تاریخ انتشار: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۹:۳۲
کد خبر: ۳۲۶۵۱۶
نسخه چاپی ارسال به دوستان ذخیره
محمدامین حیات مقدم:

دانستنی های حقوقی/ جایگاه «آخرین دفاع» در تحقیقات مقدماتی از منظر ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری


محمدامین حیات مقدم:
تحقیقات مقدماتی در فرآیند دادرسی کیفری نقشی تعیین‌کننده در سرنوشت پرونده دارد. قانون‌گذار برای جلوگیری از شتاب‌زدگی در تعقیب و تضمین حقوق دفاعی متهم، قواعدی را پیش‌بینی کرده که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، الزام به اخذ آخرین دفاع است. ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری به‌طور مشخص به این مرحله حساس پرداخته و حدود و آثار آن را روشن می‌کند.
بر اساس مفاد این ماده، زمانی که بازپرس تحقیقات خود را به پایان می‌رساند و به این نتیجه می‌رسد که دلایل کافی بر تحقق جرم وجود دارد، مکلف است پیش از اتخاذ تصمیم نهایی، فرصت اظهارنظر نهایی را در اختیار متهم یا وکیل او قرار دهد. این مرحله صرفاً یک تشریفات شکلی نیست، بلکه نقطه‌ای اساسی برای تحقق دادرسی منصفانه به شمار می‌رود.
آخرین دفاع، امکانی است که در آن متهم می‌تواند هر آنچه را که در جهت رفع اتهام، تبیین واقعیت یا تردید در ادله مطرح است، بیان کند. قانون‌گذار حتی فراتر رفته و اعلام کرده است که چنانچه در این مرحله، ادعای تازه‌ای مطرح شود یا سندی ارائه گردد که بتواند در روشن شدن حقیقت یا بی‌گناهی متهم نقش مؤثری داشته باشد، بازپرس حق بی‌توجهی به آن را ندارد.
الزام بازپرس به رسیدگی به مطالب جدیدِ مطرح‌شده در آخرین دفاع، نشان‌دهنده تقدم کشف حقیقت بر سرعت در رسیدگی است. به بیان دیگر، حتی اگر تحقیقات از نگاه مقام تحقیق کامل تلقی شود، ظهور دلیل یا ادعای مؤثر، فرآیند رسیدگی را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند و بازپرس را موظف به بررسی مجدد می‌سازد.
از منظر حقوق دفاعی، این ماده تضمینی جدی برای جلوگیری از صدور تصمیم‌های شتاب‌زده و یک‌سویه است. متهم یا وکیل او می‌توانند در واپسین مرحله تحقیق، خلأهای موجود در پرونده را یادآور شوند یا دلایلی را مطرح کنند که پیش‌تر مورد توجه قرار نگرفته است. همین امکان، تعادل میان قدرت تعقیب و حق دفاع را تا حد زیادی برقرار می‌کند.
در مجموع، ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری نه‌تنها بر حق متهم در بیان آخرین دفاع تأکید دارد، بلکه با تکلیف‌آور دانستن رسیدگی به مطالب مؤثر، بازپرس را به ایفای نقشی فعال در مسیر دستیابی به حقیقت ملزم می‌سازد. این ماده را می‌توان یکی از نمودهای روشن رویکرد حمایتی قانون‌گذار نسبت به اصول دادرسی عادلانه در مرحله تحقیقات مقدماتی دانست.

برچسب ها: دادگاه ، قانون ، محمدامین حیات مقدم ، حیات مقدم ، محمد امین حیات مقدم ، محمد امین ، آیین دادرسی ، قانون مدنی ، دانستنی های تاریخی ، محمدامین ، دانستنی های حقوقی ، محمدامین حیات مقدم پژوهشگر سیاسی ، محمدامین حیات مقدم تحلیلگر سیاسی ، اساسنامه ، صلاحیت ، دادگاه کیفری ، دادگاه‌ ، دیوان عالی کشور ، محمد امین حیات مقدم ، محمد امین حیات مقدم تحلیلگرسیاسی ، محمد امین حیات مقدم تحلیلگر سیاسی ،  محمدامین حیات مقدم تحلیلگرسیاسی ، محمدامین حیات مقدم تحلیلگرسیاسی ، دادرسی ، حکم قطعی ، آیین دادرسی کیفری ، دیوان کیفری بین‌المللی ، صلاحیت تکمیلی ، نگارش ، جرایم خاص ، مراحل دادرسی ، دادگاه ملی ، جانبداری ، توانایی ، طرح دعوی ، بازپرس ، رای دادگاه ، دادستان ، دستگاه قضایی ، جرم ، جرم عمد ، شهادت ، قانون مجازات اسلامی ، قاضی ، ارتکاب جرم ، سوگند ، اثبات جرم ، سیری در حقوق ، پژوهشگر سیاسی ، پژوهشگر تاریخ ، محکومیت ، آزادی مشروط ، حبس تعزیری ، حکم رفع اثر ، حبس ابد ، حقوق اجتماعی ، کارل استوس ، تحلیلگر سیاسی ، محروم ، تبصره ، عنصر روانی جرم ، قانون‌گذار ، قوانین کیفری ، تحلیل ، تحلیل گر سیاسی ، دولتی ، قانونگذاری ، تعزیرات ، سوءنیت ، معاونت در جرم ، اولیای دم ، ضمانت ، مجرمانه ، مسئولیت کیفری ، تعقیب کیفری ، حقوق کیفری ، جرائم غیر قابل گذشت ، شکایت ، کلاهبرداری ، سرقت ، پژوهشگر ، تخفیف ، قاچاق مواد مخدر ، پیگیری ، کاهش میزان مجازات ، جعل سند ، شاکیان ، جرایم غیر قابل گذشت ، نظام دادرسی کشور ، متهم ، متهمان ، دادگاه متهمان ، دفاع ، دادرسی کیفری ، تحقیقات مقدماتی ، آخرین دفاع
captcha
آخرین اخبار