سازه‌های بی‌هویت، بلای جان شهر آجر
مریم سخاوت افزود: ساخت و
سازهای امروز هر چقدر که از هویت بومی و فرهنگی خود فاصله بگیرند موجب کاهش
احساس آرامش انسان می‌شوند؛ این امر در شهر تاریخی و با هویتی مانند دزفول
نمود بیشتری پیدا می‌کند.
وی ادامه داد: در گذشته هر خانه‌ای مبتنی بر
ویژگی‌های بستر طبیعی، فرهنگی و تاریخی خود و متناسب با ویژگی‌ها و
نیازمندی‌های معنوی و مادی انسانی و سرشار از مولفه‌های هویت بخش و خاطره
انگیز بود که این ویژگی‌ها موجب افزایش کیفیت محیط، تعالی و تکامل انسان و
در نتیجه ایجاد احساس آرامش به ساکنان و بهره برداران آن می‌شد.
این
کارشناس ارشد معماری توجه به مولفه‌های هویت بخش در معماری و شهرسازی را
عامل ایجاد احساس آرامش و آسایش برای کاربران محیط و داشتن شهرهایی بهتر و
سالم‌تر برای زندگی دانست و گفت: شهر دزفول هزاران سال تجربه ساخت بناهای
آجری دارد و وارث تمدن‌های آشور، سومر، عیلام، هخامنشیان و ساسانیان است
که نمونه آن برج‌ها، زیگورات‌ها و کاخ هایی است که هر یک فاصله نزدیکی
با شهر دزفول دارند.
وی ادامه داد: معماران سنتی این بوم در گذشته
توانسته‌اند از تمام ظرفیت‌های تک عنصر آجر استفاده کرده و انواع نقش‌ها و
تزئینات زیبا را در بناها و کاربری‌های مختلف و از جمله خانه‌های سنتی و
بومی متناسب با شرایط آب و هوایی و فرهنگی منطقه خلق کنند.
سخاوت
گفت: استفاده از آجر و دیگر عناصر محلی علاوه بر مقرون به صرفه بودن، مناسب
ترین عایق حرارتی در مقابل گرما و بهترین واحد برای ایجاد نقوش زیبا
است؛ این آجرکاری‌های کم نظیر و ریزه کاری‌های بسیار زیبا بوسیله عقب و
جلورفتگی در سطح نما علاوه بر زیبایی، دلیل اقلیمی نیز داشته و موجب ایجاد
سایه بر سطح نما و در نتیجه خنک شدن سطح دیوارها شده است.
این عضو
انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول- دزپارس گفت: این پیشنیه غنی
در بکارگیری آجر در معماری، دزفول را به شهر آجر معروف کرده ولی امروزه در
نماسازی خانه‌های دزفول به وفور از مصالحی همچون سنگ و سرامیک و دیگر
مصالح استفاده می‌شود که علاوه بر نازیبایی و نداشتن قرابت فرهنگی و بومی،
دارای ظرفیت حرارتی بسیار پایینی بوده و موجب جذب و بازتاب بیشتر نور و
حرارت خورشید و در نتیجه عدم آسایش اقلیمی و استفادۀ روزافزون از منابع
انرژی شده است.
وی افزود: از طرف دیگر، طبق ضوابط و شاخص‌های مصوب
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مورخ ۱۴ اسفند ۱۳۹۱ در راستای بازیابی
هویت شهرسازی و معماری اسلامی– ایرانی، استفاده از مصالح بومی در ساخت و
سازها الزامی و بکارگیری فناوری‌های نوین صرفا در جهت استاندارد کردن،
افزایش کیفیت و تنوع مصالح بومی باشد و مانع هماهنگی طرح معماری بناها با
زمینه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی نشود.
سخاوت بر لزوم حفظ و
اشاعه هنرهای سنتی مرتبط با شهرسازی و معماری نظیر گره چینی و آجرکاری
همراه با ایجاد زمینه‌هایی برای کاربرد آنها تأکید کرد و گفت: برای
دستیابی به این اهداف در هر منطقه و اقلیم ایران ساخت مسکن باید با توجه به
شرایط فرهنگی، اقلیمی و بومی آن منطقه طراحی و اجرا شود که در اینجا
آشنایی و افزایش دانش و مهارت طراحان و مجریان مسکن در زمینه معماری و
مصالح بومی، هنرهای سنتی، روش‌ها و تکنیک‌های اجرایی آنها لازم و ضروری به
نظر می‌رسد.
وی برای آشنایی و تربیت معماران، طراحان و مجریان با
معماری سنتی دزفول تأسیس مراکز آموزشی مهارت آموزی و برگزاری دوره‌های
تخصصی در زمینه‌های معماری سنتی دزفول، اجزا و عناصر خانه‌های دزفول، مصالح
بومی، تزئینات معماری بومی و تکنیک‌های اجرایی آن را پیشنهاد داد.
شهر دزفول حدود ۲۴۴ هکتار بافت قدیم و آجری در دل خود دارد که متاسفانه برخی ساخت و سازهای جدید منظر آن را مخدوش می‌کنند.
