حمايت و بازاري مطمئن؛ نيازهاي امروز ميگوي خوزستان

توسعه صادرات غيرنفتي به‌ويژه محصولات كشاورزي از مهمترين اهداف و سياست‌هايي است كه در سال‌هاي اخير براي جلوگيري از وابستگي به درآمدهاي نفتي در دستور كار قرار گرفته است. در اين ميان آبزيان و به ويژه ميگو نقش موثري در تامين غذا، كمك به درآمد ملي، افزايش سطح اشتغال و توزيع درآمد دارد.

نقش و جايگاه آبزيان در رژيم غذايي از گذشته تاكنون حائز اهميت بوده و امروزه آبزيان به عنوان يكي از منابع پروتئيني مورد توجه همه قرار گرفته، به طوري كه عموم به مصرف هر چه بيشتر آبزيان به ويژه ميگو روي آورده‌اند.
ميگو يكي از لذيذترين غذاهاي دريايي است كه هر 100 گرم آن حاوي 77 ميلي‌گرم آب، 99 كالري انرژي، 1/18 گرم پروتئين، 8/0 چربي، 163 ميلي‌گرم كلسترول و 91 ميلي‌گرم قند مي‌باشد. از نظر مقايسه‌اي ميگو نسبت به ساير غذاهاي داراي پروتئين، نظير ماهي، كالري كمتري دارد و پروتئين موجود در آن كيفيت بالايي داشته و حاوي اسيدهاي آمينه است. رنگ ميگوي سالم برحسب گونه ميگو فرق مي‌كند؛ مثلا رنگ پوسته ميگوي پرورشي از گونه سفيد هندي، سبز زيتوني است.
در صورتي كه صيد ميگو به‌طور كامل بهداشتي بوده و در حمل و نقل و نگهداري آن كليه موارد بهداشتي رعايت شده باشد، به بازار عرضه مي‌شود. در اين صورت ميگوي خريداري شده داراي كيفيت بالايي بوده و هيچ‌گونه مواد شيميايي ديگري به آن افزوده نمي‌شود.
خوزستان يكي از استان‌هاي كشور است كه قابليت‌هاي زيادي در توليد و پرورش آبزيان به وي‍‍ژه ميگو دارد. صنعت پرورش ميگو در خوزستان از سال 71 در چوئبده آبادان با سطحي محدود آغاز شد و امروز بيش از 5 هزار هكتار از اراضي منطقه چوئبده به پرورش ميگو اختصاص دارد.

مشكل عمده‌ توليدكنندگان ميگو مشخص نبودن وضعيت بازار است

براي آشنايي بيشتر با توليد و پرورش ميگو در فصل برداشت به مجتمع توليد ميگوي چوئبده آبادان رفتيم. محمد معلم، رييس اتحاديه توليدكنندگان ميگوي خوزستان در خصوص كيفيت توليد ميگو با بيان اين‌كه هر ساله برداشت ميگو از اوايل شهريورماه آغاز و تا پايان مهرماه ادامه خواهد داشت، گفت: كيفيت توليد ميگوي امسال خيلي خوب است، زيرا ميگويي كه در استان توليد مي‌شود كيفيت بالا و مرغوبيت زيادي دارد. قيمت هر كيلوگرم ميگو با توجه به اندازه آن 8500 تا 11 هزار تومان است.

وي با اشاره به روش‌هاي توليد ميگو اظهارداشت: در توليد ميگوي خوزستان هيچ‌گونه مواد دارويي و شيميايي استفاده نمي‌شود و ميگو در بستر آب و به‌صورت طبيعي توليد مي‌شود و به همين دليل از كيفيت بالايي برخوردار است.
معلم نامشخص بودن وضعيت بازار را مهم‌ترين مشكل توليدكنندگان ميگو عنوان كرد.
رييس اتحاديه توليدكنندگان ميگوي خوزستان یادآورشد: سال‌گذشته كل ميگوي توليد شده در استان مصرف شد و امسال اگر مشتري خارجي يا صادركننده داخلي مراجعه كند، مي‌توان بخشي از ميگو را به خارج از كشور صادر كرد.
معلم گفت: عمده ميگويي توليدي خوزستان "وانامي" است، زيرا اين‌گونه ميگو در برابر عوامل بيماري‌زا مقاوم است.

