آتشسوزیهای گسترده در تالاب هورالعظیم، بر اثر خشکسالی، دود سمی را به شهرهای خوزستان تحمیل و سلامت مردم و محیط زیست را به خطر انداخته است.

در سالهای اخیر خشکسالی و کاهش حقابه تالاب هور العظیم این تالاب را به کانون آتشسوزیهای مکرر تبدیل کرده است.بر همین اساس، امسال، آتشسوزیها زودتر از موعد و با شدت بیشتری آغاز شده و دود ناشی از آن شهرهای هویزه، بستان، سوسنگرد و حتی اهواز را درگیر کرده است. این بحران، علاوه بر تخریب محیط زیست، سلامت مردم را به شدت تهدید میکند و اعتراضات گستردهای را به دنبال داشته است.
شاخص آلودگی به سطح خطرناک رسیده است
محمدجواد اشرفی مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان با اشاره به شدت دود و کاهش شدید افق دید به کمتر از 50 متر در منطقه، اظهار کرد: از اسفندماه سال گذشته تاکنون، آتشسوزیهای مکرر و انتشار دود غلیظ در بخش عراقی تالاب، سلامت مردم را بهشدت تهدید کرده است.وی افزود: بررسیهای میدانی و تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که در فاصله 10 کیلومتری از مرز، بخش عراقی تالاب بهطور کامل خشک شده و همین امر منجر به خودسوزیهای گسترده شده است.مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان علت اصلی این بحران، عدم تأمین حقآبه تالاب از سمت رودخانه دجله و نبود رهاسازی آب در بخش عراقی تالاب برشمرد و گفت: در چهار ماه اخیر، بیش از 95 درصد دود و آتشسوزیها منشأ خارجی داشته و از خاک عراق به سمت مناطق غربی و مرکزی استان گسترش یافتهاند.اشرفی بیان کرد: شاخص آلودگی در شهرستانهای دشت آزادگان، هویزه و حتی شهر اهواز به سطح بسیار خطرناک رسیده و سلامت شهروندان را در معرض تهدید جدی قرار داده است که این وضعیت نیازمند اقدام فوری و هماهنگ در سطح ملی است.
وی با تاکید بر پیگیریهای گسترده دیپلماتیک و زیستمحیطی، عنوان کرد: از طریق وزارت امور خارجه، سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق، استاندار خوزستان و نیز سازمان حفاظت محیط زیست، مذاکرات متعددی با طرف عراقی در جریان است. اشرفی افزود: مقرر شده در آینده نزدیک، نشستی با حضور ریاست سازمان حفاظت محیط زیست و وزیر محیط زیست عراق برگزار شود تا راهکاری برای رهاسازی آب از دجله به تالاب ارائه شود.تلاشهای ناکام عراق در مهار آتش اگرچه ایران بارها از طریق دیپلماسی محیطزیستی خواستار همکاری عراق برای اطفای حریق شده، اما اقدامات طرف عراقی کافی نبوده است.در سال ۱۴۰۱، ایران پس از ۱۰ روز مذاکره موفق شد مجوز ورود بالگردهای آبپاش به عراق را بگیرد، اما آتش دوباره شعلهور شد.امسال نیز با وجود هشدارهای ایران، عراق نتوانسته است آتشسوزیها را کنترل کند.برخی گزارشها حاکی از آن است که احتمالاً آتشزنیهای عمدی توسط دامداران محلی برای سبز کردن نیهای جدید عامل گسترش حریق است.تهدید سلامت شهروندان: از حمله تنفسی تا مرگ خاموش محمد درویش، فعال محیطزیست، هشدار داده است که دود ناشی از آتشسوزیها حاوی ذرات خطرناکی است که برای بیماران تنفسی و قلبی مرگبار است. یکی از شهروندان ساکن شهر هویزه میگوید: این دود باعث حملات حاد تنفسی، تشدید آسم و حتی سکته قلبی در افراد آسیبپذیر میشود. در شهر رفیع، روزانه ۱۲ تا ۱۳ بیمار تنفسی به مراکز درمانی مراجعه میکنند و بسیاری از سالمندان و کودکان به اجبار در خانهها حبس شدهاند.
از دیپلماسی تا تأمین حقابه
ساکنان شهرهای مرزی از دولت میخواهند هرچه سریعتر این بحران را حل کند، زهرا سواری، یکی از اهالی رفیع، میگوید: شب و روز درگیر دود هستیم. حتی لباسهایمان بوی سوختگی میدهد. پدرم که بیماری ریوی دارد، ماهی دو میلیون تومان هزینه دارو دارد و نمیتواند از خانه بیرون برود.بسیاری از مردم از تعطیلیهای مکرر مدارس و ادارات خسته شدهاند و خواهان اقدام فوری هستند.کارشناسان معتقدند تنها راه حل پایدار، تأمین حقابه تالاب از رودخانههای کرخه و دجله است.
ایران باید با عراق و ترکیه مذاکره کند تا جریان آب به هورالعظیم بازگردد.در کوتاهمدت نیز استفاده از هواپیمای آبپاش و ایجاد دیوارههای آبی برای جلوگیری از گسترش آتش ضروری است.آتشسوزی هورالعظیم فقط یک فاجعه زیستمحیطی نیست، بلکه بحرانی انسانی است که زندگی هزاران نفر را نابود کرده است.
اگر اقدام فوری صورت نگیرد، خوزستان با موجی از بیماریهای تنفسی و مهاجرت اجباری روبرو خواهد شد. وقت آن است که دولتهای ایران و عراق به جای نامهنگاریهای بیحاصل، دست به کار شوند و این تالاب را نجات دهند.