شخم سنتی زمین های کشاورزی در دل کوهستان‌های لالی
در عصر ماشین‌آلات پیشرفته کشاورزی، مردمان سخت‌کوش در روستاهای صعب العبور منطقه «آرپناه» در لالی هنوز با همان روش اجدادی و با تکیه بر نیروی حیوانات و ابزار سنتی «خیش»، زمین‌های خود را برای کشت آماده می‌کنند. این تصویری است از پایداری و همزیستی با طبیعت در مناطقی که گذر تراکتور و کمباین به آن دشوار است.
درحالی که امروزه استفاده از تراکتور و ادوات مدرن کشاورزی، شخم زدن زمین‌ها را به فرآیندی سریع و کم‌زحمت تبدیل کرده، در برخی مناطق کوهستانی و روستاهای عشایری و صعب‌العبور منطقه آرپناه لالی کشاورزان و عشایر همچنان از روش‌های سنتی بهره می‌برند.
در این روش که نشانی از هماهنگی دیرینه انسان، حیوان و طبیعت است، کشاورزان با بستن ابزاری چوبی و فلزی به نام «خیش» یا «حیش» به حیوانات اهلی و قوی‌هیکل مانند الاغ، گاو یا گاومیش، اقدام به شخم‌زنی زمین‌های کشاورزی می‌کنند. این کار اگرچه پرزحمت و زمان‌بر است، اما برای زمین‌های کوچک، شیب‌دار و نامنظم کوهپایه‌های زاگرس، گزینه‌ای کارآمد و گاه تنها راه ممکن محسوب می‌شود.این شیوه نه تنها یک روش کشت، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و دانش بومی منطقه است که نسل‌به‌نسل منتقل شده است.
کشاورزان با این کار ضمن حفظ ساختار و حاصلخیزی خاک‌های حساس مناطق کوهستانی، هزینه‌های خرید و سوخت ماشین‌آلات سنگین را نیز متحمل نمی‌شوند.
یک کشاورز قدیمی در آرپناه در این باره می‌گوید: «بیشتر زمین‌های ما قطعات کوچک و در دل کوه است. تراکتور نه راه می‌یابد و نه به صرفه است. ما سال‌هاست با همین خیش و گاوآهن، زمین را می‌شکافیم و دانه می‌کاریم. سخت است، اما به آن عادت داریم و نتیجه‌اش هم محصولی سالم است.»
کارشناسان معتقدند اگرچه مکانیزه شدن کشاورزی یک ضرورت جهانی است، اما در کنار آن، ثبت و حفظ این روش‌های سنتی و دانش مرتبط با آن، به عنوان میراثی ارزشمند و گاه سازگارتر با محیط‌زیست مناطق خاص، حائز اهمیت فراوانی است.
به نظر می‌رسد تا زمانی که دسترسی به ماشین‌آلات مدرن در همه مناطق میسر نباشد یا توجیه اقتصادی نداشته باشد، صحنه نفس‌گیر همکاری کشاورز و حیوان در زیر آفتاب سوزان، برای آماده‌سازی زمین، در مناطقی مانند آرپناه لالی ادامه خواهد داشت.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
