بتنِ مشکلات در کارخانه سیمان اندیمشک  

  ۲۱ سال قبل یعنی سال ۱۳۸۳ عملیات اجرایی احداث کارخانه سیمان اندیمشک در بخش الوار گرمسیری اندیمشک با تخصیص ۲۷ میلیون دلار اعتبار ارزی (معادل ۸۰۰ میلیارد ریال در زمان تصویب) با هدف ایجاد صدها فرصت شغلی تصویب و عملیات اجرایی آن از اوایل سال ۱۳۸۴ با مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی آغاز شد.

براساس برنامه‌ریزی اولیه قرار بود این طرح حداکثر طی چهار سال و با استفاده از منابع صندوق ذخیره ارزی به بهره برداری برسد اما تنها چند روز پس از آغاز عملیات اجرایی به دلیل بروز مسایل و موانع بسیار، احداث این کارخانه در همان سال ۱۳۸۴ متوقف شد؛ توقفی که بارها و بارها در طی ۲ دهه بعد تکرار شد.

اندیمشک علاوه بر ۲ میدان نفتی بیدبلند و قلعه نار با مجموع ظرفیت تولید روزانه ۶۷ هزار بشکه نفت، دارای بزرگترین معدن سنگ آهک و یکی از معادن بسیار پهناور سیمان خوزستان است. با این وجود براساس اعلام فرماندار اندیمشک، این شهرستان با نرخ بیکاری ۱۴.۲ درصد جزو پنج شهر بیکار خوزستان است.

بیکاریم

« کلنگ آن که به زمین زده شد ۲۴ ساله و مجرد بودم؛ من و سه برادرم و جوانان روستایمان چشم انتظار تکمیل آن برای مشغول شدن به کار بودیم. اکنون ۴۵ ساله، متاهل و دارای ۲ فرزند هستم و هنوز این کارخانه بهره برداری نشده است. با این دست فرمان احتمالا نوه‌هایم بهره برداری از این کارخانه را ببینند» اینها را محمد از اهالی بخش الوار گرمسیری می‌گوید و ادامه می‌دهد: «کارشناسی برق دارم و الان برای امور زندگی به عنوان کارگر در یکی از شهرهای همجوار مشغول به کار هستم».

غلامرضا ۵۵ ساله از دیگر ساکنان بخش الوار گرمسیری اندیمشک است. از بیکاری جوانان روستاهای این بخش می‌گوید و می‌افزاید: « تعداد زیادی از جوانان روستاهای این بخش بیکارند. نبود شغل موجب شده تا بسیاری از جوانان از روستا به اندیمشک و یا شهرهای مجاور مهاجرت کنند».

جابجایی پرهزینه

۱۵۰ هکتار زمین در منطقه «بیدروبه» اندیمشک، برای احداث این کارخانه توسط اداره منابع طبیعی این شهرستان در اختیار بخش خصوصی برای احداث کارخانه سیمان گذاشته شد.

بهمن سال ۸۳ با تجهیز کارگاه و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز، کلنگ احداث این کارخانه با حضور وزیر وقت صنایع و معادن کشور به زمین زده شد اما هنوز شیرینی مراسم کلنگ زنی این طرح مهم در کام‌ها بود که با طرح ادعای افرادی مبنی بر مالکیت بر زمین محل ساخت این کارخانه، طرح در همان روزهای اولیه متوقف شد.

«عبدالرحیم فرضی‌پور»، نایب رییس وقت این کارخانه در اوایل آذرماه ۱۳۸۴ در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه «با گذشت ۱۰ ماه از کلنگ زنی، هنوز کار احداث کارخانه سیمان اندیمشک شروع نشده است» دلیل این وقفه را طرح ادعای مالکیت زمین کارخانه توسط برخی اهالی ساکن در منطقه اعلام کرد. این ادعا منجر به تغییر مکان احداث این کارخانه از بیدروبه و اطراف قلعه رزه شد اما زمین جدید نیز از ادعای مالکیت اهالی آن منطقه در امان نبود.

تغییر سرمایه گذار، تکرار توقف

عملیات احداث این کارخانه طی ۲ دهه اخیر بارها متوقف و با پیگیری مسوولان استانی و کشوری بار دیگر فعال شده است. اردیبهشت ۱۳۹۳، نماینده وقت مردم اندیمشک در مجلس شورای اسلامی از آغاز دوباره عملیات احداث کارخانه سیمان اندیمشک خبر داده بود و این فعال سازی مجدد نیز چند ماه بیشتر دوام نیاورد. این روند در سال‌های بعد هم به دفعات تکرار و هر بار احداث این کارخانه به دلیلی متوقف شد.

