تشکیل خانواده یکی از مهم ترین اهداف هر جامعه ای می باشد. هدف تشکیل خانواده هم بودن در کنار یکدیگر، برطرف کردن نیاز های همدیگر و آوردن آرامش محبت به زندگی است. در یک زندگی زناشویی، زن و مرد وظیفه دارند که وظایفی که در قبال یکدیگر دارند را انجام دهند. در این بین حقوقی وجود دارد که متعلق به زن می باشد و مرد وظیفه دارد آن را انجام دهد. یکی از این حقوق، حق نفقه زن می باشد.
از جمله وظایف مرد در ازدواج پرداخت نفقه زن و فرزندان وی می باشد. اگر مرد از تامین نیازهای زن ممانعت کند همسر وی می تواند به دادگاه مراجعه کرده و تقاضای مطالبه نفقه کند. اگر مرد باز هم از پرداخت آن سرباز زند زن می تواند شوهر خود را تحت تعقیب کیفری قرار دهد.

برای تشکیل زندگی مشترک و همچنین ادامه دادن زندگی خانوادگی، هزینه هایی لازم است. تامین این هزینه یا بطور کلی هزینه های زندگی همسر و فرزندان در زندگی زناشویی بر عهده مرد است.
این هزینه ها شامل مواردی از قبیل خانه، غذا، لباس، وسایل خانه، دارو و درمان و از این دست هزینه ها است. این حق فقط در عقد دائم وجود دارد و در عقد موقت یا همان صیغه مرد ملزم به پرداخت نفقه نمی باشد. مگر در شرایطی که زن و مرد با هم توافق کرده باشند که بحث آن از نظر قانونی جدا می باشد.
اینکه این حق مالی به زنی تعلق می گیرد یا خیر وابسته به تمکین کامل زن می باشد. مسئله تمکین کامل زن از دو بخش می تواند مطرح شود:
طبق ماده 1107 قانون مدنی همه نیاز های متعارف زن در زندگی زناشویی باید از طریق پرداخت نفقه به وی برطرف شود. این نیاز ها شامل پوشاک، لباس، وسایل منزل، هزینه های بهداشتی، درمانی و خوراک است. همچنین با توجه به ماده 1106 در هنگام عقد دائم تامین نیاز های زندگی زن یکی از وظایف اصلی مرد است.
نفقه در صورت خیانت خانم
حتی در صورت اثبات خیانت یک زن به همسرش، او از حقوق اساسی خود محروم نمیشود. البته برای رابطه نامشروع، مجازاتهایی در نظر گرفته شده است که بسته به ماهیت و شدت آن متفاوت خواهد بود، اما این مسائل بر حقوقی مانند مهریه، نفقه و ارث تاثیری نخواهد گذاشت.
این مسئله به دلیل اینکه تخصصی است و باید توسط وکیل رابطه نامشروع توضیح داده شود، باید مقاله که لینک رو در زیر قرار داده ایم مطالعه کنید :
پرداخت نفقه زن فقط وابسته مصادیقی که در ماده 1107 قانون مدنی به آن اشاره شده است نخواهد بود. بلکه همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم مرد ملزم می باشد با توجه به وضعیت زن تمام نیاز های متعارف وی را برآورده کند.
اما اگر زن و مرد نتوانند در هنگام تعیین میزان آن با یکدیگر به توافق برسند می توانند به دادگاه مراجعه کرده تا قاضی با بررسی شرایط دو نفر برای آن ها میزان آن را تعیین کند. البته بطور دقیق تر در این مرحله قاضی با توجه به درخواست زوجه پرونده را به کارشناس نفقه ارجاع خواهد داد.
هنگامی که مرد از تامین نیاز های همسر خود ممانعت کند و حق وی را نپردازد. زن میتواند با مراجعه به دادگاه و شورای حل اختلاف اقدام به اقامه دعوی کند. در کل درخواست کند که حق و حقوقش به وی پرداخت شود. در این زمان سوال مهم این است که مبلغ نفقه زن چقدر می باشد.
در اکثر مواقع زن و مرد بر سر مقدار مبلغ نفقه به توافق میرسند و دیگر احتیاجی نیست که به دادگاه مراجعه کنند و دادگاه برای آن ها این مبلغ را مشخص کند. اما در مواردی هم توافق بر سر این موضوع صورت نخواهد گرفت و زن و مرد به دادگاه مراجعه کرده و این امر مهم را به دست دادگاه می سپارند.
قاضی پرونده را به کارشناس محاسبه ارائه می دهد. کارشناس هم با توجه به سن زن، شغل و شان خانوادگی او، میزان تحصیلات زن، میزان حق و حقوق زن با توجه به مسائل عرفی و از این دست موارد تعیین می شود و حکم پرداخت آن توسط دادگاه اعلام خواهد شد.
سوالی که ممکن است پیش بیاید این است که آیا در هنگام تعیین میزان حق و حقوق زن، توان مالی مرد هم در نظر گرفته خواهد شد یا خیر؟ همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم مرد باید نیاز های متعارف همسرش را برآورده کند و تعیین مقدار آن هم بر عهده دادگاه می باشد.
نفقه نزدیکان یا اقارب، به تعداد خاصی از نزدیکان مرد تعلق می گیرد. البته این نوع فقط در صورتی است که نزدیکان خود توان مالی برای تامین کردن معیشت خود را نداشته باشند.
با توجه به ماده 1196 قانون مدنی، فقط نزدیکان نسبی که در خط عمودی نزولی یا صعودی، می توانند به یکدیگر انفاق کنند. معنای صعودی و نزولی هم در این بحث به معنای فرزند، فرزند فرزند و به پایین، صعودی هم پدر، پدر پدر و هرچه بالاتر رود لایق دریافت آن هستند.
اما در این مورد قانون به طور کاملا صریح اعلام داشته است که نفقه زن بر اقارب مقدم است. مگر در شرایطی که زن مشمول دریافت آن نشود برای مثال در صورتی که زن مرد را تمکین نکند. در این صورت زن شرایط لازم برای دریافت حق خود را ندارد و اقارب بر زن مقدم است.

همانطور که قبل تر به این مسئله اشاره کردیم، اگر نفقه زن که حق مالی وی است پرداخت نشود زن می تواند از شوهر خود در این زمینه به دادگاه شکایت کند. برای این مسئله هم می توان دعوای حقوقی طرح کرد و هم می توان در خواست شکایت کیفری کرد.
در صورتیکه زن در این مورد دادخواست حقوقی اعلام کند و مرد در توان پرداخت کردن حق و حقوق همسر خود در این زمینه را داشته باشد ولی آن را پرداخت نکند، همسر وی می تواند اموال اون را معرفی کرده و به میزان نفقه حال و گذشته خود از محل مال نفقه خود را وصول کند.