با استفاده از روش‌هاي جديد توليد ميگو افزايش مي‌يابد

رحيم مغينمي، مديركل شيلات خوزستان در اين‌باره اظهاركرد: امسال 457 تن ميگو در استان توليد شده كه نسبت به سال‌گذشته 92 درصد افزايش يافته است.
وي افزود: قرار است براي توسعه توليد ميگو سال‌آينده از صندوق حمايت از توسعه بخش كشاورزي تسهيلاتي به توليدكنندگان ميگو اختصاص يابد؛ همچنين 70 درصد از سود جرايم بانكي ميگوپروران مورد بخشودگي قرار مي‌گيرد.
مديركل شيلات خوزستان ادامه‌داد: بخشودگي سود جرايم ميگوپروران بخش زيادي از مشكلات آن‌ها را حل خواهد كرد و مي‌توانند از اعتبارات سرمايه در گردش براي فعاليت‌هاي سال آينده استفاده كنند.
مغينمي تصريح‌كرد: ميگوپروران براي توليد بيشتر بايد از شيوه‌هاي جديدتري استفاده كنند، زيرا امسال با استفاده از روش‌هاي جديد، توليد ميگو افزايش قابل توجهي خواهد داشت.

روش‌هاي توليد ميگو بايد توسط سازمان‌هاي متولي مشخص شود

البته محمدجواد بهتاش، كارشناس اقتصادي كشاورزي نظر متفاوتي دارد؛ وي معتقد است در خوزستان هيچ‌گونه برنامه‌ريزي صحيحي براي توليد ميگو وجود ندارد و توليدكنندگان نمي‌دانند كه بايد اقدام به صيد ميگوهاي خليج كنند يا اين‌كه به دنبال پرورش ميگو در خشكي باشند.
وي افزود: هنوز برنامه‌ريزي دقيقي براي توليد ميگو انجام نشده است؛ يعني هنوز آبزي‌پروران نمي‌دانند قابليت‌هاي استان در توليد ميگو در خليج است يا خشكي؛ اين دو روش متفاوتي است كه متاسفانه بدون توجه به اين مساله، اقدام به توليد ميگو مي‌شود.
اين كارشناس اقتصاد كشاورزي اظهارداشت: سياست توليد به روش پرورش در خشكي و توليد در خليج متفاوت است و ما بايد بررسي كنيم كه آيا لازم است در خشكي ميگو توليد شود و يا آيا منابع توليد ميگو در خليج‌فارس وجود دارد، كه اگر نباشد به توليد در خشكي اقدام كنيم.
بهتاش ادامه‌داد: وسعت مجتمع‌هاي پرورش ميگو را مي‌توان بيشتر كرد تا توليد را به چند برابر ظرفيت موجود رساند؛ اما روش‌هاي توليد ميگو در خشكي يا در خليج‌فارس بايد با توجه به وجود يا عدم وجود صرفه‌هاي اقتصادي آن از سوي سازمان متولي توليد آبزيان مشخص و براي روش‌هاي توليد آن برنامه‌ريزي شود تا توليدكنندگان براي سرمايه‌گذاري در اين صنعت ترغيب شوند.
اين كارشناس اقتصاد كشاورزي يادآورشد: در سال‌هاي اخير توليدكنندگان ميگو نابود شدند و دليل اصلي اين امر نبود بازار است؛ از سوي ديگر اين توليدكنندگان از هرگونه قانون و مقررات حمايتي سازمان‌هاي متولي بي‌بهره هستند.