مشکلات متعدد حقوقی و اداری ایجاد شده پیش پای تکمیل این طرح موجب شد تا شرکت «عمران آریای ناجا» به عنوان سهامدار و سرمایه گذار اصلی این کارخانه اقدام به فروش سهام خود به «گروه مالی بانک سپه» کند. طولانی شدن روند اداری و حقوقی انتقال سهام این کارخانه به سرمایه‌گذار جدید، خود موجب تعطیلی ۲ ساله ساخت این کارخانه شد.

دستورهای رییس مجلس و رییس جمهور وقت

شهریورماه ۱۳۹۹، کارخانه سیمان اندیمشک به مقصد نخستین سفر استانی محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی تبدیل شد. قالیباف در جریان این بازدید از حل مشکلات حقوقی کارخانه خبر داد و اعلام کرد: «این کارخانه حداکثر در سال آینده، یعنی ۱۴۰۰، با همه ظرفیت به بهره‌برداری می‌رسد و یکی از مراکز ارزآوری کشور خواهد شد». با این حال، طولانی شدن روند اداری و حقوقی انتقال سهام شرکت عمران آریای ناجا به عنوان مالک اولیه این کارخانه به گروه مالی بانک سپه به عنوان سرمایه گذار جدید این طرح، موجب تعطیلی ۲ ساله روند احداث این کارخانه و محقق نشدن وعده رییس مجلس شورای اسلامی شد.

۲ سال بعد یعنی در اردیبهشت ۱۴۰۲، این کارخانه به یکی از محورهای سفر آیت الله سید ابراهیم رییسی رییس جمهور فقید دولت سیزدهم به خوزستان بود. آیت الله رییسی در دیدار با مردم اندیمشک تاکید کرده بود که «برای پروژه کارخانه سیمان اندیمشک که نیمه کاره است به استاندار و مسئولان استانی دستور داده شده نسبت به تکمیل این پروژه اقدام کنند تاهم تولید و هم اشتغال افزایش یابد و این کار سریعا انجام خواهد شد».

۱۰ درصد ناقابل

آخرین وعده برای بهره برداری از این کارخانه مربوط به بهمن سال گذشته(۱۴۰۳) توسط امین سعادتی نسب رییس اداره صمت اندیمشک است. سعادتی نسب برخی موانع اداری را موجب تاخیر حدود ۲۰ ساله در تکمیل طرح احداث کارخانه سیمان می‌داند و با اشاره به خرید این کارخانه توسط هلدینگ بانک سپه گفته بود: «تکمیل و بهره برداری از این طرح صنعتی با رفع موانع اجرایی و عزم سرمایه گذار طی ماه‌های اخیر سرعت گرفته است».

سعادتی نسب ادامه داده است: «کارخانه سیمان اندیمشک هم اکنون ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد که پیش بینی می‌شود درصورت استمرار تامین مالی از طرف سرمایه گذار، این طرح مهم صنعتی و تولیدی تا نیمه نخست سال آینده (۱۴۰۴) به بهره‌برداری برسد».

او با بیان اینکه تمام تجهیزات مورد نیاز این کارخانه خریداری و در محل کارخانه دپو شده است، افزوده است:« بخش ساختمانی و اداری کارخانه سیمان تکمیل شده و عملیات اجرایی تکمیل سالن اصلی و نصب ماشین آلات در حال انجام است».

چشم انتظار بهره برداری

کارخانه‌ای که می‌توانست طی چهار سال به بهره‌برداری برسد، امروز پس از گذشت بیش از ۲۰ سال همچنان پشت سد «۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی» مانده است. این ۱۰ درصد باقی‌مانده، برای جوانان بیکار اندیمشک فقط یک عدد نیست؛ فاصله‌ای است میان ماندن یا مهاجرت، میان شغل پایدار یا بیکاری مزمن و میان امید به آینده یا فرسودگی انتظار.

در فقدان اشتغال پایدار، جوانان این شهرستان ناگزیر میان پذیرش مشاغل موقت و کم‌درآمد یا ترک زادگاه خود سرگردان مانده‌اند؛ وضعیتی که پیامدهای آن نه‌تنها در آمار بیکاری بلکه در افزایش مهاجرت، تضعیف پیوندهای اجتماعی و از دست رفتن فرصت‌های توسعه محلی قابل مشاهده است.

کارخانه‌ای که تامین اعتبار آن از محل منابع ارزی صندوق ذخیره ارزی انجام شده و تمامی تجهیزات مورد نیاز آن سال‌هاست خریداری و در محل دپو شده است، امروز برای تبدیل شدن به یکی از صنایع تولیدی و ارزآور کشور، بیش از هر چیز به تصمیم قاطع، هماهنگی نهادی و یک همت اجرایی جدی نیاز دارد.