400 نقش برجسته کول فرح ، نه حریم دارد نه حافظ!

نقش‌برجسته‌های کول فرح ایذه هیچگونه حریم مصوبی ندارد. این‌درحالی است که ترک‌های ناشی از بارندگی و تعرض به حریم منظری محوطه باعث شده کول فرح شرایط مناسبی را سپری نکند. هم‌اکنون بالغ بر 400 نقش برجسته در انتظار حریم مصوب هستند.
محوطه تاریخی کول فرح برخوردار از 400 نقش‌برجسته در ابعاد متفاوت است که هیچ حریم مصوب ندارد. این‌درحالی‌است که حفاظت از این محوطه تاریخی هم به‌درستی انجام نمی‌شود چراکه وظیفه حفاظت از این محوطه دوره ایلامی را پیرمرد زخمت کش و فهیمی به‌ عهده دارد که هم‌اکنون به‌دلیل کهولت سن حتی قادر به تکلم نیست. گفته‌ می‌شود کاوش‌های باستان‌شناسی این محوطه محدود به چند گمانه‌زنی آن هم در دهه 60 بوده است.
کول‌فرح یکی از سایت‌های تاریخی و بااهمیت ایذه به‌شمار می‌رود. بالغ بر 400 نقش‌برجسته در این محوطه وجود دارد که به‌دلیل نبود طرح حفاظتی شرایط مناسبی را سپری نمی‌کنند. عاملی که سبب شده هم اکنون تعداد بسیاری از سنگ‌نوشته‌ها دچار خوردگی و مزین به یادگاری، یادگاری‌نویسان شوند.
مجتبی‌گهستونی، فعال میراث‌فرهنگی در اینباره می‌گوید: سایت تاریخی کول‌فرح از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. بسیاری از نقش‌برجسته‌ها دچار ترک و شکاف شده و تجهیزات و امکاناتی چون سرویس بهداشتی که به‌تازگی در محوطه احداث شده با محیط اطراف تناسبی ندارد. اگر چه این دستشویی قابل همپوشانی با محیط است اما رها کردن آن با این وضع موجود نشان از بد سلیقگی مدیران میراث فرهنگی و پایگاه آیاپیر است.
به‌گفته وی، این‌درحالی است که نورپردازی محوطه کول فرح که 4 سال پیش انجام شد و اتفاقا هزینه‌های سنگینی را به‌ دنبال داشت چند روز بیشتر دوام نیاورده و به‌دلیل عدم حفاظت و نگهداری مناسب از بین رفته‌اند. در این میان پوشش فلزی برخی از سنگ‌برجسته‌ها به‌دلیل بارندگی دچار زنگ‌زدگی شده که تاثیرات آن را می‌توان روی سنگ برجسته‌ها مشاهده کرد.
گهستونی تاکید کرد: چندی پیش بخشی از حریم کول‌فرح توسط معارضان فنس‌کشی شد. آن‌ها ادعا می‌کنند بخشی از این زمین‌ها مالک داشته و قسمتی دیگر متعلق به منابع‌ ملی است که در این میان ساخت مرغداری نمونه بارز این ادعا است چنانچه سال‌ها پیش شاهد ساخت مرغداری در حریم این محوطه باستانی دوره ایلام بوده‌ایم.
در این میان، رحمانی مدیر پایگاه ایذه طی تماس‌های مکرر خبرنگار CHN، شرط مصاحبه را تایید و موافقت روابط عمومی سازمان میراث‌فرهنگی اعلام کرد و خود را ملزم به پاسخگویی ندانست.
از سوی دیگر مهدی فرجی، باستان‌شناس در رابطه با کاوش‌‌های باستان‌شناسی کول‌فرح چنین بیان می‌کند: در کول فرج هیچگونه کاوشی صورت نگرفته، تمام کاوش‌ها به چند گمانه‌زنی خلاصه شده که در دهه 60 صورت گرفته است.
به‌اعتقاد وی،کاوش در کول‌فرح نیاز به بودجه و البته حفاظت دارد و اگر حفاظت درستی نباشد همان بهتر که آثار در زیر خاک باقی بمانند چراکه نبود حفاظت اصولی باعث از بین رفتن آثاری می‌شود که دیگر قابل بازگشت نیستند.
وی در پاسخ به این پرسش آیا پایگاه برای تعیین حریم کول فرح برنامه ای در نظر دارد یا خیر ادامه می‌دهد: تعیین حریم و طرح حفاظت از نقش‌برجسته‌های کول‌فرح در حال انجام است که هنوز به تصویب نرسیده اما در جلسات آینده پایگاه احتمال تصویب‌شدن آن بسیار است.
در حریم محوطه باستانی کول‌فرح تپه های باستانی پرچستان و چغاکره همچنین تالاب میانگران وجود دارد که کاوش و حفاظت از آن‌ها بسیار حائز اهمیت است. فرجی معتقد است، مناطق بسیار با اهمیتی در کول فرج وجود دارد "شمی" از جمله این محوطه‌هاست که نبود رسیدگی و حفاظت‌های جدی باعث تعرض و غارت حفاران غیرمجاز می‌شود.