رفاه و پذیرش اجتماعی، عاملی مهم در موفقیت تحصیلی دانشجویان
حامد رحیمی بیان کرد: وقتی صحبت از موفقیت تحصیلی می‌شود، اغلب ذهن ما به سمت هوش، پشتکار، برنامه‌ریزی درسی یا روش‌های مطالعه می‌رود اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد سلامت یا رفاه اجتماعی به عنوان یک عامل کمتر دیده‌شده نیز نقش مهمی در زندگی تحصیلی دانشجویان دارد.
وی افزود: سلامت اجتماعی به معنای این است که فرد در روابط خود با دیگران چه احساسی دارد؛ آیا احساس تعلق و پذیرش می‌کند؟ آیا می‌تواند با دیگران ارتباط مؤثر داشته باشد؟ آیا خود را بخشی از جامعه می‌داند یا احساس تنهایی و بی‌ارتباطی می‌کند؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند بر انگیزه دانشجویان برای درس خواندن اثر بگذارد.
این محقق به انجام یک پژوهش در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی دزفول اشاره کرد و گفت: دوران دانشجویی یکی از مهم‌ترین و در عین حال پرچالش‌ترین مراحل زندگی است، بسیاری از دانشجویان از خانواده دور و وارد محیطی جدید می‌شوند، با افراد و فرهنگ‌های متفاوت آشنا می‌شوند و مسئولیت‌های بیشتری را تجربه می‌کنند.
وی ادامه داد: فشارهای مالی، رقابت‌های آموزشی و نگرانی درباره آینده شغلی نیز به این شرایط اضافه می‌شود که همه این عوامل می‌توانند احساس تعلق اجتماعی و رضایت از روابط انسانی را تحت تأثیر قرار دهند و اگر دانشجو در این شرایط احساس تنهایی، طردشدگی یا عدم حمایت کند، ممکن است انگیزه و انرژی لازم برای ادامه مسیر تحصیلی را از دست بدهد.
رحیمی به بررسی ارتباط بین سلامت اجتماعی، انگیزه تحصیلی و عملکرد تحصیلی دانشجویان اشاره و خاطرنشان کرد: در این مطالعه، بیش از ۲۶۰ دانشجو مشارکت داشتند و در قالب پرسشنامه‌های استاندارد، میزان سلامت اجتماعی، انگیزه تحصیلی و عملکرد تحصیلی دانشجویان سنجیده و رابطه بین این عوامل تحلیل شد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی دزفول هدف اصلی انجام این تحقیق را افزایش انگیزه دانشجویان از طریق روابط اجتماعی سالم و احساس تعلق به جامعه و بهبود عملرد تحصیلی آنها عنوان کرد و با اشاره به نتیجه یافته‌های این پژوهش گفت: سلامت اجتماعی و انگیزه تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی دزفول در یافته‌های اخیر در حد متوسط ارزیابی شد، اغلب دانشجویان نه وضعیت اجتماعی بسیار مطلوبی داشتند و نه وضعیت نامطلوب؛ ضمن اینکه سطح انگیزه تحصیلی آنها نیز در حد متوسط گزارش شد.
وی با بیان اینکه سلامت اجتماعی بهتر با انگیزه تحصیلی بیشتر همراه است، افزود: دانشجویانی که احساس تعلق اجتماعی، پذیرش و مشارکت بیشتری داشتند به طور معمول انگیزه بیشتری برای درس خواندن نشان می‌دادند؛ در واقع وقتی دانشجو احساس می‌کند دیده و پذیرفته می‌شود و در جمع، جایگاه دارد میل بیشتری برای تلاش علمی پیدا می‌کند.
رحیمی تصریح کرد: نکته جالب در تحقیق انجام شده این بود که سلامت اجتماعی و انگیزه تحصیلی به طور مستقیم با معدل یا عملکرد تحصیلی رابطه معناداری نداشت یعنی داشتن روابط اجتماعی خوب یا حتی انگیزه بالا همیشه به معنای نمرات بالاتر نیست البته عوامل زیادی مانند شرایط اقتصادی، کیفیت آموزش، مهارت‌های مطالعه، وضعیت روحی و حتی آینده شغلی می‌توانند بر عملکرد تحصیلی اثر بگذارند و نتیجه نهایی فقط به یک عامل (سلامت اجتماعی) وابسته نیست.
وی افزود: افرادی که روابط اجتماعی سالم‌تری دارند به طور معمول احساس ارزشمندی و اعتماد به نفس بیشتری دارند، راحت‌تر با چالش‌ها و فشارهای تحصیلی کنار می‌آیند، در فعالیت‌های جمعی مشارکت بیشتری دارند و از حمایت عاطفی و اجتماعی بیشتری برخوردارند.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی دزفول با بیان اینکه تمامی این عوامل به افزایش انرژی روانی و انگیزه برای تلاش بیشتر کمک می‌کنند، گفت: احساس انزوا یا طرد اجتماعی از سوی دیگر می‌تواند به بی‌انگیزگی، فرسودگی تحصیلی و کاهش مشارکت در فعالیت‌های آموزشی منجر شود.
وی افزود: دانشگاه فقط محل انتقال دانش نیست بلکه محیطی اجتماعی است که در آن هویت فردی، مهارت‌های ارتباطی و احساس تعلق شکل می‌گیرد؛ اگر دانشگاه بتواند فضایی ایجاد کند که دانشجویان در آن احساس ارتباط، امنیت و پذیرش داشته باشند، انگیزه یادگیری آنها نیز تقویت می‌شود.
رحیمی پیشنهاد کرد دانشگاه‌ها برای بهبود سلامت اجتماعی دانشجویان با ایجاد گروه‌های حمایتی و فعالیت‌های جمعی دانشجویی، آموزش مهارت‌های ارتباطی و زندگی، تقویت خدمات مشاوره اجتماعی و روانی، توسعه فعالیت‌های داوطلبانه و مشارکت اجتماعی و طراحی برنامه‌های آموزشی مبتنی بر همکاری و تعامل انجام دهند تا احساس تعلق و مشارکت اجتماعی دانشجویان افزایش یابد و به صورت غیرمستقیم انگیزه تحصیلی آنها تقویت شود.
وی ادامه داد: موفقیت تحصیلی فقط نتیجه مطالعه و تلاش فردی نیست؛ کیفیت سلامت اجتماعی، روابط اجتماعی و احساس تعلق نیز در شکل‌گیری انگیزه نقش مهمی دارد و اگر به دنبال ارتقای کیفیت آموزش و رشد علمی هستیم، باید به حال خوب اجتماعی دانشجویان به عنوان یک ضرورت توجه شود.
شهرستان دزفول با داشتن دانشگاه‌های مختلف نظیر علوم پزشکی، جندی شاپور، آزاد اسلامی، پیام نور، اصول الدین، فرهنگیان و علمی کاربردی، ظرفیت علمی عظیمی در شمال خوزستان دارد.
