نقش زیبای «شکرگزاری ایرانیان» در جشن مهرگان

ˈمهرگانˈ یا جشن مهر پس از نوروز بزرگ ترین جشن ایرانیان باستان بوده است که نزد ایرانیان حائزاهمیت و در جوامع ایرانی خارج از ایران نیز به گستردگی برگزار می شود.

فلسفه جشن مهرگان سپاس گزاری از خداوند به خاطر نعمت هایی است که به انسان ارزانی داشته و تحکیم دوستی و محبت میان انسان هاست.

جشن باستانی مهرگان از روز شانزدهم مهر آغاز می شود و شش روز به طول می انجامد و در روز 21 مهر به پایان می رسد. نخستین روز جشن را مهرگان عامه و آخرین روز جشن مهرگان خاصه نامیده می شود.

مردم ایران از هزاره دوم پیش از میلاد این مناسبت را جشن می گیرند.مهرگان نیز همانند نوروز با مراسم خاص و آداب و رسوم ویژه برگزار می شود.

بر اساس این گزارش در این روز دیدنی زیباترین سفره ها توسط کشاورزان پهن می شود که محصولاتی چون
 گل و گیاهان خوش بو، شاخه های درختان، دانه های گیاهی، خشکبار، آیینه یا آبگینه، شمع و شمعدان، آش و نان ویژه مهرگانی، میوه های گوناگون و رنگارنگ فراهم آورده می شود و کشاورزان و اهالی شهر جهت شکرگزاری خداوند از نعمت هایی که بخشیده است تشکر می کنند.

درحال حاضر بزرگداشت و برپایی این جشن در استان بسیار کم رنگ شده است و تنها در شهرستان هایی که بیشترین فعالیت در بخش کشاورزی را دارند و یا کشاورزانی که مسن تر هستند این جشن برپا می شود.

حفاظت و برگزاری جشن های باستانی نه تنها پیشینه غنی استان را نگه می دارد بلکه در انتقال این سنت های نیکو به نسل های آینده نیز بسیار موثر است این سنت ها نیاز است که با کمک افراد مسن تربه نسل های آینده منتقل شود و یا ارگان های مربوطه چون سازمان میراث فرهنگی باید با برگزاری این جشن ها آداب و رسوم باستانی گذشتگان ایران و یا استان را حفظ و به دنیا بشناساند.

مهر یا میترا در زبان فارسی به معنای «فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت» است و ضد دروغ، دروغ گویی، پیمان شکنی و نامهربانی کردن است..


مهرگان به معنی واقعی

ایران شناس و مترجم ایرانی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در این باره گفت: بسیاری واژه مهر را «عشق، دوستی» معنا می کنند نه «پیمان و قرارداد» زیرا آنچه که میان روابط خانوادگی معنا دارد «عشق، دوستی» است و نه «پیمان و قرارداد».مهر به معنای فروغ و روشنایی نیز به کار رفته است .

ˈ هاشم رضوانیˈ افزود: برروی نگاره های به جا مانده از دوره های پیش از میلاد که برای جشن مهرگان ساخته می شده است نوشته ای به چشم می خورد که به معنای «خورشید همواره پیروز».این نوشته به معنای دیگر از مهر یا میترا ، «خورشید» تاکید می کند پس کلمه مهر به معنای خورشید نیز هست.

رضوانی بیان داشت: پیشتر مهرگان با نام بغ یادی، بگ یادی به کار می رفته است، بر این اساس برخی بخش نخست این نام را «بغ، خدا» و بخش دوم را «ستایش» و در کل به معنی «خدایان ستایش» می دانند.

ایران شناس و مترجم ایرانی افزود: میترا در میان ایرانیان با لقب «بغ» بیان شده، به همین جهت احتمال اینکه منظور از«بغ» در بخش نخست واژه، همان «میترا» و احتمال اینکه بخش دوم صورت صرف شدۀ از به معنی «جشن» باشد در مجموع می توان آنرا «جشن بغ » ، «جشن میترا» یا «جشن مهر» ترجمه کرد.

رضوانی واژه "گان” را پسوندی می داند برابر با معنی جشن؛ بنابراین می توان این جشن را «جشن مهر» یا «مهرگان» نامید.


مهرگان از دیروز تا امروز

به گفته یک تاریخ شناس و استاد تاریخ که با خبرنگار ایرنا به گفت و گو نشست، دلایل اصلی کم توجهی به جشن مهرگان در امروزه را می توان صنعتی شدن جامعه ایرانی و فاصله گرفتن مردم از کشاورزی و رویکرد به سایر مشاغل و تاثیر مشغله زیاد مردم بر آداب و رسوم فولکلوریک دانست.

رضا صالحی بیان داشت: همچنین بسیاری به اشتباه گمان می کنند که جشن مهرگان تنها ویژه ی زرتشتیان است و از« معانی معنوی » آن بی خبرند.

به گفته وی منابع خوب و در دسترس برای علاقه مندان به پژوهش دراین مقولات فرهنگی نیز بسیار کم است.

این تاریخ شناس افزود: روند برگزاری این جشن بسیار ساده و به بی پیرایگی جشن نوروز است. براین اساس که مردم در خانه های خود سفره هایی برپا می کنند و برآن خوراک های رنگارنگ می چینند. آب، آویشن، انار و گل و گلاب و آینه و شمعدان بر آن می گذارند و به دید و بازدید خانوادگی می روند.