کتابخانه خوزستان/ نماد در فرهنگ بختیاری

هاشم حسینی: این کتاب ارزشمند که در سال 1383 نوشته شده و  سه سال بعد با حمایت مالی سیاوش محمودی به چاپ رسیده است، توانسته بخش های باشکوهی از فرهنگ گسترده و ژرف بختیاری را بکاود.

ناگفته نماند که نگاه پژوهشگر به نماد (سمبل)های بختیاری نو اما ناکافی است. پژوهش ها و روش های تطبیقی مقایسه ای او ( مانند چوقا و چغازنبیل یا دسته بندی تعاریف متنوعی از واژه ی بختیاری)به دستاوردها و استنتاج های جالب اما پرسش برانگیزی منجر می شود.

حسین مددی دبیر آموزش و پرورش شهرستان مسجد سلیمان و دانش آموخته ی دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته ی ی بازیگری است. او کتاب را به " قدیمی های سر مسجد" تقدیم کرده است.

از فصل های کتاب : چلیپا / درخت مقدس / گرزنون / اوزی نماد تعاون / چراغ روی قبر/ کتل / مافه / طلسم/ کندن سیاه چادرها را می توان نام برد. به موضوعاتی فرعی مانند نماد آب و رقص و جنبه ی نمادین آن– هر چند گذرا و شتابزده، توجه دقیقی شده است.

در مقدمه، او با استناد به پیش نویس کنوانسیون سازمان یونسکو،  به دفاع ستایش برانگیز از ارزش ها و داشته های مادی و معنوی فرهنگ  بختیاری می پردازد و می نویسد:

در بزنگاهی که طرح و پروسه (روند) "جهانی شدن ممالک" خطر زوال تدریجی و یا استحاله ی مواریث فرهنگی را به دنبال (در پی) دارد، بی شک پرداختن به این مهم و صیانت از آن امری بدیهی و ضروری به شمار می رود...

او در اشاره به انواع نمادها، نمونه ی تاریخی نمادهای آیینی را "تفویض قدرت از اهورامزدا به پادشاهان ساسانی" می داند."(ص. 32)

مددی "زله" را به معنی روشن با زهره پیوند می دهد و نمونه هایی از فرهنگ بختیاری را شاهد می آورد:

زله گا به مال( ص. 49): زمانی که چوپانان گله را به سوی روستا بر می گردانند.

چند نکته از این کتاب مستطاب به عنوان منبعی سودمند و خواندنی:

بلوط نماد استقامت است (91)

چوقا بی ارتباط با چوقا زنبیل نیست و خطوط نمادین آن: ستون های سپید رو به بالا امتداد می یابند و ستون های سیاه  رو به پایین ... اشاره هایی به چند نظریه در باره ی خطوط چوقا(93)

نویسنده ی کتاب در صفحه ی 112 به نماد در امثال و حکم پرداخته است. چند نمونه:

گالِه زَن گُمبه کَن: فریاد زن بازی درآر

وِر خُ رین: فرد بی عرضه

حین ( خین) خدایی: چیز با ارزش

بی خواست و خم: بی شرم و گستاخ

نمونه هایی از کاستی های کتاب که امید است در چاپ های پسین برطرف گردند:

1. در نمایه ی پایانی (اعلام)، نام هایی از متن کتاب نیامده اند.

 نمونه ها: رقیه بهزادی و منوچهر شفیانی...

2. انتشارات مهزیار(خانواده ی نیک نام جعفری) کوشش کارسازی در راستای انتشار کتابی پاکیزه و چاپ عکس های رنگی با کیفیت خوب به کار برده و نشان داده خادم بی روی و ریا دیرینه در پهندشت خوزستان است. امید است با پشتیبانی ویراستارانی اهل، هر چه زودتر جایگاه خود در نشر کشوری را بیابد.

3. پیوندها و بن مایه های فرهنگی بختیاری و زرتشتی نادیده گرفته شده اند.

4. اشتباهات چاپی:  sabjective  ص. 23،  nitagible  که به ترتیب subjective  و  intangible  هستند.

5. جناب مددی "کِل" را "نماد حضور امام زاده" (عنوان فصلی از کتاب) و جایی دیگر "سلام گاه" می داند. (45) در حالی که "کِل" به معنی سنگ نمایه است. شهر هفتکل را هفت کِل یا 7 سنگ می دانند. و خود در صفحه ی 85 نوشته است: " هفتکل نام منطقه ای  نزدیک مسجد سلیمان و هم  معنای کل های سنگی را می دهد(؟! کدام منطقه؟! هفتکل شهری است در چند کیلومتری زادگاه جناب مددی، همزاد نفت و با معروفیتی جهانی...).

6. نام کتاب به انگلیسی نارسا و نادرست است:

Symbology of Bakhtiari,s Culture

بهتر می بود آن را:

Symbology of Bakhtiari Culture

می نوشت.

7. چکیده ی انگلیسی پایان کتاب نیاز به ویرایش و اصلاحات جدی دارد.

 Escape of >>> Escape from

…

are creation of …>>> are off springs/ achievements of