دشتي، يكي از توليدكنندگان ميگو در چوئبده است كه توليد ميگو و مشكلات آن را اين‌گونه بيان مي‌كند؛ "پرورش ميگو از اسفندماه آغاز مي‌شود و شست‌وشوي حوضچه‌ها، آبگيري و رهاسازي بچه‌ميگوها در مراحل اوليه و تغذيه و نگهداري براي برداشت تا پايان شهريورماه ادامه خواهد داشت."
وي افزود: ابعاد حوضچه‌هاي پرورش ميگو معمولا 200 در هزار مترمربع است و ميزان برداشت از هر استخر به تراكم و رهاسازي بچه ميگوها و زمان آن بستگي دارد. ايده‌آل برداشت ميگو از هر استخر 180 هزار قطعه ميگو و ميانگين توليد هر استخر نيز 2 تن است.
اين توليدكننده ميگو با اشاره به‌گونه‌هاي ميگويي كه در مجتمع پرورش ميگو توليد مي‌شود، خاطرنشان‌كرد: در سال‌هاي گذشته ميگوپروران انواع ديگر ميگو را پرورش مي‌دادند اما تلفات زيادي داشتند، به طوري كه توليد براي آن‌ها به صرفه نبود اما گونه جديد وانامي سازگاري خوبي با اين منطقه از خود نشان داده و از توجيه اقتصادي بالايي برخوردار است.
دشتي بيان‌كرد: غذاي ميگو‌ها پليت است كه از شركت‌هاي توليد غذاي ميگو به صورت بسته‌بندي تهيه مي‌شود و هر استخر در دوره پرورش نياز به حداقل 5/2 تن غذا دارد. هر ساله ميگوها به روش‌هاي سنتي از استخرها برداشت و به كارخانه‌هاي فرآوري و بسته‌بندي جهت عرضه منتقل مي‌‌شود.
وي گفت: از جمله مشكلاتي كه با آن مواجه هستيم افزايش قيمت مواداوليه توليد ميگو است؛ به‌طور مثال قيمت غذاي ميگو در سال‌گذشته مناسب بود اما امسال قيمت آ‌ن چند برابر شده است.
دشتي افزود: مجتمع پرورش ميگو چوئبده اولين مجتمع پرورش ميگو در كشور است اما از حمايت دولت بي‌بهره است. هزينه‌هاي جاري توليد ميگو خيلي سنگين است و بايد حمايت‌ها و تسهيلات بيشتري براي افزايش توليد ميگو به پرورش‌دهندگان اختصاص يابد.
وي تصريح‌كرد: در حال حاضر ما نيازمند تهيه و خريد دستگاه‌هاي غذادهي به ميگوها هستيم؛ اين دستگاه‌ها غذا را به صورت يكباره و به يك اندازه در استخر توزيع مي‌كند و با اين روش غذا در يك‌جا متراكم نشده و از تلفات ميگوها هم جلوگيري مي‌شود. اما به دليل كمبود نقدينگي نمي‌توانيم اقدام به خريد اين دستگاه كنيم.
ميگو هم مي‌تواند مانند ماهي و توليدات ديگر در خودكفايي توليدات كشاورزي موثر باشد و با برنامه‌ريزي براي توليد، ايجاد زيرساخت‌هاي لازم و اعطاي تسهيلات بلندمدت به توليدكنندگان ميگو توليد و اشتغال‌زايي زيادي خواهيم داشت.
منطقه چوئبده آبادان يكي از مناطق خوزستان است كه استعدادهاي زيادي در توليد ميگو دارد و توليدكنندگان رغبت زيادي براي توليد ميگو در اين منطقه دارند؛ به طوري كه از آغاز پرورش ميگو در استان تاكنون توليدكنندگان ميگو هر سال بيشتر مي‌شوند؛ به همين علت سازمان‌هاي متولي بايد توجه بيشتري به اين صنعت داشته باشند، زيرا توليد ميگو در اشتغال‌زايي شهرستان آبادان كه تعداد بيكاران زيادي دارد، تاثيرگذار است.

گزارش : صالحه خاك‌جسته / ايسنا