
امروزه یکی از پرتکراترین واژههایی که به گوش علاقمندان به حوزه خودرو میخورد، عبارت «خودروهای برقی» است. رویدادی که معلول حرکت غولهای خودروسازی جهان به سمت طراحی و تولید محصولاتی میباشد که از الکتریسیته برای تأمین نیروی محرکه خود استفاده میکنند. در همین رابطه چری و به فراخور آن مدیران خودرو نیز از این غافله جا نمانده و به یکی از نخستین مجموعههایی تبدیل شدهاند که سازوکار مذکور را به خودروهای تولید یا مونتاژ داخل ایران آوردهاند.
با عنایت به توضیحات فوق، مدیران خودرو به ویژه در زیرشاخه فونیکس خود دارای چند محصول برقیست که قرار است در این مطلب پیرامون یکی از آنها صحبت کنیم؛ تیگو 8 ای پلاس که به صورت e+ یا !PHEV
اما پیش از ورود به مبحث اصلی یعنی بررسی سناریوهای رانندگی با تیگو 8 ای پلاس بیایید ببینیم چه نوع خودروهای برقی در ایران وجود دارد؟
اگرچه تعدد و تنوع این محصولات در یکی دو دهه اخیر و در جغرافیای کل زمین بیشتر از اینهاست، اما رایجترین مدلهای خودروهای برقی عبارتند از BEV، HEV وPHEV . در همین راستا BEV یا Battery Electric Vehicles به خودروهایی گفته میشود که تمام برقی هستند و نیروی محرکه خود را از باتریهای قابل شارژشان میگیرند. این نوع خودروها فاقد مکانیزمی ثانویه برای تأمین انرژیشان هستند و تنها از راه اتصال به درگاه برق ریشارژ میشوند. از مهمترین محصولاتی که از این سازوکار استفاده میکنند میتوان به تسلا مدل S و X، شورلت بولت و کیا سول اشاره کرد.
خودروهای HEV یا Hybrid Electric Vehicle نیز خودروهایی هستند که علاوه بر داشتن باتری، دارای یک موتور بنزینی هم هستند. این محصولات درگاه شارژ مستقیم ندارند. بدین ترتیب همانند خودروهایی که با سوخت فسیلی کار میکنند، ما باک خودرو را به صورت مرسوم پر کرده و با آن حرکت میکنیم و به صورت توأمان باتری آن را نیز شارژ مینماییم. با توجه به این سازوکار است که میگویند خودروهای HEV نظیر تویوتا Prius یا فوردهای Escape Hybrid و Fusion Hybrid هم به صورت برقی و هم به صورت بنزینی قادر به حرکت هستند.
نهایتاً خودروهای PHEV (Plug-in hybrid electric vehicles) یا پلاگین هیبریدی را داریم. این محصولات همانند خودروهای HEV هم با بنزین و هم با باتری کار میکنند، با این تفاوت که هم دارای باک بنزین هستند و هم درگاهی برای شارژ مستقیم دارند. در نتیجه روی بدنه آنها دو درب شبیه درب باک میبینیم. روی بدنه تیگو 8 ای پلاس ، درب پشتی همانند اکثر خودروها برای ورود نازل بنزین یا سوختهای جایگزین آن بوده و درب جلویی سمت راننده مختص ورود کابل برق میباشد. از دیگر خودروهایی با این سازوکار نیز میتوان میتسوبیشی Outlander و شورلت Volt family اشاره کرد.

تیگو 8 پلاگین هیبریدی مدیران خودرو دارای 3 موتور مجزاست که توانایی فعالیت همزمان را نیز دارند. ویژگی شاخصی که به فعالیت موازی موتورها معروف است. بواسطه وجود این ویژگیست که خودروی ما به صورت خودکار تشخیص میدهد که آیا باید از موتور 1.5 لیتری توربوی SQRE4T15 C استفاده نماید یا موتورهای برقی یا ترکیبی از آنها!
دلیل وجود این سازوکار در تیگو 8 PHEV این است که شاهد عملکرد نقطهای 3 موتور با سرعت قابل تنظیم و راندمان بالا باشیم. در نتیجه گیربکس بیدرنگ وارد حالت موازی میشود و با مصرف سوختی کمتر، بهترین قدرت قابل ارائه را به کاربر خود میدهد. سناریوهای درگیر شدن موتورها به ترتیب زیر بوده که بیشتر با آنها آشنا خواهیم شد:
این سناریو زمانی فعال میشود که خودرو با سرعتی بسیار کم، بدون نیاز به شتابی خاص و با توقفهای متعدد در حال حرکت است. به عنوان مثال در یک ترافیک شهری صبحگاهی در کلانشهری مثل تهران! در این حالت موتور بنزینی و موتور برقی 1 کار نمیکنند. باتری قدرت موتور 2 را تأمین میکند و بدین ترتیب موجب حرکت ماشین میشود.
