روش‌های جایگزینی دندان از دست رفته
چگونه دندان خود را جایگزین کنیم و زیبایی از دست رفته خود را برگردانیم؟
امروزه به لطف پیشرفت تکنولوژی و ابداع روش‌های جدید می‌توان دندان‌های ازدست‌رفته خود را در مدت‌زمان کوتاه‌تری بازگرداند. در ادامه مهم‌ترین و محبوب‌ترین آنها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
ایمپلنت دندان
ایمپلنت دندان، روشی بسیار محبوب و البته گران‌قیمت برای بازگرداندن دندان‌های از دست رفته به شمار می‌رود. در این روش میله فلزی کوچکی که شبیه به پیچ است و به نحوی خاص طراحی شده، درون استخوان فک قرار می‌گیرد. این میله به تاج دندان اجازه می‌دهد که از ریشه و پایه محکمی برای قرارگیری برخوردار باشد. با وجود اینکه ایمپلنت دندان نتیجه‌ای کاملا مشابه با دندان های طبیعی دارد، اما طول درمان آن 3 تا 6 ماه طول می‌کشد تا ایمپلنت از فرصت کافی برای اتصال و جوش‌خوردن به استخوان برخوردار باشد.
با توجه به همین موضوع، عملکرد استخوان فک و ابعاد آن از اهمیت زیادی برخوردار است. از این جهت پیش از هرگونه اقدام به کاشت ایمپلنت، آزمایش‌های لازم و بررسی‌های مورد نیاز انجام شده و ویژگی‌های استخوان فک ارزیابی می‌شود. البته اگر استخوان فک شرایط لازم را نداشته باشد، با تقویت یا پیوند استخوان نیز می‌توان این درمان را به انجام رساند.
جنس ایمپلنت اغلب از فلز خالص تیتانیوم است که باعث می‌شود از این بابت زیست سازگاری بسیار بیشتری با بدن انسان داشته باشد. یکی از اصلی‌ترین مزایای این روش را می‌توان عملکرد کاملاً مشابه ایمپلنت به دندان طبیعی انسان عنوان کرد؛ به‌طوری‌که دندان جایگزین در این روش بسیار مستحکم بوده و هیچ‌گونه آسیبی را نیز به دندان‌های مجاور خود وارد نخواهد ساخت. با توجه به تحقیقات انجام‌شده احتمال موفقیت ایمپلنت دندان اغلب تا ۹۵ درصد نیز می‌رسد. تعداد بسیار کمی از مراجعان پس از به‌کارگیری این روش با مشکل مواجه می‌شوند. البته موفقیت این تکنیک به میزان تبحر و مهارت پزشک و در کنار آن مراقبت‌های انجام گرفته از دندان پس از کاشت بستگی دارد.
مزایا و معایب ایمپلنت دندان
با وجود اینکه اغلب پزشکان عنوان می‌کنند که این روش تا ۲۵ سال می‌تواند جای دندان طبیعی را پر کند، اما بسیاری از افراد از ایمپلنت‌های خود تا پایان عمر خود استفاده می‌کنند و با هیچ گونه مشکلی مواجه نمی‌شوند. از جمله مهم‌ترین مزایای این روش را می‌توان عدم جابه‌جایی ایمپلنت در دهان، عدم وجود مشکل در تکلم و یا جویدن، ماندگاری و طول عمر بسیار بالا و عدم درگیری دندان‌های مجاور و وارد شدن آسیب به آنها اشاره کرد.
اصلی‌ترین ویژگی ایمپلنت این است که می‌توان با آن درست مثل دندان‌های طبیعی رفتار کرد. دیگر نیازی نیست که به صورت جداگانه و ویژه به این دندان‌ها توجه کنید. با وجود اینکه این تکنیک در ابتدا هزینه بالایی دارد، اما در دراز مدت با توجه به عدم نیاز به تعویض، مقرون‌به‌صرفه خواهد بود. نکته مهم این است که ایمپلنت دندان را می‌توان تنها روشی عنوان کرد که از تحلیل استخوان فک می‌تواند جلوگیری کند.
فراموش نکنید که در مقایسه با دیگر روش‌های جایگزینی دندان از دست رفته، این درمان تهاجمی‌تر بوده و برای انجام آن عمل جراحی صورت می‌گیرد. در نتیجه تعداد دفعات مورد نیاز برای مراجعه به دندانپزشک در این روش بیشتر است و به این معناست که باید مدت‌زمان بیشتری را برای داشتن دندانی با عملکرد شبیه به دندان طبیعی منتظر بمانید. همچنین گاهی اوقات ممکن است که نیاز به پیوند استخوان برای تامین شرایط لازم باشد.
با توجه به طولانی بودن پروسه درمان در این روش، افراد بسیاری از روش کاشت ایمپلنت فوری بهره می‌برند که در آن یک روکش موقت روی دندان متصل شده و طی چند ماه التیام بافت‌ها، جای دندان در دهان خالی نمی‌ماند و زیبایی آن حفظ می‌شود.
دندان مصنوعی ۴ ایمپلنتی
یکی از انواع روش‌های جایگزینی دندان‌های از دست رفته به روش ایمپلنت، تکنیک دندان مصنوعی ۴ ایمپلنتی است. این تکنیک زمانی به کار می‌رود که تمامی دندان‌های یک فک از دست رفته باشند. در این زمان چهار ایمپلنت، پروتز دندان مصنوعی کامل فک پایین را ثابت نگه می‌دارد و ۶ ایمپلنت نیز این کار را برای فک بالا به انجام می‌رسانند. درنهایت اوردنچر یا دندان مصنوعی توسط ضمائم خاصی که در زیر آنها تعبیه شده، روی این ایمپلنت‌ها پیچ شده و قابل استفاده خواهد بود.
