تعرض به پل سفید اهواز در سایه سکوت

 تعرض به بناهای تاریخی اهواز وارد مرحله تازه‌ای شده است. این بار نه یک سازمان دولتی بلکه نهادی مردمی که فلسفه وجودی آن حمایت و تامین حقوق شهروندان است، «پل سفید» نماد شهر اهواز را برای دومین بار هدف قرار داد.

شهرداری اهواز در چند روز گذشته مقدمات نصب مجسمه‌ای 4 متری با دو تن وزن را در غرب پل سفید (پل معلق) فراهم کرده، این سازه بتنی که قرار است به زودی رونمایی شود، مانع دید پل سفید می‌شود و اصطلاحا متعرض حریم منظری این اثر ملی می‌شود.

پل سفید اهواز نخستین پل فلزی معلق ایران و چهارمین پل معلق فلزی جهان است که نماد شهر اهواز و بلکه خوزستان به شمار می‌آید. این پل در سال 1315 بر روی رودخانه کارون ساخته شده و در 26 آبان ماه 1378 با شماره ثبت 2493 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



* سازه‌های مزاحم

یک استاد دانشگاه در رشته میراث فرهنگی ساخت سازه جدید بدون در نظر گرفتن بناهای تاریخی را غیرقانونی دانسته، می‌گوید: هر سازه‌ای که مانع دید یک بنای تاریخی شود تعرض به آن اثر به شمار می‌آید و از نظر حقوقی قابل پیگیری است.

همایون حاتمیان با بیان اینکه این مسئله باید از سوی اداره میراث فرهنگی دنبال شود، اعتراض نسبت به این تعرض آشکار را از وظایف ذاتی این اداره کل عنوان کرده و ادامه می‌دهد: هر گونه اقدام عمرانی در اطراف یک اثر تاریخی باید با نظر کار‌شناسان میراث فرهنگی و رعایت ضوابط این گونه بنا‌ها باشد.

وی تصریح می‌کند: نخستین شاخصی که باید رعایت شود حریم منظری و دید یک بنای تاریخی است و هر بنایی با هر فاصله‌ای که مانع دیدن اثر تاریخی شود باید حذف شود، در مرحله بعد نیز حریم آن اثر تاریخی باید مورد توجه قرار گیرد. چند سال پیش ساخت دو طبقه جام جهان نما در اصفهان به دلیل تعرض به حریم منظری میدان نقش جهان منتفی شد.

این پژوهشگر همچنین تاکید می‌کند: در مورد پل سفید، حریم دیداری از طریق رودخانه هم حائز اهمیت است و هیچ سازه‌ای نباید مانع دید شهروندان یا گردشگرانی شود که روی رودخانه قایق سواری می‌کنند.

* تعرض، تعرض

این دومین بار است که شهرداری اهواز متعرض «پل سفید» می‌شود. چند سال پیش طرح پل جزیره شادی را به فاصله اندک از پل سفید و با سازه‌ای مشابه این پل، بدون ممانعت میراث فرهنگی اجرا کرد. شاید سکوت میراث فرهنگی خوزستان بود که به شهرداری جرات تکرار این تخلف را داده است.

با وجود پیگیری، شهرداری اهواز حاضر به پاسخگویی در مورد این سازه نشد.

معاون میراث اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان اما از اقدام شهرداری اهواز در نصب سازه در کنار پل سفید انتقاد و عملکرد این نهاد را در حفظ بناهای تاریخی ضعیف ارزیابی می‌کند.

به گفته سید حکمت موسوی، در اجرای طرح‌ها هماهنگی صورت نمی‌گیرد و بدون توجه به ضوابط و استعلام‌ها کار خودشان را می‌کنند.

وی می‌گوید: دو روز پیش متوجه نصب این سازه در کنار پل سفید شده‌ایم و شهرداری اهواز پیش از این مراجعه یا مکاتبه‌ای برای هماهنگی نداشته است.

موسوی اظهار می‌دارد: کار‌شناسان میراث فرهنگی گزارش خود را تهیه کرده‌اند. یگان حفاظت میراث فرهنگی نیز مامور شده این مسئله را پیگیری کند. با شهرداری نیز مکاتبه شده و تذکر دادیم که حریم منظری پل سفید را مخدوش نکنند.

وی تاکید می‌کند: این سازه بسیار نزدیک پل سفید و چسبیده به آن است که باعث مخدوش شدن این اثر تاریخی می‌شود، به طوری که با وجود این سازه نه تنها از نمای دور بلکه از نمای نزدیک هم نمی‌توان منظره پل معلق را به درستی مشاهده کرد.

موسوی یادآور می‌شود: بر اساس قوانین بین المللی و یونسکو، دید و منظر بناهای تاریخی اهمیت بسیار دارد و هر مانعی در این زمینه باید حذف شود.

این مقام مسئول تصریح می‌کند: در صورت ادامه تعرض، این مسئله از طریق حقوقی پیگیری می‌شود و از شهرداری اهواز به مراجع قانونی شکایت می‌کنیم چرا که پل سفید، نماد شهر اهواز است.

معاون میراث فرهنگی خوزستان در ادامه اگر چه مخدوش شدن حریم منظری پل سفید را توسط پل جزیره شادی تایید می‌کند اما درعین حال توضیح می‌دهد: در ساخت پل جزیره شادی هم بحث بود چرا که سازه آن مشابه و الگو گرفته از پل سفید است، اما به دلیل فاصله بین این دو پل، کمتر وارد قضیه شدیم و پیگیری حقوقی نیز صورت نگرفت.

وی در پاسخ به اینکه آیا میراث فرهنگی به دلیل وجود موزه منطقه‌ای در جزیره شادی از پیگیری قانونی این تخلف صرفنظر کرده، می‌گوید: ساخت موزه منطقه‌ای در جزیره شادی به دلیل نبود پل، پنج سال متوقف بود. پل جزیره شادی برای اهداف این اداره کل از جمله توسعه گردشگری و میراث موردنیاز بود و منافع ما را تامین می‌کرد، البته در ابتدا از شکل سازه پل جزیره و شباهت آن به پل سفید بی‌اطلاع بودیم.

شهرداری اهواز بار‌ها از ضعف اداره کل میراث فرهنگی استان و فقدان اداره میراث در شهرستان اهواز سوء استفاده کرده است. علاوه بر مخدوش کردن پل سفید، تخریب خانه‌های تاریخی به بهانه نوسازی بافت فرسوده نیز بار‌ها تکرار شده است. این نهاد به اصطلاح مردمی در حفاظت از بناهای تاریخی و میراث فرهنگی اهواز نه تنها مانند سایر کلانشهر‌ها که در حد و اندازه شهرداری دزفول هم ظاهر نشده است. حالا هم فرصت را غنیمت شمرده و در شرایطی که اهواز از شورای شهر بی‌بهره است و مدیریت اداره کل میراث خوزستان نیز با شایعه برکناری، روزانه دستخوش تزلزل شده، هر چند یک بار به آثار تاریخی شهر حمله می‌کند.

گزارش:فارس/ نادره وائلی‌زاده