتخاذ سیاستهای کنترلی موثرتر در این زمینه را بیش از پیش ضروری میکند.