بریج ثابت یا پل دندانی
یکی دیگر از روش‌های جایگزینی دندان از دست رفته که بسیار هم متداول است، بریج یا پل دندانی نامیده می‌شود. در این روش ابتدا دندان‌هایی که در اطراف دندان ازدست‌رفته هستند، مورد آزمایش قرار می‌گیرند. در صورتی که از قدرت و سلامت کافی برخوردار باشند، می‌توان از آنها به عنوان کمک برای نصب بریج استفاده کرد. در این زمان این دندان‌ها کمی تراشیده شده و یک لایه از مینای آنها برداشته می‌شود تا به این ترتیب از آمادگی کافی در جهت دریافت پروتز برخوردار باشند.
سپس دندان مصنوعی ما بین دندان‌های مجاور قرار می‌گیرد و به آنها تکیه خواهد کرد. این روش از قیمت بسیار مناسب‌تری نسبت به ایمپلنت برخوردار است و می‌تواند جایگزینی مناسب و معمولی برای دندان‌های ازدست‌رفته باشد. با توجه به اینکه در این تکنیک دندان‌های مجاور پشتیبان و حامی دندان مورد نظر هستند، فشار بیشتری بر آنها وارد خواهد شد. بریج اغلب از آلیاژهای گران‌بها، سرامیک، طلا و یا ترکیبی از این موارد ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. توجه داشته باشید که بریج دندان به هیچ عنوان قابل جداسازی نیست و ثابت است.
ظاهر بریج کاملاً شبیه به دندان‌های طبیعی است و در کنار آن استحکام بالایی نیز دارد که می‌تواند تا مدت طولانی زیبایی را به چهره شما بازگرداند. با این وجود با توجه به تراشیدگی دندان‌های مجاور و حمایت‌کننده، احتمال خطر آسیب به عصب‌های این دندان‌ها، کاهش استخوان پریودنتال و پوسیدگی آنها افزایش می‌یابد و همین عامل می‌تواند باعث شود که فرد در دراز مدت نیاز به درمان مجدد داشته باشد. این روش 10 تا 12 سال ماندگاری دارد و پس از آن باید حتماً تعویض شود. بر همین اساس بهتر است در طی زمان استفاده از بریج ثابت تحت نظر مداوم پزشک قرار بگیرید و در صورت مشاهده هرگونه آسیب‌دیدگی در زمان کوتاه‌تری برای رفع آن اقدام کنید.
تکنیک بریج ثابت بر پایه ایمپلنت
یکی از روش‌های جایگزینی دندان ازدست‌رفته که ترکیبی از تکنیک بریج و ایمپلنت است را می‌توان این مورد عنوان کرد. در این روش دیگر نیازی نیست که به جای تک‌تک دندان‌ها ایمپلنت کاشته شود، در این روش چند تا از دندان‌های ازدست‌رفته با ایمپلنت جایگزین شده و دندان‌های دیگر که به پونتیک یا تاج دندان مصنوعی ایمپلنت‌ها متصل هستند، جایگزین می‌شوند. با استفاده از این روش می‌توان برای تمامی دندان‌های ازدست‌رفته یک قوس دندانی را به کار گرفت. این روش شباهت بسیار زیادی به بریج ثابت معمولی دارد که در آن اتصال بریج به ایمپلنت با استفاده از پیچ یا چسب انجام می‌گیرد و گزینه‌ای مناسب و اقتصادی نسبت به ایمپلنت کامل و با عوارض کمتر نسبت به بریج ثابت است.
دندان‌های مصنوعی جزئی متحرک
یکی از قدیمی‌ترین و متداول‌ترین روش‌های جایگزینی دندان ازدست‌رفته، دندان‌های مصنوعی هستند. این روش را هم می‌توان در فک پایین و هم فک بالا استفاده کرد. طراحی دندان مصنوعی بسیار ساده بوده و در زمان کوتاه‌تری انجام می‌شود، اما محدودیت‌های زیادی دارد که اغلب باعث می‌شود بسیاری از متقاضیان از این روش ناراضی باشند و خیلی زود خسته شوند. با استفاده از این نوع دندان‌ها نمی‌توان غذاها و برخی از میوه‌ها را همچون سیب یا هویج را گاز زده و مصرف کرد. همچنین باید پیش از خواب از دهان خارج شوند.
در مقایسه با دیگر پروتزهای موجود عملکرد دندان مصنوعی بسیار ضعیف‌تر است و در اثر وارد کردن کمترین فشاری به زودی خراب شده، شکسته و دیگر به درستی در جای خود قرار نخواهد گرفت. این روش با وجود اینکه بسیار متداول است، اما باید بدانید که به طور مرتب باید قاعده دندان مصنوعی تعویض و ترمیم شود، زیرا عمر بسیار کوتاهی دارند و مخصوصاً سبب تحلیل رفتن استخوان‌های فک شده و دیگر قابل استفاده نخواهند بود. دندان‌های مصنوعی معمولی احتمال شکنندگی بالایی دارند و به راحتی ممکن است که بشکنند، مگر آن که از پروتزهای نایلونی در ساخت آنها استفاده شود.
نتیجه‌گیری
در بین سه روش ایمپلنت دندانی، بریج ثابت و استفاده از دندان مصنوعی، مطمئناً بسیاری از ما روش ایمپلنت را انتخاب می‌کنیم؛ چرا که در کنار دوام بالا از عوارض بسیار کمتری نیز برخوردار است. با استفاده از هر یک از این سه روش می‌توان زیبایی را به چهره خود بازگرداند، اما عملکرد آنها با یکدیگر متفاوت بوده و قابل‌مقایسه نیستند.
