جرثقیل دستی که به Chain block نیز شناخته می شود ابزاری برای لیفتینگ بار از 1 الی 25 تن می باشد که در کارگاه ها و کارخانه بدون نیاز به الکتریسیته و تنها بصورت دستی با نیروی اپراتور کنترل می شود. جرثقیل دستی اغلب از نوع زنجیری بکار گرفته می شود و بصورت دو کاره یعنی همراه با قلاب سقفی به بازار عرضه می شود. جرثقیل دستی زنجیری برای داشتن قابلیت لیفتینگ نیاز به یک تکیه گاه سقفی دارد که با بکارگیری یک قلاب هوک این اتصال صورت می پذیرد. جرثقیل های دستی اغلب بصورت 2 کاره مورد استفاده قرار می گیرند هر چند نمونه های چهار کاره آنها نیز که مجهز به یک ترولی است برای اتصال بر روی ریل های سقفی بکار گرفته می شود.

جرثقیل دستی دارای یک مکانیزم ساده و کاربردی که از یکی از قوانین علم ریاضی در فیزیک که تبدیل دو قطر چرخدنده است استفاده می کند. در داخل بلوک جرثقیل دستی دو عدد چرخدنده یکی با قطر بیشتر که زنجیر دستی به دور آن بسته می شود و دیگری با قطر کمتر که زنجیر بار را هدایت می کند قرار گرفته اند. با حرکت زنجیر دستی که به سادگی قابل جابجایی است چرخدنده بزرگتر با سرعت بیشتر که سرعت خطی آن با سرعت زنجیر دستی برابر است به حرکت در می آید. با حرکت چرخدنده بزرگ چرخدنده کوچکتر که دارای قطر کمتری است با سرعت بسیار کمتری به گردش در می آید و بدین ترتیب تبدیل نیرو در جرثقیل دستی بوجد می آید.

جرثقیل دستی ساده از یک بلوک که نگه دارنده چرخدنده ها و بوش و بلبرینگ داخلی است، دو عدد قلاب یکی برای جرثقیل دستی به سقف و دیگری برای اتصال جرثقیل به بار، یک زنجیر فولادی برای اتصال به بار که از گرید G80 استفاده شده است و یک زنجیر دستی برای عملکرد اوپراتور که از گرید های پایین آهنی مانند گرید G43 تولید شده است تشکیل می شود. در مورد جرثقیل دستی 4 کاره که قابلیت انتقال بار بر روی محور X را نیز به منظور جابجایی افقی پس از لیفت بار دارد یک ترولی که اغلب از نوع دستی ساده و گاهی نیز از نوع زنجیری انتخاب می شود در اتصال شرکت می کند.

برند های تولید کننده جرثقیل دستی

جرثقیل دستی ابزاری بسیار کارامد می باشد و با توجه به گستردگی مصرف طبیعتا با برند های متنوعی نیز در بازار عرضه می شود. در بازار ایران با توجه به بالا بودن قیمت جرثقیل های دستی اصلی اغلب نمونه های موجود در واقع نمونه های طرح چینی بصورت کپی شده از نمونه های اصلی هستند، با این وجود همچنان نیز می توان نمونه هایی از جرثقیل های دستی اصلی برند های معتبر را یافت. در زیر به معرفی برخی از این برند ها می پردازیم.

• جرثقیل دستی ویتال VITAL : این محصول تولید کشور ژاپن می باشد که با بکارگیری بالاترین استاندارد ها تولید شده است. برند ویتال VITAL ژاپن بصورت تخصصی تنها در زمینه تولید ادوات دستی لیفتینگ مانند جرثقیل دستی، پولیفت و ترولی های دستی فعالیت دارد.
• جرثقیل دستی هرینگتون : در صورت یافت نمونه های اصلی این محصول تولید کشور آمریکا می باشد و در واقع از زیر مجموعه های برند کیتو ژاپن و تحت لیسانس این برند معتبر تولید می شود.
• جرثقیل دستی الفانت : یکی از قدیمی ترین و معتبر ترین برند های جهانی تولید جرثقیل دستی و برقی می باشد که محصول کشور ژاپن است. طول عمر و دوام از مشخصات اصلی این برند صنعتی می باشد.