فعالیت کودکان کار، حکایت فراموشی اجباری لحظه‌های شیرین کودکی
آیا هدف این کودکان تجربه کار کردن و به دست آوردن پول و پاداش است، یا مسائل و دلایل دیگری وجود دارد؟ چه کسی می‌داند پشت پرده کار کردن این کودکان که روز‌های کودکی را به اجبار فراموش کرده اند و غرق در کار کردن شده اند چیست؟ بی سرپرست هستند یا بدسرپرست؟ نیازمند هستند یا مرفه؟
شاید هم به بهانه‌های مختلف از خانواده هایشان دور شده اند و در دام افرادی سودجو گرفتار شده اند و چاره‌ای جز اطلاعات از بالادستیهایشان ندارند؟
برای اطلاع از وضعیت کودکان کار در استان خوزستان و اهواز، این موضوع به صورت مفصل مورد بررسی قرار گرفته است.
مدیر کل بهزیستی خوزستان موضوع کودکان کار و خیابانی را یکی از مشکلات بزرگ و پیچیده کشور‌های مختلف از جمله ایران و کلانشهر‌هایی نظیر اهواز عنوان کرد و گفت: البته تعریف کودکان کار و کودکان خیابانی متفاوت هستند.
مهران کریمیان در تعریف کودکان کار می‌گوید: افراد کمتر از ۱۸ سال که برای امرارمعاش و گذران زندگی خود و خانواده در کارگاه ها، بازار و خیابان‌ها کار می‌کنند و بیشترشان دارای خانواده هستند.
وی افزود: کودکان خیابانی به افرادی گفته می‌شود که به دلیل بی خانمان بودن و فقر، در خیابان زندگی می‌کنند و رابطه‌ای با خانواده ندارند و یک نابهنجاری محسوب می‌شوند.
کریمیان به دلایل به وجود آمدن و افزایش کودکان کار و خیابانی در استان اشاره کرد و ادامه داد: این مسئله دلایل مختلفی دارد، اما فقر و مشکلات اقتصادی خانواده ها، فقر فرهنگی خانواده، سبک تربیتی نامناسب، پایین بودن سطح سواد خانواده ها، محرومیت از سرپرست خانوار یا بیکار بودن وی، نداشتن مهارت‌های شغلی و سرمایه کار سرپرست از جمله مهم‌ترین عوامل به شمار می‌روند.
خوزستان رتبه دوم کشور از لحاظ سکونتگاه‌های غیر رسمی و حاشیه‌ای
این مقام مسئول با بیان اینکه در اهواز نیز عوامل دیگری نیز در به وجود آمدن کودکان کار و خیابانی دخالت دارند، اضافه کرد: وجود مناطق حاشیه‌ای و سکونتگاه‌های غیررسمی در این موضوع تاثیر دارند، بطوریکه رتبه دوم کشور از لحاظ اینگونه سکونتگاه‌ها از آن خوزستان است.
وی نبود امکانات رفاهی در مناطق حاشیه‌ای و سکونتگاه‌های غیر رسمی و همجواری با مناطق برخوردار را از دیگر مسائل موثر در به وجود آمدن کودکان کار و خیابانی در اهواز عنوان کرد و گفت: بالابودن آسیب اعتیاد در خوزستان و اهواز، بیکاری و بالابودن آمار حوادث و مسائل زیست بوم نیز زمینه ساز فعالیت این کودکان هستند.
شناسایی بیش از یکهزار کودک کار در خوزستان
کریمیان با اشاره به آغاز فرایند شناسایی کودکان کار در خوزستان از سال ۱۳۹۵، افزود: تاکنون یکهزار و ۲۸۲ کودک شناسایی و برای آنها پرونده تشکیل داده شد، سپس موضوع توانمندسازی خانواده‌های آنها مورد پیگیری قرار گرفت و این روند درحال اجرا است.
وی در تشریح کار‌های انجام شده برای ساماندهی کودکان کار در خوزستان و اهواز گفت: ۳ مرکز در اهواز راه اندازی شده است که ۲ مرکز به صورت روزانه و یک مرکز نگهداری شبانه روزی نیز ویژه کودکان بی سرپرست یا سرپرست موثر هستند و در معرض مخاطره‌ها قرار دارند، فعالیت می‌کنند.
