خوزستان؛ ثروتمندِ بیکار
خوزستان با وجود سهم بالای خود در اقتصاد ملی و برخورداری از منابع عظیم نفت، گاز و کشاورزی، همچنان در صدر جدول بیکاری کشور قرار دارد؛ تناقضی تلخ که به مطالبه جدی مردم برای اشتغال جوانان بومی و اصلاح سیاست‌های اقتصادی استان تبدیل شده است.
استان خوزستان با سهمی حدود ۱۵ درصدی از اقتصاد کشور، برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، صنایع مادر، بنادر راهبردی و مرز تجاری فعال با عراق، همچنان در زمره استان‌های دارای بالاترین نرخ بیکاری کشور قرار دارد؛ تناقضی آشکار که سال‌هاست به یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم این استان تبدیل شده است.
صدرنشین در بیکاری
در ماه‌های اخیر، مسئولان و نمایندگان استان بارها نسبت به وضعیت بیکاری خوزستان هشدار داده‌اند. برخی گزارش‌ها از قرار گرفتن خوزستان در رتبه‌های نخست بیکاری کشور حکایت دارد؛ موضوعی که به گفته مسئولان استانی، با ظرفیت‌های اقتصادی این استان همخوانی ندارد.استاندار خوزستان با اشاره به کاهش ۲.۵ درصدی نرخ بیکاری در تابستان امسال و رسیدن آن به ۱۰.۳ درصد، این میزان کاهش را «قانع‌کننده» ندانسته و تأکید کرده است که با وجود اقتصاد بزرگ دولتی در استان، راهبرد اصلی باید تقویت بخش خصوصی و تعاونی‌ها باشد.از سوی دیگر، مدیران حوزه اشتغال اعلام کرده‌اند که در سال جاری بیش از ۵۷ هزار فرصت شغلی در استان ایجاد شده و تحقق تعهد اشتغال به بیش از ۸۳ درصد رسیده است؛ با این حال همچنان رتبه بیکاری استان در سطح ملی نگران‌کننده ارزیابی می‌شود.
پارادوکس اشتغال در استان نفتی
یکی از مهم‌ترین چالش‌های خوزستان، سهم پایین اشتغال از بخش نفت است. در حالی که حدود ۷۰ درصد اقتصاد استان به نفت وابسته است، تنها حدود ۳ درصد اشتغال استان به این حوزه تعلق دارد. این مسئله نشان می‌دهد صنایع بالادستی نفت و گاز، به‌رغم درآمدزایی کلان، اثرگذاری محدودی بر اشتغال محلی داشته‌اند.کارشناسان معتقدند توسعه صنایع پایین‌دستی، تقویت صنایع کوچک و متوسط و تکمیل زنجیره‌های ارزش می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش بیکاری استان ایفا کند.
مطالبه جدی برای بومی‌گزینی
یکی از محورهای اصلی انتقادات و پیشنهادات مطرح‌شده در سالهای اخیر، موضوع استفاده از نیروهای بومی در شرکت‌ها و پروژه‌های استان است. نمایندگان مجلس از حوزه‌های مختلف خوزستان بارها خواستار الزام شرکت‌های بزرگ به به‌کارگیری جوانان بومی شده‌اند و تأکید دارند که در برخی خانواده‌ها دو یا سه جوان بیکار وجود دارد؛ وضعیتی که زیبنده استانی با این حجم از ظرفیت اقتصادی نیست.در همین راستا، دبیر شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خوزستان از تدوین بسته‌ای شامل هفت شاخص برای تعریف «پیمانکار بومی» خبر داده است. این شاخص‌ها شامل استقرار دفتر و فعالیت اقتصادی در استان، داشتن پرونده مالیاتی و حساب بانکی فعال در خوزستان، استفاده از نیروی کار بومی، تعهد به عدم واگذاری پروژه به غیربومی‌ها و تأیید صلاحیت توسط تشکل‌های تخصصی استان است.به گفته طراحان این بسته، در صورت تصویب این شاخص‌ها در مراجع قانونی، امکان اولویت‌دهی شفاف و ضابطه‌مند به شرکت‌های بومی در مناقصات فراهم خواهد شد؛ اقدامی که می‌تواند به ماندگاری سرمایه در استان و کاهش نرخ بیکاری کمک کند.
چالش نظام بانکی و تسهیلات اشتغال
بخش دیگری از انتقادات متوجه نظام بانکی استان است. برخی نمایندگان مجلس و مدیران استانی، عملکرد بانک‌ها در پرداخت تسهیلات اشتغال‌زایی را ضعیف ارزیابی کرده‌اند. بر اساس گزارش‌های رسمی، از سهم اعتباری چند هزار میلیارد تومانی تسهیلات اشتغال در سال جاری، تنها بخشی از آن پرداخت شده است.کارشناسان معتقدند تسهیل پرداخت وام‌های اشتغال، به‌ویژه در حوزه مشاغل خرد، کشاورزی و تعاونی‌ها، می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار بیکاری را کاهش دهد.
جوانان؛ سرمایه‌ای که مهاجرت می‌کند
خوزستان به دلیل ساختار جمعیتی جوان، سالانه حدود ۱۸ هزار نفر ورودی جدید به بازار کار دارد. اگرچه در سال گذشته بیش از ۷۰ هزار شغل در استان ایجاد شده، اما بخشی از این فرصت‌ها به نیروهای خارج از استان اختصاص یافته است.همین مسئله موجب افزایش مطالبه عمومی برای اولویت‌دهی به نیروهای بومی و جلوگیری از مهاجرت جوانان شده است. بسیاری از فعالان اجتماعی هشدار می‌دهند که تداوم بیکاری می‌تواند به افزایش آسیب‌های اجتماعی و مهاجرت نیروی انسانی متخصص منجر شود.
راه پیش‌رو؛ تصمیم‌های شجاعانه و نظارت مستمر
آنچه از مجموعه اظهارات مسئولان، نمایندگان و فعالان اقتصادی برمی‌آید، این است که خوزستان بیش از آنکه با کمبود ظرفیت مواجه باشد، با چالش در حکمرانی اقتصادی، ضعف در اجرای مصوبات، نگاه دولتی سنگین و عدم انسجام در پیگیری سیاست‌های اشتغال‌زا روبه‌روست.تقویت بخش خصوصی، اصلاح سازوکار واگذاری پروژه‌ها، بومی‌گزینی هدفمند، توسعه صنایع کوچک و پایین‌دستی، فعال‌سازی ظرفیت تعاونی‌ها، تسهیل پرداخت تسهیلات و نظارت مستمر بر تحقق تعهدات اشتغال، از جمله راهکارهایی است که برای خروج از این وضعیت پیشنهاد می‌شود.خوزستان امروز در نقطه‌ای ایستاده که مردم آن انتظار دارند رتبه‌های نخست اقتصادی، با رتبه‌های برتر در اشتغال همراه شود؛ مطالبه‌ای که تحقق آن نیازمند اراده اجرایی قاطع، هماهنگی میان دستگاه‌ها و تصمیم‌گیری‌های شفاف و شجاعانه است.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
