امامِ بیداری در روزگار اختناق
در عصر سرکوب، امام باقر (ع) نه با شمشیر، که با آگاهی، اخلاق و حکمت، دستگاه ظلم را به چالش کشید. این سیره، نسخه‌ای است برای دنیای پرهیاهوی امروز ما.
در روزگاری که ظلم، شلاقش را بر گرده مؤمنان فرود می‌آورد و دستگاه خلافت، خیمه نادانی را بر سر امت افراشته بود، امام محمد باقر (ع) بی‌هیاهو اما پیوسته، حقیقت را می‌کاشت. در سایه‌ی خفقان اموی، او شمشیر نکشید، اما در هر گام، سیاستی نو آفرید: سیاستی برخاسته از حکمت، مقاومت، و بازسازی تمدن فکری شیعه. روزی هشام بن عبدالملک خواست با تیراندازی و تحقیر، امام را در برابر اشراف شام بشکند؛ اما این خلیفه بود که شکست خورد. امروز نیز در جهانی پر از نمایش‌های توخالی قدرت، این سبک زیستنِ عزتمند، ما را به بازتعریف کرامت در سکوت و ایستادگی دعوت می‌کند.امام باقر (ع) در هنگامه‌ای امامت یافت که یاران اهل بیت را یا در سیاهچال می‌ریختند یا در کوچه‌های غربت می‌آزردند. جامعه در هجوم خرافات، شبهه‌ها، و فرقه‌سازی گم شده بود؛ اما او در پاسخ، «آگاهی» را سلاح ساخت. در موسم حج، آن هنگام که هزاران مسلمان گرد هم می‌آمدند، امام با هوشمندی از این فرصت بهره می‌برد تا ستم بنی‌امیه را افشا کرده و حقانیت اهل بیت را به گوش دل‌ها برساند. آن حج، نه تنها عبادت که صحنه‌ای برای بیدارسازی سیاسی امت بود. برای امروز ما نیز، حج و هر اجتماع عظیم انسانی، می‌تواند بستری برای نه گفتن به تحریف و بله گفتن به آگاهی باشد.
امام باقر (ع) با وجود سخت‌گیری‌های بی‌امان خلافت، از مسئولیت علمی و تمدنی خود کوتاه نیامد. در روزگاری که علم در اختیار نااهلان بود و تحریفِ حدیث رواج داشت، او نهضت علمی‌ای را پایه‌ریزی کرد که ثمره‌اش شاگردانی چون جابر بن یزید جعفی بود. او هشدار می‌داد که علم را تنها به انسان‌های امین و باتقوا بسپارید. در دنیای امروز نیز، که علم بازیچه دست قدرتمندان است، این هشدار امام باقر همچنان زنده است: هر دانشی که به دست اهلش نرسد، به انحراف کشیده می‌شود.از دیگر ابعاد برجسته در سیره امام، اهتمام به اخلاق اجتماعی و معیشت آبرومندانه بود. در گرمای مدینه، امام خود بی‌آن‌که به جایگاهش تکیه کند، به کار و تلاش می‌پرداخت و آن را عبادت می‌دانست. او نه‌تنها خود چنین بود، که یارانش را نیز به بی‌نیازی از خلق و کمک به مؤمنان تشویق می‌کرد. اگر جامعه امروز ما نیز در پی اقتصاد عزتمند است، باید از این نگاه الگوبرداری کند: کار، نه فقط وسیله معاش که نماد بندگی و آزادی انسان از بند گدایی و تحقیر.امام باقر (ع) در سخت‌ترین سال‌ها، ضمن سفارش به «تقیه» برای حفظ جان شیعیان، عملاً شبکه‌ای پنهان از ارتباطات انسانی، علمی و ایمانی را سازمان داد. در شهرهایی که حتی در خانه به روی شیعیان بسته می‌شد، امام با تدبیر، امید را زنده نگه‌می‌داشت. این تدبیر، برای جامعه امروز ما نیز درس بزرگی است: چگونه در دنیای سرکوب و حذف، می‌توان با عاقبت‌اندیشی، ماند و ساخت و نسل آینده را آماده کرد.
امام باقر (ع) با آن‌که توان معجزه و علم لدنی داشت، اما در زندگی ساده و رفتار انسانی، چهره‌ای از دین ارائه داد که با قلب انسان‌ها سخن می‌گفت. او در غم فرزند می‌سوخت، در تشییع یار شرکت می‌کرد، و برای خلیفه‌ای که اندکی گوش شنوا داشت، خیرخواهانه توصیه‌هایی از جنس عدالت و تقوا می‌فرستاد. سیره‌اش، ما را به زندگی‌ای دعوت می‌کند که در آن، دانش و عرفان، سیاست و اخلاق، عبادت و انسانیت، همه در کنار هم‌اند؛ سیره‌ای که اگر امروز در زندگی فردی و اجتماعی ما زنده شود، جامعه‌ای متفاوت خواهیم ساخت.
مرجع / فـارس
ایمیل مستقیم: info@khouznews.ir
پیامک: 5000205020
آخرین اخبار