فعالیت مراکز روزانه و شبانه روزی نگهداری کودکان در خوزستان
کریمیان به فعالیت ۱۲ مرکز دیگر برای نگهداری شبانه روزی کودکان کار در سطح استان اشاره کرد و ادامه داد: درحال حاضر بیش از ۲۸۰ کودک در این مراکز حضور دارند و از خدمات مختلف بهره مند می‌شوند، همچنین یک شیرخوارگاه در سپیدار اهواز فعال است که نگهداری ۵۰ کودک بی سرپرست و بدسرپرست را بر عهده دارد و خدمات به صورت شبانه روزی به آنها ارائه می‌شود.
وی می‌گوید: بعد از ابلاغ قانون حمایت از کودکان در سال ۱۴۰۱، با همکاری دستگاه قضا و ریاست دادگستری خوزستان و همچنین همکاری دادستانی، استانداری و سایر دستگاه‌های عضو و کارگروه‌های مرتبط و برگزاری جلسه‌های متعدد در این رابطه، توانستیم تعدادی از آنن‌ها را مورد حمایت قرار دهیم.
مدیر کل بهزیستی خوزستان گفت: شناسایی کودکان کار با همکاری نیروی انتظامی انجام می‌شود و پس از ارجاع به مراکز زیر نظر بهزیستی، کودکانی که بی سرپرست یا بدسرپرست هستند، در مراکز شبانه روزی نگهداری می‌شوند، اما کودکانی که سرپرست دارند در مراکز حمایتی روزانه ساماندهی خواهند شد.
به گفته مهران کریمیان؛ کودکان در مراکز روزانه از طریق اسکن عنبیه شناسایی و اطلاعات آنها ثبت خواهند شد و مهارت‌های زندگی به آنها شامل؛ مهارت نه گفتن، جلوگیری از آسیب و... به منظور جلوگیری از آسیب دیدن آنها و درگیر شدن با معضلات اجتماعی آموزش داده می‌شود.
وی می‌گوید: درحال حاضر ۲ مرکز روزانه ۱۲۰ نفر در اهواز فعال است و خدمات مختلفی به آنها ارائه می‌شود.
شناسایی و ساماندهی کودکان کار از سوی پلیس
رئیس پلیس پیشگیری فرماندهی انتظامی خوزستان گفت: به منظور اجرای تدابیر فرمانده انتظامی استان و حسب وظیفه ذاتی، به عنوان نهادی که به دنبال پیشگیری از جرائم و مقابله با آنها است، در زمینه شناسایی، ساماندهی کودکان کار و حمایت از آنها، از طریق معاونت اجتماعی و فرهنگی، دوایر تخصصی و اجتماعی در کلانتری‌ها فعال شده است و مرکز مشاوره آرامش با شماره ۰۹۶۵۸۰ به صورت مستمر خدمات مشاوره‌ای و آموزشی به کودکان کار و خانواده آنها ارائه می‌کند.
سرهنگ عیدی به برگزاری نشست‌های تخصصی با موضوع کودکان کار با حضور نمایندگان اداره‌ها و سازمان‌ها درخصوص عوامل ایجادکننده و شیوع آن در اجتماع، بررسی خطر‌ها و اختلال‌های روحی و روانی آنها اشاره کرد و افزود: در رابطه با جمع آوری، نگهداری و اصلاح رفتاری با بهزیستی و دستگاه قضایی استان همکاری خوبی ایجاد شده است.
وی می‌گوید: درصورت مشاهده کودکان کار در همه محله‌ها و بلوک‌های حوزه استحفاظی کلانتری‌ها و تماس از سوی اورژانس اجتماعی ۱۲۳، پلیس و گشت‌های نظارتی در این زمینه همکاری می‌کند.
سرهنگ عیدی ارائه خدمات مشاوره‌ای رایگان به کودکان کار را از دیگر خدمات پلیس برشمرد و ادامه داد: شناسایی و ساماندهی این کودکان با هر شرایطی براساس مشاهده‌های پلیس، دستور‌های قضایی و همچنین درخواست‌های بهزیستی انجام می‌شود و پس از معرفی به بهزیستی، مورد حمایت قرار می‌گیرند.
این مقام انتظامی درخصوص جمع آوری کودکان کار می‌گوید: بهزیستی با همکاهنگی دستگاه قضایی متولی اجرای طرحی در این رابطه است و پلیس نیز همکاری لازم را در این زمینه خواهد داشت.
وی در پاسخ به سوال که "آیا تاکنون به کودکان کار سازماندهی شده از سوی افرادی خاص و سودجو در استان خوزستان و اهواز برخورد داشته اید یا خیر؟ " گفت: تاکنون گزارش یا شکایتی در این رابطه نداشته ایم و درصورت ارائه حتما بررسی خواهد شد.
