
محمدامین حیات مقدم:
تحولات سیاسی پارتها در سدهٔ دوم پیش از میلاد، با اقدامات مهرداد اول وارد مرحلهای تازه شد. او ابتدا سرزمین ماد را به قلمرو خود افزود و با شکست دادن سلوکیان، زمینهٔ پایان نفوذ آنان را فراهم کرد. مهرداد سپس ایران و بینالنهرین را تحت فرمان خود درآورد و پیشروی او تا مرزهای رود فرات ادامه یافت.
در همین دوره، به دستور او نخستین سکهٔ پارتی ضرب شد؛ اقدامی که نشاندهندهٔ تثبیت ساختار حکومتی پارت و استقلال کامل این سرزمین بود.
در ادامهٔ این رویدادها، آنطیوخوس، پادشاه سلوکی، در سال ۲۱۱ پیش از میلاد به مناطق شرقی لشکر کشید. او توانست همدان، هیرکانی و صددروازه را پس از شکست نیروهای پارتی تصرف کند. با وجود این پیشروی، آنطیوخوس تصمیم گرفت به جای ادامهٔ درگیری، با اردوان اول وارد پیمان اتحاد شود. نتیجهٔ این توافق آن بود که مرکز و بخش اصلی قلمرو پارت در اختیار اردوان باقی بماند و ساختار سیاسی این سرزمین حفظ شود.
این دوره، مرحلهای مهم در شکلگیری و تثبیت جایگاه پارتها در منطقه به شمار میآید؛ دورهای که در آن، با وجود فشارهای خارجی، توانستند انسجام سیاسی خود را حفظ کنند و مسیر تاریخی خود را ادامه دهند.