در رانندگی شهری، زمانی که خیابانها دارای ترافیک روانتری بوده و میتوان بیشتر گاز داد، سناریوی دوم فعال میشود. جایی که کماکان موتور بنزینی غیر فعال بوده اما دو موتور برقی نیروی محرکه چرخها را تأمین میکنند. در این حالت شاهد شتابی ملموس، صدایی بسیار کم و مصرف انرژی ناچیزی هستیم.

گاهی پیش میآید که باتری برای ترددهای شهری با سرعت زیاد شارژ کافی ندارد. در این حالت است که موتور بنزینی وارد عمل میشود و به شارژ باتری و فعالیت موتور 1 کمک میکند. باتری قدرت موتور برقی 2 را تأمین و بدین واسطه موجب حرکت تیگو 8 ای پلاس میشود. با این سناریوست که خودرو از برق خالص بهرهبرده، در عین حال باتری شارژ میشود و مصرف سوخت هم کم میشود.
برای حرکت بسیار سریع، نظیر آنچه در بزرگراهها و آزاد راههای بین شهری بدان نیاز داریم، دو موتور برقی از دور خارج شده و تنها موتور بنزینی فعالیت میکند. با این سناریوست که باید همانند رانندگی با خودروهای معمولی نیم نگاهی هم به میزان سوخت موجود در باک بنزینمان داشتهباشیم.
در مواقعی نظیر وقتی در جاده قصد سبقت گرفتن از خودروهای دیگر را داشته یا در ابتدای یک سربالایی تند قرار داریم، همه توان خودرو مورد نیاز است. پس لازم است تا هر 3 موتور به طور همزمان کار کنند. در حالت کارکرد موازی تیگو 8 پرومکس ای پلاس است که قدرت و شتاب خودرو بیشینه میشود.
در موارد متعددی پیش میآید که خودروی ما در توقف کامل باشد. مثلاً هنگامی که برای سوار کردن یک سرنشین، پشت چراغ قرمز یا ترافیکهای بسیار سنگین توقف کردهایم. در چنین شرایطی موتور بنزینی با به حرکت درآوردن موتور 1، باتری خودرو را شارژ مینماید. پس نتیجه میگیریم یکی از روشهای غیرمستقیم شارژ باتری، روشن و در عین حال ایستا بودن خودروست!
در سناریوی بعدی شاهد حالتی هستیم که شارژ باتری زیاد نیست و اتومبیل هوشمند ما تصمیم میگیرد تا با فعال کردن موتور بنزینی، ضمن به حرکت در آوردن موتور 1، باتری را شارژ کرده و در عین حال حرکت نیز نماید. با این سناریو نیروی محرکه چرخها از موتور بنزینی تأمین میشود. ناگفته نماند این ویژگی در زمانی که سرعت ما کم است فعال میشود. بدیهیست که با افزایش سرعت، موتور بنزینی ناچار است همه توان خود را به چرخها انتقال دهد.
ترمز کردن یکی دیگر از روشهای تأمین انرژی در حالت حرکت است. دقیقاً به همین دلیل است که گفته میشود خودروی تیگو 8 ای پلاس برای تردد در شهرها بسیار مناسب است. چرا که در ترافیک معمولی شهرهاست که زیاد ترمز میکنیم و بدین ترتیب باتری ما شارژ میشود.
در این سناریو با هر باز ترمز کردن یا عدم گاز دادن در سراشیبیها گشتاور معکوسی که تولید میشود به موتور برقی 2 منتقل میشود و این واحد الکتریکی در نقش یک ژنراتور، برق تولیدی را به باتری گسیل میکند.
بازیابی انرژی ترمز در حالت دو موتوره بسیار شبیه به حالت قبل است. با این تفاوت که در اینجا هر دو موتور به امر تأمین انرژی میپردازند. شدت ترمز (مقدار سرعت) یا میزان تندی شیب مسیر در کنار میزان فعلی شارژ باتری در فعال شدن یکی از دو مورد آخر دخیل هستند.